Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Over de muur gekieperd

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Over de muur gekieperd

Voortzetting succesvolle programma's voor ex-gedetineerden bedreigd

8 minuten leestijd

Sommigen hebben gestolen als de raven, het gros was zwaar verslaafd en allemaal hebben ze vastgezeten. Nu proberen ze met hulp van derden een ander bestaan op te bouwen. Door Haagse ambtenarij dreigen echter succesvolle programma's voor ex-gedetineerden in het gedrang te komen. Steun krijgen van bijna de hele Tweede Kamer en toch geen euro ontvangen.

Alfred Schouten is 33. Vanaf zijn twintigste heeft hij naar eigen zeggen "alles gedaan wat God verboden heeft." Op het plegen van een moord na dan. Meer wil hij er niet over kwijt. "Zo mooi is het allemaal niet", verklaart hij zich nader terwijl het zweet op zijn voorhoofd parelt.

Hoe hij op het verkeerde pad terechtkwam, is een heel verhaal. Toch laat dat zich in enkele trefwoorden vangen: verkeerde vrienden, softdrugsverslaving, een buurt die hem treiterde, verveling, doorlopend kroegbezoek, spanningen tussen vader en moeder die eindigde in echtscheiding en een relatie van vijf jaar die als gevolg van zijn leefwijze op de klippen liep.

"Aan het gas"

Alfred verloor al vroeg zijn vriendin, zijn baan en zijn thuis. Hij was nog maar een jaar of twintig. Omdat hij alles stal wat los en vast zat, verslaafd was aan de heroïne en zich onmogelijk gedroeg, verzocht zijn moeder hem haar huis te verlaten. Met een tasje vol spullen verliet hij onder gevloek en getier het veilige onderdak. Zijn leven bracht hij vanaf die tijd door op straat en in de criminaliteit.

In 1998 werd hij gepakt en veroordeeld. Kickte af maar raakte na zijn vrijlating "toch weer zwaar aan het gas." Opnieuw kwam hij op straat terecht en opnieuw viel hij in handen van justitie. Ruim anderhalf jaar kreeg hij. Maar dit keer werd hij zijn verslaving stevig de baas door tijdens zijn detentie een afkickprogramma te volgen.

Eén ding stond voor Alfred vast: terug naar zijn oude bestaan wilde hij onder geen beding. Via de gevangenispredikant kwam hij met het geloof in aanraking. "Mijn oma was katholiek en de basisschool was christelijk. Daar was alles mee gezegd. Meer kende ik niet."

Een bezoek aan een dienst in de gevangenis had zijn belangstelling gewekt. Het gaf hem rust. Hij werd vaste bezoeker. Op zeker moment zag hij foldertjes liggen van Ontmoeting. "Dat moet vast een christelijke stichting zijn", zei hij gekscherend tegen de dominee.

Dankbaar

Sinds een maand of drie is Alfred bewoner van Huize Norel in Epe, het woon- en werkcentrum van genoemde reformatorische organisatie voor dak- en thuislozen. Hier worden ex-gedetineerden opgevangen en begeleid naar een zelfstandig bestaan.

Druk pratend toont Alfred zijn kamer op de eerste verdieping. Het uitzicht op de groenrijke omgeving is grandioos. Aan de wand hangen foto's van auto's en motoren. Ooit hoopt hij van zo'n glimmend ros de trotse bezitter te zijn. Op zijn bed ligt een opengeslagen Bijbel.

De afgelopen maanden is hij geobserveerd. Hulpverleners hebben samen met hem de balans opgemaakt. Wat zijn de zwakke plekken, waar liggen mogelijkheden, hoe ziet hij zijn toekomst? Nu al is hij enthousiast over de aanpak. "Mijn zelfvertrouwen is met sprongen gestegen. Als ik dit programma heb doorlopen, wil ik een schildersopleiding in Zwolle gaan volgen."

Hij weet dat hij nog een lange weg heeft te gaan. In januari is hij wellicht zo ver dat hij een van de negen appartementen op het terrein mag betrekken. Het is de volgende stap in een uitgekiend traject.

Zijn dagen verlopen volgens vaste patronen. De ene dag heeft hij keukendienst, de volgende dag moet hij met het busje de wekelijkse boodschappen halen. Van 's ochtends kwart over acht tot vier uur 's middags klust hij in de werkplaats of op het terrein. "Zo krijg ik weer structuur in mijn leven", weet hij.

Zonder hulp zou Alfred het niet redden. Daarvoor kent hij zijn zwakheden maar al te goed. "Dankzij dit programma krijg ik mijn leven weer op de rails", klinkt het dankbaar. "En dankzij God." Dat wil hij er nadrukkelijk bij gezegd hebben.

In verwarring

Een buitenstaander die altijd een geregeld bestaan heeft geleid, heeft geen idee welke inspanning het vergt om mensen zoals Alfred op eigen benen te laten leren staan. Als locatiehoofd Kees-Jan Hooglander van stichting Ontmoeting één ding duidelijk weet te maken, is dat het wel.

"Dit is een hele dure vorm van hulpverlening", erkent hij zonder omwegen. Aan het centrum in Epe zijn zestien professionele hulpverleners en tien vrijwilligers verbonden op maximaal achttien bewoners. "Als ze hier komen, zijn ze vastbesloten wat van hun leven te maken. Dat is een absolute voorwaarde. Maar vervolgens komen ze zichzelf keihard tegen. Ze zijn opgegroeid in een wereld van macho's en spierballen. Van een beetje liefde raken ze al in verwarring. Eerst moeten ze het masker afleggen waarachter ze jaren hebben geleefd."

Een deel haakt af maar ook degenen die volhouden, maken crisis na crisis mee. "Een kleine aanleiding en ze flippen", omschrijft Hooglander hun situatie. "Het blijft een dubbeltje op zijn kant. We leven hier op het grensvlak tussen licht en duisternis. Velen waren verslaafd aan alcohol. Eén pilsje en ze kunnen al weer verkocht zijn. Laat je iemand alleen met de trein gaan, dan hoeft hij op het station in Utrecht maar even met zijn oude vrienden in contact te komen en je ziet 'm voorlopig niet weer. Zelfs als bewoners na zestien maanden het programma hebben beëindigd, blijven ze via een nazorgcontract een jaar aan ons verbonden. Dan krijgen ze bezoek van hulpverleners en kunnen ze hier met hun vragen terecht."

Ondanks de vele verleidingen en hindernissen valt uiteindelijk 70 procent van de ex-gedetineerden niet terug in de criminaliteit. Dat is een opvallende score. Van ex-gedetineerden die niet worden opgevangen, is bekend dat slechts 30 procent op eigen kracht het slechte pad weet te mijden. Met andere woorden: 70 procent recidiveert.

Behalve persoonlijke begeleiding en training geeft Ontmoeting ook praktische hulp. Velen hebben schulden opgebouwd die eerst moeten worden weggewerkt. Verder bemiddelt de stichting bij het vinden van huisvesting en een baan. "Gemeenten en bedrijven zitten in principe niet op ex-gedetineerden te wachten. Het heeft heel wat moeite gekost maar gelukkig hebben we op dit gebied redelijk wat bereikt", blikt Hooglander terug.

Ook over de medewerking van kerkelijke gemeenten in de omgeving heeft hij niet te klagen. Groepsgewijs bezoeken bewoners catechisaties en kerkdiensten. Ook volleyballen jonge gemeenteleden uit Emst eens per week met bewoners in de sportzaal op het terrein van Huize Norel.

Geloven is geen verplichting, tekent Hooglander aan. "We zijn geen evangelisatiepost. Wel speelt de identiteit van Ontmoeting door alles heen een belangrijke rol. Neem alleen maar dat de bewoners kennismaken met onze waarden en normen."

Bedreigd

Behalve Ontmoeting zijn er nog enkele andere instellingen in ons land die zich bezighouden met de resocialisatie van ex-gedetineerden. Van de vijf in totaal is de algemeen-christelijke stichting Exodus verreweg de grootste.

Het succes van hun programma's wordt alom geroemd. Daarom is het voor de betrokken organisaties moeilijk te verteren dat de voortzetting ervan wordt bedreigd.

Aan de leden van de Tweede Kamer ligt het niet. Ze redeneren dat de kosten van de programma's ruimschoots opwegen tegen de baten. Daarom heeft de Kamer minister Donner van Justitie al diverse keren vrijwel unaniem opgedragen het werk onder ex-gedetineerden in stand te houden. In totaal gaat het om een bedrag van 5 miljoen euro. Donner vindt echter dat de programma's niet op zijn begroting thuishoren en heeft de subsidieaanvragen daarom eerst bij zijn collega van VWS willen parkeren en verwijst hij nu weer naar De Geus van Sociale Zaken. Die ministeries hebben een deel van hun taken aan gemeenten gedelegeerd. Door deze manoeuvre bungelen Exodus, Ontmoeting en de andere instellingen tussen de diverse subsidieloketten. "We voelen ons over de muur gekieperd", stelt Hooglander van Ontmoeting vast.

Directeur Rien Timmer van Exodus is al meer dan een jaar aan het lobbyen maar loopt iedere keer vast. "Een beschamende vertoning", constateert hij. "We hebben alles gedaan wat we konden. We hebben zo'n beetje de hele Kamer achter ons. Wat wil je nog meer? Toch is er helaas geen euro beschikbaar."

Met het argument van Donner dat de programma's niet onder zijn begroting vallen, zegt Timmer te kunnen leven, als een ander ministerie de subsidiëring zou overnemen. "We vallen echter nergens onder. Daardoor zijn we voor de verschillende onderdelen aangewezen op verschillende instanties. Die hebben hun potjes al lang verdeeld en zien ons liever gaan dan komen."

Zowel Exodus als Ontmoeting hoopt dat de Tweede Kamer bij de behandeling van de justitiebegroting over anderhalve week een doorbraak weet te forceren. Timmer: "Minister Donner heeft voor 2004 bijna een miljard extra gekregen. Dan moet er voor dit werk toch wel 5 miljoen euro af kunnen?"

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 18 oktober 2003

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

Over de muur gekieperd

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 18 oktober 2003

Reformatorisch Dagblad | 32 Pagina's

PDF Bekijken