Bekijk het origineel

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

"Bikker mag zijn figuurlijke executie niet ontlopen"

4 minuten leestijd

Het relaas van kroongetuige Annie Bosch-Klink is voor de Duitse justitie van groot belang in het proces tegen oorlogsmisdadiger Herbertus Bikker. De komende weken worden nog enkele getuigen gehoord, mogelijk ook voor de rechtbank in Zwolle. Vermoedelijk volgt de uitspraak begin volgend jaar. "Bikker is een bruut. Hij moet zeker worden gestraft."

Hoofdofficier Ullrich Maass van het Staatsanwalltshaft in Dortmund vond het bewijs tegen Bikker lange tijd te mager. Vorig jaar schatte hij de kans dat het tot een rechtszaak kon komen nog op niet meer dan 50 procent. Intussen heeft de jurist sinds juli van dit jaar diverse getuigen naar de Duitse stad Hagen laten komen om hun verhaal te doen. Hij rekent op een veroordeling begin 2004.

Het proces in Hagen verloopt moeizaam, niet alleen vanwege het taalverschil en de ouderdom van sommige getuigen, maar ook vanwege de gezondheid van de 87-jarige Bikker. Op advies van artsen mag hij door de rechter per dag niet langer dan drie tot vier uur aan een verhoor worden onderworpen.

Kamp Erica

Bikker wordt door de Duitse justitie vervolgd wegens moord op de 27-jarige verzetsman Jan Houtman. Die vond plaats op 17 november 1944 in een koeienstal in Hoonhorst. Met de arrestatie van Houtman en diens collega Dick Doevelaar bracht Bikker het verzet in Overijssel een gevoelige klap toe. Houtman werd doodgeschoten, Doevelaar in kamp Erica mishandeld en verhoord.

Bikker was nog maar kort voor het misdrijf gestationeerd in kamp Erica, gelegen in de buurt van Ommen. Volgens historicus Willem Stappenbelt was de SS'er aan het begin van de oorlog actief geweest aan het Duitse front in Rusland. Later keerde hij terug naar Nederland en werd hij aangesteld in Limburg. Maar wegens de opmars van de geallieerde troepen zag hij zich gedwongen naar het noorden uit te wijken.

Stappenbelt, die een boek schreef over Ommen in oorlogstijd, laat zich in zijn oordeel over Bikker niet misverstaan. "Hij was en is een bruut. Van de ergste soort. Deze man heeft tal van mensen stelselmatig mishandeld en met de dood bedreigd. Bij het minste of geringste deelde hij harde klappen uit. Wat dat betreft is Bikker nog geen spat veranderd. Vorige maand zag ik met eigen ogen bij de rechtbank in Hagen hoe hij een fotograaf met zijn wandelstok belaagde. Zijn ogen schoten vuur."

Voor Stappenbelt is het kristalhelder dat Bikker de moord op Houtman heeft gepleegd. "Ik heb een brief gevonden waarin hijzelf in februari 1945 aan zijn broer en schoonzus schrijft dat hij Houtman met negen kogels heeft doodgeschoten, nadat hij op zijn vlucht tussen de koeien was gevallen."

Piloten

Houtman, getrouwd en vader van een dochter, was in het Overijsselse verzet de rechterhand van landbouwer Jan Seigers. Beiden wisten diverse geallieerde piloten na hun noodsprong op te sporen en in veiligheid te brengen. Tot de taken van Houtman behoorde ook het drukken en verspreiden van een illegaal krantje.

Op de dag van zijn arrestatie werkte hij samen met Dick Doevelaar, een naar het verzet overgelopen SS'er, die na de oorlog ruim twee jaar gevangen werd gezet. Doevelaar, thans woonachtig in Zeeland, wil over zijn ervaringen van 1944 niet meer spreken. "Bikker en zijn trawanten hebben me zodanig ervan langs gegeven, dat ik er een trauma aan over heb gehouden. Het kost me te veel moeite om daarover te spreken."

Anderen hebben die moeite eveneens, maar zij zijn wel bereid een verklaring af te leggen over de wreedheden van Herbertus Bikker. Wegens fysieke zwakte van sommige getuigen overweegt hoofdofficier Maass het proces voor enkele dagen naar Nederland te verplaatsen. Mocht justitie in Nederland daarmee akkoord gaan, dan zullen de zittingen plaatshebben voor de rechtbank in Zwolle. Ook wil Maass eventueel een bezoek brengen aan de boerderij in Hoonhorst. Bikker heeft dan wel een vrijgeleide nodig.

Executie

De kampbeul van Ommen, geboren en getogen in de Alblasserwaard, is eerder in Nederland wegens oorlogsmisdaden ter dood veroordeeld. Die straf werd later omgezet in levenslang. In 1952 ontsnapte hij uit de gevangenis in Breda naar Duitsland. De Duitsers konden hem niet uitleveren, omdat hij als ex-SS'er het Duitse staatsburgerschap had verkregen.

Dat Bikker door de Duitse justitie wordt aangepakt, geeft journalist Jack Kooistra van het Friesch Dagblad grote voldoening. De Nederlandse nazi-jager was degene die de zaak tien jaar geleden aanhangig maakte. Zijn speurwerk, en dat van zijn collega Werner Schmitz van het Duitse weekblad Der Stern, leidde tot de aanhouding van de voormalige SS'er.

Kooistra, een van de getuigen in het proces: "Het gaat mij enorm aan het hart dat deze man zijn figuurlijke executie niet heeft ondergaan. Hij heeft in Duitsland een prachtig leven kunnen leiden, in tegenstelling tot zijn slachtoffers, die tot op de dag van hun dood te kampen hebben met het leed dat hen door Bikker is aangedaan. Ik heb brieven van mensen van wie het leven door deze man is verwoest. Zij kregen levenslang. Daarom vind ik dat deze man moet weten dat wat hij op zijn kerfstok heeft, in onze samenleving niet wordt getolereerd. Al was het maar doordat hij een voorwaardelijke gevangenisstraf krijgt opgelegd."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 7 november 2003

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 7 november 2003

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken