Bekijk het origineel

Door de ogen van een protestant

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Door de ogen van een protestant

3 minuten leestijd

De protestantse waardering voor Bonifatius pendelt tussen ontzag voor zijn gedrevenheid, zendingsijver en liefde voor de Schrift aan de ene kant, en kritiek op zijn horigheid aan de paus aan de andere kant.

Opmerkelijk mild is mr. Groen van Prinsterer in zijn Handboek der Geschiedenis van het Vaderland. "De zendelingen bragten aan de onbeschaafde volksstammen het letterschrift en rigtten scholen op; ten einde men van kindsbeen de H. Schriften zou weten, waarin de ware wijsheid ligt." Voor Groen is Bonifatius, deze "godvrugtige man", een leraar van de Schrift geweest. Groen onderstreept een citaat van de apostel: "Rigt uwe gansche aandacht op de H. Schrift; zoek hier de Goddelijke wijsheid, die kostelijker is dan goud." De negentiende-eeuwse geschiedschrijver erkent dat Bonifatius onder invloed stond van de paus, wiens "oppertoezigt" Bonifatius erkende. Maar toen al waren er in de Rooms-Katholieke Kerk veel misbruiken in zwang, en deze heeft Bonifatius veroordeeld, zegt Groen. "Bonifatius bragt de nadeelige strekking hiervan aan den Opper-bisschop met ernst onder ogen."

De genuanceerde benadering van Groen steekt af tegen de felle kritiek die protestantse voorgangers in de zeventiende eeuw op Bonifatius (en Willibrord) leverden. Die kritiek kan niet los gezien worden van de polemiek tussen rooms-katholieken en protestanten, die toen gouden tijden beleefde. De rooms-katholieke Hollandse Zending had Bonifatius herontdekt, samen met andere "vaderlandse heiligen". In reactie hierop werd hij in reformatorisch milieu gehekeld.

Voor Simon van Leeuwen, advocaat bij de Hoge Raad in Den Haag (1649-1670), zijn de Middeleeuwen een periode van verval. In de achtste eeuw begon de gezonde christelijke leer "besoedelt te werden met velerhande ceremonien, superstitien en menschelijke insettingen." Willibrord en Bonifatius worden gestuurd "om de volslagen magt van de paus van Romen" in te voeren. Dat deden ze onder het verspreiden van een "dicke duysternisse van onwetendheyd" onder het volk.

Ds. Jacobus Baselius uit Kerkwerve doet er een schepje bovenop. Hij aarzelt niet Bonifatius de "bedrieger en verderver van Duytsland" te noemen. En ds. Arnoldus Montanus uit Schoonhoven kan nota bene nog wel begrip opbrengen voor de brute moord op de apostel. Hij stelt nuchter vast dat "Bonifatius door de Friesen binnen Doccum aen kant werd geholpen."

De scherpte van de veroordeling ging er in later tijd af, maakte zelfs plaats voor bewondering. "Trouw aan zijn groote bestemming", oordeelt de protestantse kerkhistoricus Moll in 1864, "heeft hij (Bonifatius, red.) met God het groote gedaan voor de menschen met eene zelfverloochening, die geen grenzen kende, met eene volharding, die onder de vele weeën, aan zijn werkkring verbonden, maar zelden voor een ogenblik wankelde, en met een beradenheid, die de grootste moeijelijkheden wist te overwinnen."

Natuurlijk, Bonifatius blijft de vazal van de paus. Maar intussen oordeelde men hierover genuanceerd. Zoals in de Christelijke Encyclopedie (1956), waarin terecht wordt opgemerkt dat de apostel der Duitsers "veel heeft gedaan voor de verbreiding van het Evangelie en voor de opbouw van de kerk, dit naar de geest van zijn tijd in gebondenheid aan Romes paus."

Protestanten kunnen in elk geval niet om de uitspraak van Luther heen, die in zijn Tafelgesprekken de achtste-eeuwse bisschop schaarde bij de "heilige vaders en leraren van de kerk." Want een "Liebender der Heiligen Schrift", dat was Bonifatius ook.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 8 januari 2004

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Door de ogen van een protestant

Bekijk de hele uitgave van donderdag 8 januari 2004

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken