Bekijk het origineel

Dorpsdominee uit de Schotse Hooglanden

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Dorpsdominee uit de Schotse Hooglanden

Lachlan MacKenzie had geen paard, geen geit, geen horloge en geen vrouw

5 minuten leestijd

In Hebreeën 3:7 wordt de kerk vermaand de geloofsmannen uit vroegere tijden niet te vergeten. Hun levenswandel en prediking moeten niet alleen in hoge ere worden gehouden, maar vooral worden nagevolgd. Vandaar dat we de Schotse prediker Lachlan MacKenzie willen beschrijven. In zijn tijd genoot hij weinig bekendheid. Hij was geen hoogleraar, geen invloedrijk predikant van een gemeente in een grote stad, maar een eenvoudige dorpsdominee uit de Schotse Hooglanden.

Lachlan MacKenzie werd in 1754 (250 jaar geleden) geboren te Knockbain, op het Black Isle in Easter Ross. Zijn ouders, Donald en Elizabeth, woonden op een pachtboerderij. In die streek, waar Kilmuir, Alness, Ferintosh en Resolis liggen, was in 1744 een geestelijke opleving gekomen, die tijdens de kinderjaren van Lachlan nog krachtig nawerkte. Velen werden niet alleen overtuigd van zonde, gerechtigheid en oordeel, maar ze kwamen tevens tot de persoonlijke kennis van Christus als hun Zaligmaker, vaak in betrekkelijk korte tijd.

Lachlan MacKenzie zelf ontving het zaligmakend geloof toen hij nog maar acht jaar oud was. Op zijn dertiende liet men hem voor het eerst een gebed doen tijdens een bidstond ("prayer meeting").

Na de dorpsschool in Pettie te hebben doorlopen, ging MacKenzie voor zijn verdere opleiding naar Aberdeen, eerst naar Marischall College, daarna naar de universiteit. Vervolgens nam hij een benoeming aan als schoolmeester naar het zeer afgelegen en destijds arme Applecross aan de westkust van Schotland.

In 1776 vertrok hij naar een school te Lochcarron. De gemeente daar droeg het stempel van de langdurige arbeid van ds. Eneas Sage, die in 1774 op 88-jarige leeftijd was gestorven. Ds. Sage was opgevolgd door ds. Donald Munro. Deze was weliswaar rechtzinnig in de leer, maar hij moest er niets van hebben dat MacKenzie te Lochcarron bidstonden hield.

Bestemming

MacKenzie kreeg er in die jaren licht over dat het predikambt zijn levensbestemming was. Ds. Munro deed alles om hem daarvan te weerhouden, maar tevergeefs. Niet lang daarna vertrok ds. Munro, zodat de gemeente Lochcarron opnieuw vacant was.

Toen MacKenzie zich bij de classis aanmeldde om geëxamineerd te worden om toegelaten te kunnen worden als predikant, merkte hij dat de predikanten uit de classis (die uit tien gemeenten bestond) hem sterk tegenwerkten. Weliswaar voldeed MacKenzie aan alle vereisten van kennis, gedrag en roeping, maar de meeste predikanten in de classis behoorden tot de zogenaamde gematigden (moderates), die zelf weinig werk maakten van hun ambt. Ze konden het ook niet verdragen dat anderen ernstiger, ijveriger en godvruchtiger waren dan zijzelf.

In 1780 kon men er toch niet onderuit om MacKenzie beroepbaar te stellen, op voorwaarde dat hij geen gemeente zou krijgen binnen de classis Lochcarron. In 1782 waren echter zijn drie voornaamste tegenstanders uit de classis verdwenen, zodat MacKenzie te Lochcarron kon worden beroepen. Hij nam dat beroep aan, en zou daar tot aan zijn dood in 1819 blijven.

Reeds direct bleek dat MacKenzie in de prediking grote nadruk legde op de godsdienst van het hart, dus op de persoonlijke doorleving van het geloof. Hij ging er niet zomaar van uit dat iedereen die de waarheid niet weerspra k en een geregeld leven leidde, ook genade kende. In zijn prediking was hij "hartonderzoekend". Hij noemde concrete zonden bij de naam. Scherp hekelde hij de oneerlijkheid van velen in de handel en hij verkondigde hun openlijk dat de Heere dit zou straffen.

Overtuiging

Tijdens zijn bediening te Lochcarron werd een oude, verharde zondares, die Muckle Kate werd genoemd, krachtdadig tot God bekeerd. Jarenlang liep die vrouw onder een zware overtuiging van zonde, waardoor ze zich zelfs blind schreide. Totdat het de Heere behaagde Zijn licht in haar leven te doen opgaan.

MacKenzie doorstond vele moeilijkheden en veel verdriet, ook in zijn persoonlijke leven. Het sterven van zijn geliefde zuster Mary raakte hem heel diep. Tot een huwelijk is hij nooit gekomen. Er was een vrouw die hij liefhad, maar die leefde geheel werelds, zonder ware godsdienst. Aan haar kon hij zich niet verbinden.

MacKenzie stond bekend als een wat aparte man, met soms onvoorspelbaar gedrag. In de classis bleef hij tegenwerking ondervinden van zijn negen medepredikanten. Steeds waren er op de classicale vergaderingen onaangenaamheden.

Sommige gemeenteleden meenden dat hun predikant profetische gaven had, maar dat heeft hij zelf altijd ontkend. Hij stond zelfs zeer sceptisch tegenover alles wat maar leek op geestdrijverij. Toen eens op het eiland Skye een vrouw tegen hem zei dat ze "de genadegaven van Pinksteren" ontvangen had, antwoordde hij haar: "Goed, ik zal u in het Hebreeuws en in het Grieks ondervragen, en u antwoordt mij ook in die talen." En meteen stak hij van wal. Het onderzoek liep voor die vrouw nogal beschamend af.

Hij heeft te Lochcarron 37 jaar gediend, levend in de grootste eenvoud. Toen hij eens voor de regering in Londen een opgave moest verzorgen over het aantal bewoners, het aantal huizen en de grootte van de veestapel te Lochcarron, voegde hij daar een rijmpje bij. Dat kwam erop neer "dat de dominee geen boerderij had, geen paard, geen geit, geen horloge en geen vrouw, dat zijn traktement nooit verhoogd was, maar dat hij evenwel een gelukkig leven leidde."

Levenseinde

In 1818 maakte een beroerte een einde aan de arbeid van Lachlan MacKenzie. Lichamelijk had hij het in de tijd daarna moeilijk, maar geestelijk was dat allerminst het geval. Als een Mozes beklom hij een geestelijke Nebo en sloeg hij een geloofsblik in Immanuelsland.

Het einde van zijn aardse leven kwam op 20 april 1819. Hij was toen 65 jaar. Hij werd begraven vlak bij de kerk te Lochcarron, waar ook Muckle Kate ligt, op het kerkhofje aan de weg langs het meer.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 15 januari 2004

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Dorpsdominee uit de Schotse Hooglanden

Bekijk de hele uitgave van donderdag 15 januari 2004

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken