Bekijk het origineel

Vorstelijke uitvaartrituelen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Vorstelijke uitvaartrituelen

Koningin Beatrix was enige vrouwelijke staatshoofd bij uitvaartceremonie Jordaanse koning Hussein

5 minuten leestijd

Geen affuit, geen open militaire wagen, maar een statige lijkkoets met acht paarden ervoor. Zo zal de kist met prinses Juliana naar Delft worden gebracht. Zo brengt Nederlands vorstenhuis zijn doden naar hun laatste rustplaats. Uitvaartrituelen verschillen per land, per vorstenhuis en door de tijd heen.

In 1647 sterft stadhouder Frederik Hendrik. De stoet ziet er iets anders uit dan dinsdag. Vooraan gaat de stadhouderlijke garde, gevolgd door een lange rij van hovelingen en adviseurs van de familie. De familie laat zien hoe belangrijk de overledene is, want officieren dragen eretekens, geslachtswapens en banieren.

De kist staat op een affuit -het onderstel van een kanon- getrokken door acht paarden. Veertien luitenant-kolonels dragen een rouwbaldakijn.

Achter de kist loopt de opvolger van prins Frederik Hendrik en de hoge Europese adel. Ergens achter aan de lange stoet komen pas de afgevaardigden van de Staten-Generaal en van de Staten van Holland. Dat zijn andere tijden.

Dinsdag zal niemand van Den Haag naar Delft hoeven te lopen. Alles gaat te paard, per koets of per auto. Het is een forse afstand tussen de twee steden.

In Engeland is het niet ongebruikelijk dat leden van het koninklijk huis achter de baar aan lopen. Bij de uitvaart van prinses Diana in 1997 liepen haar ex-man prins Charles, haar schoonvader prins Philip en haar zoons een deel van de route achter de baar. Bij de begrafenis van de Britse koningin-moeder in 2002 liep ook een aantal kleinkinderen onder wie prins Charles achter de lijkwagen aan naar de Westminster Abbey, waar de rouwdienst plaatshad. Het hoogstaande Britse koningshuis vond dat niet te min of te onveilig. Het gebaar is beide keren gewaardeerd.

Vervoer

Het vervoermiddel voor de kist varieert ook. De kist van prinses Diana werd op een affuit overgebracht van haar woonpaleis naar Westminster Abbey. Getrokken door paarden en omringd door militairen te voet en te paard. Na de rouwdienst vervoerde een chique lijkauto het lichaam naar het graf op het landgoed van haar familie.

Een enkele keer wordt de kist ook per trein vervoerd. Dat gebeurde in 2000 bij de uitvaart van de Deense koningin-moeder.

De Nederlandse koninklijke familie kiest voor de rit van Den Haag naar Delft nog altijd voor de rouwkoets. Eenvoudig, maar ook stijlvol. Koningin Emma, prins Hendrik en koningin Wilhelmina werden vervoerd in een van veel doek en gordijn voorzien rijtuig. Voor de uitvaart van prins Claus is voor een andere bekleding gekozen: een wat smaller, hoger en vierkanter rijtuig. Koningin Beatrix gaf in 1992 al opdracht voor het ontwerp.

Zwart is door de tijd heen de meestgebruikte kleur bij uitvaarten. Ook de laatste decennia. Tijdens de twee recente begrafenissen van leden van het Engels koningshuis, tijdens de begrafenis van prins Claus en bij die van de Deense koning-moeder was zwart de rouwkleur. Hier en daar een accentverschil met grijze en of paarse tinten, maar zwart overheerst.

De uitvaarten van prins Hendrik en koningin Wilhelmina springen er in dat opzicht uit. Beiden kozen voor wit.

Enige vrouw

Wie er precies namens de buitenlandse vorstenhuizen dinsdag naar Delft komen, is nog niet duidelijk. Bij de bijzetting van prins Claus waren veel koningen en koninginnen aanwezig. Het is gebruikelijk dat regerende vorsten de begrafenis bijwonen van overleden bevriende vorsten. In hoeverre voor buitenlandse vorstenhuizen en voor het protocol meeweegt dat prinses Juliana ooit ook koningin was zal maandag blijken, als de gastenlijst bekend is.

Koningin Beatrix zelf gaat normaliter alleen naar koninklijke begrafenissen. In 2002 was zij nog bij de staatsbegrafenis van de Britse koningin-moeder. In 1999 was zij bij de uitvaart van koning Hussein van Jordanië. Overigens als enige vrouw, omdat volgens Arabische voorschriften vrouwen niet op een begrafenis aanwezig horen te zijn.

Overlijden vrienden, dan stuurt de Koningin een van haar adjudanten of een krans. Ook hier bevestigen uitzonderingen de ongeschreven regel, want koningin Juliana bezocht met haar man in 1965 wel de begrafenis van de Engelse oorlogspremier Winston Churchill en koningin Beatrix die van de Israëlische premier Rabin.

Rouw

Bij het overlijden van een buitenlandse vorst kan het Nederlandse hof ook een rouwperiode afkondigen. Voor de koningin-moeder van Engeland waren dat twee dagen waarop in de paleizen stemmige kleding werd gedragen en waarop alleen strikt zakelijke overleg plaatsvond. Na het overlijden van de Belgische koning Boudewijn in 1993 hield koningin Beatrix zeven dagen hofrouw. Bij de koninklijke standaards op de paleizen wappert die dagen een zwarte wimpel.

De lengte van de rouwperiode zegt iets over de band die er is met het huis of land van de overleden vorst. Na het overlijden van de omstreden Japanse keizer Hirohito in 1989 is alleen op de dag van de begrafenis gerouwd.

Nederland kent, in tegenstelling tot andere landen, geen nationale rouw. Het kabinet kan wel een vlaginstructie uitvaardigen voor overheidsgebouwen en daarmee een voorbeeld geven, maar het verbieden van bijeenkomsten kan niet zomaar. Burgemeesters kunnen wel vergunningen wijzigen.

Evenmin kent Nederland het begrip staatsbegrafenis. De bijzetting van leden van het Koninklijk Huis is een privé-gebeurtenis, ook al kijkt de hele natie via de camera mee en staan er altijd honderden militairen in het gelid. Het is echter niet de staat die de uitvaart regelt, maar de koninklijke familie zelf.

In Engeland is een "state funeral" wel heel gebruikelijk. De staat zorgt daar voor de begrafenis van (oud-)vorsten. Al bepaalt natuurlijk de koninklijke familie daarbij wel het wie, wat en hoe.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 27 maart 2004

Reformatorisch Dagblad | 43 Pagina's

Vorstelijke uitvaartrituelen

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 27 maart 2004

Reformatorisch Dagblad | 43 Pagina's

PDF Bekijken