Bekijk het origineel

Dicht bij de bron

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Dicht bij de bron

Jaap Kroonenburg completeert cd-serie met muziek Feike Asma

6 minuten leestijd

Intensief hield Jaap Kroonenburg zich de afgelopen drie jaar met de koraalbewerkingen van Feike Asma bezig. Hij legde zo'n 500 minuten muziek van zijn voorganger op de zilveren schijf vast. Zaterdag wordt het zevende en laatste deel van de cd-serie "Jaap Kroonenburg speelt Feike Asma" gepresenteerd tijdens een concert in de Groote Kerk van Maassluis.

Jaap Kroonenburg kwam eind 2001 met een kerst-cd op de proppen, gevuld met muziek van Jan Zwart en Feike Asma. De verkoop van deze cd liep zo goed dat opnameman Aad van der Waal het idee opperde om alle orgelwerken van Asma op te nemen. Kroonenburg stond sceptisch tegenover dit plan: "Er is al veel door Asma zelf opgenomen. Is dat niet veel origineler en mooier dan wanneer ik dit doe, vroeg ik me af."

Aad van der Waal gaf tegengas. "Hij stelde dat er ook veel, voornamelijk kleinere bewerkingen niet op plaat of cd zijn vastgelegd. Toen het besluit eenmaal genomen was, bekende hij dat het een levenswens van hem is alle Asma-werken op te nemen. Tijdens Asma's leven is daar nooit iets van gekomen.

Aanvankelijk dachten we aan vijf cd's, maar er bleken er zeven nodig om alles een plek te geven. Dat komt deels omdat Jaap Niewenhuijse aanbood bij verschillende korte voorspelen koralen in Asma-stijl te schrijven. Het is immers mooier wanneer er na een korte inleiding een koraal klinkt."

Muzikaliteit

Kroonenburg hield zich de afgelopen tijd intensief met Asma's muziek bezig. Nieuwe dingen kwam hij niet tegen, wel groeide het respect voor zijn voorganger. "Vanwege de grote hoeveelheid muziek die Asma heeft nagelaten. En omdat ik werken tegenkwam, die ik voorheen weinig op de lessenaar zette, terwijl ze prachtig blijken te zijn, onder meer het trio "Heugelijke tijding"."

Feike Asma is in de ogen van Kroonenburg geen componist van preludiums en fuga's. "Hij voelde zich thuis in muziek voor de eredienst. Alles wat hij maakte, zat -hoe eenvoudig soms- goed in elkaar qua vorm, harmonisatie en contrapunt. Wat mij vooral aanspreekt is de muzikaliteit van de stukken en de variëteit in vorm.

Asma voelde zich het meest thuis bij het idioom van Jan Zwart. Zwart heeft in zijn tijd laten zien hoe je op een verantwoorde manier psalmen en liederen romantisch kon bewerken. Denk bijvoorbeeld aan de duidelijke vorm en fraaie tegenstemmen die hij hanteerde. Met Psalm 103 heeft Zwart laten zien dat hij ook een soort symfonisch werk kon schrijven. Feike Asma heeft op zijn werk voortgeborduurd. Hij componeerde meer grotere fantasieën, werken met enkele onderdelen: een rustig intro, een cantus firmus-bewerking en vervolgens een overgang naar het koraal."

Orgelvader

Jaap Kroonenburg is sinds 1972 verbonden aan de Groote Kerk van Maassluis. Eerst als tweede organist naast Feike Asma, na diens overlijden in 1984 is hij vaste bespeler van het Garrels-orgel. "Ik ben opgegroeid met Asma's koraalbewerkingen, het was de eerste muziek die ik als kind hoorde. Later zat ik tijdens kerkdiensten in Maassluis vaak boven bij het orgel en registreerde regelmatig bij Asma's concerten. Asma is eigenlijk mijn orgelvader geweest, hij maakte me vertrouwd met de verschillende aspecten van het orgel en de orgelwereld."

Probeert u Asma te kopiëren of horen we op de cd's uw visie op diens muziek? "Ik probeer niet te kopiëren, want dan val je door de mand. Je moet vanuit jezelf spelen, voor mijn gevoel doe ik dat. Anderen die mijn vertolking van Asma's werken horen, zeggen dat ik dicht bij de bron zit. Qua registratie probeer ik de sfeer van Asma te creëren. Daarin kun je variëren, want hij koos zelf ook niet altijd gelijke registraties bij eenzelfde werk."

De bekende werken uit Asma's oeuvre zijn niet voor niets boven komen drijven, dat zijn de hoogtepunten, meent Kroonenburg. "Of ik zelf favorieten heb? Psalm 77 vind ik erg mooi. En uiteraard "Komt als kind'ren van het licht", ook zo'n prachtig lopende bewerking waarbij het motief uit de eerste regel is gehaald. Toch verrassen ook kleinere stukken als Psalm 5 mij steeds weer."

Samenzangplaat

De cd-serie bevat verschillende niet-uitgegeven werken van Asma. De Psalmen 9 en 85 waren als manuscript in het bezit van Lucas Lindeboom; van "Grote God, wij loven U" en "Wie maar de goede God laat zorgen" hebben respectievelijk Jaap Niewenhuijse en Wybe Kooijmans een notatie gemaakt, terwijl "Blijf bij mij, Heer" van een samenzangplaat is genoteerd.

"Regelmatig vragen mensen of dergelijke koraalbewerkingen alsnog op de markt komen. Zelf begin ik daar niet aan, dat is een taak van de dit jaar opgerichte Feike Asma-stichting. Zoiets moet uiterst secuur gebeuren."

KADER

Muzikale nalatenschap

Met de cd "Jaap Kroonenburg speelt Feike Asma 7" komt een eind aan een groots project: het op cd vastleggen van de muzikale nalatenschap van Feik e Asma op het Garrels-orgel in Maassluis. De cd met kerstmuziek bevat ook werken van Jan Zwart, evenals een aantal composities over het thema "Passie en Pasen". Slechts enkele stukken werden niet opgenomen, voornamelijk voorspelen die slechts uit enkele maten bestaan, waaronder de inleiding bij de "Bedezang voor de predikatie". Kroonenburg liet ook de twee voorspelen bij "Zie de Mens!" achterwege, omdat deze sterk aan de fantasie over Psalm 42 doen denken. Asma speelde zijn bewerkingen soms afwijkend van de genoteerde versie. Zijn opvolger heeft ernaar gestreefd de opnamen van de muziek zo goed mogelijk te baseren op deze praktijkuitvoeringen.

Alle bekende muziek van Feike Asma staat nu op schijf. Toch is nog niet alles van bijvoorbeeld samenzangplaten genoteerd. Kroonenburg weet niet of er ooit een nieuwe uitgave in zijn Asma-serie verschijnt. Wel neemt Dolf Thierry -die de montage en vormgeving van de cd's voor zijn rekening nam- nog deze maand een dvd op, waarop Kroonenburg werken van Asma speelt.

Deel 7 bevat een index waarin staat welke bewerking op welke cd staat, in welke uitgave deze is verschenen of wie de notatie heeft verzorgd. Kroonenburg speelt op deze cd onder meer de Toccata "U alleen, U loven wij", variaties "Als g'in nood gezeten", voorspel en koraal "Mijn God, mijn God, waarom verlaat Gij mij" en de Hollandse Rhapsodie.

Hij laat horen dat hij constante kwaliteit levert: net als op de andere Asma-cd's is zijn spel gedreven, verzorgd en muzikaal, groots én fijnzinnig. Daarbij weet hij veel fraaie klanken aan het Garrels-orgel te ontlokken. De muziek van zijn voorganger komt daardoor uitstekend tot zijn recht op dit prachtige instrument.

Mede n.a.v. "Jaap Kroonenburg speelt Feike Asma 7", Garrels-orgel, Grote Kerk Maassluis; CD 1732.04.21; 12,-.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 8 november 2004

Reformatorisch Dagblad | 15 Pagina's

Dicht bij de bron

Bekijk de hele uitgave van maandag 8 november 2004

Reformatorisch Dagblad | 15 Pagina's

PDF Bekijken