Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Carthago moet weer worden opgebouwd

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Carthago moet weer worden opgebouwd

5 minuten leestijd

Voorjaar 1978. Ik zit op een steen tussen de ruïnes van het oude Carthago. Achter de restanten van de eens zo trotse wereldstad spant zich het blauwe decor van de Middellandse Zee. De zee bleef de eeuwen door zichzelf gelijk. De restanten in steen getuigen van een voorbije geschiedenis. Ik hoor stemmen van een ver verleden, ik zie beelden van een lang voorheen.

Hier in Carthago ontstond ooit een joodse gemeente. Na de verwoesting van stad en tempel in Jeruzalem togen de joden westwaarts langs verre kusten. Hier vonden ze in de verstrooiing een huis onder de hemel. Een synagoge waar de thora openging, van sabbat tot sabbat. Een leerhuis waar het heilig onderricht werd bestudeerd en doorgegeven aan de volgende generatie.

Inscripties op joodse graven vormen de stille getuigen. Het joodse leven trok buitenstaanders aan. Uit jaloezie begonnen christenen joden te haten. Synagogen werden omgevormd tot kerken. De joodse gemeenschap zocht een nieuwe plek, dieper de woestijn in, weg van de kust.

Hier in Carthago was eenmaal een bloeiende christelijke gemeente. Hier studeerde Augustinus, de leraar der kerk. Cyprianus was hier bisschop. Buiten de kerk geen heil, was zijn overtuiging. In deze stad werkte kerkvader Tertullianus. De ziel is van nature christelijk, leerde hij. Hier bloeide de kerk van Noord-Afrika. Eens was heel Noord-Afrika, van de grens met Libië tot aan de Atlantische Oceaan, christelijk. Afrikaanse theologen gaven in de kerk de toon aan.

Onwaarschijnlijk schitterende mozaïeken zijn uit die tijd bewaard gebleven. Ik lees daarop de oude kerkgeschiedenis: een doopvont, namen van martelaren, de afbeelding van een vroegchristelijke kerk.

Strand

Ik begin te lezen in het onlangs uitgegeven levenswerk van mijn Utrechtse hoogleraar Gilles Quispel: "Het Evangelie van Thomas". De christelijke gemeente van Carthago, schrijft hij, was van joods-christelijke afkomst. En hij citeert Theodor Mommsen: "Het christendom in Afrika is van joods-christelijke secte tot een wereldgodsdienst geworden."

Ik herken, tussen de ruïnes, de ervaring van mijn leermeester op deze locatie: "als men aan het strand van Carthago staat, is het een duizelingwekkende bewustwording om te bedenken, dat dat geweldige Afrikaanse christendom eens in de synagoge in Carthago is begonnen."

Hier in Carthago kwamen op een dag Germaanse stammen uit het oosten van Europa, verre voorouders. Vandalen werden ze genoemd. En ze droegen hun naam met ere. Carthago, ooit gesticht door de Feniciërs, was concurrent van Rome geworden. "Ceterum censeo, Carthaginem esse delendam" -waarom vergeet je bepaalde zinnen nooit?- werd een gevleugeld woord in de Romeinse Senaat. Carthago moet verwoest worden.

Aldus geschiedde. Maar Carthago herrees. Toen kwamen de heidense Vandalen overgestoken vanuit Europa. Toen Augustinus het einde van zijn leven voelde naderen, hoorde hij hen aankomen. Hippo Regius, zijn bisschopsstad, werd door hen belegerd. Vreselijk gingen ze te keer, de Vandalen. Carthago viel in hun handen, de korenschuur van Italië. De haven bood plaats aan hun machtige vloot die de Middellandse Zee tiranniseerde. Ten slotte plunderden zij Rome.

Tunis

Ik kijk achterom. Daar ligt Tunis. Het Carthago van onze tijd. In het Tunesië van nu biedt de wet vrijheid van godsdienst. Er zijn nog altijd kleine christelijke gemeenschappen. Er wonen nog steeds joden in het land. Maar de islam is intussen officiële religie geworden. Eenmaal klopte hier een hartslag van de wereldkerk, van christelijk leven, leren en vieren. De golven op het strand dragen de herinnering.

Vandaag is er bij ons in Europa bijzondere aandacht voor de Afrikaanse kerken. Het beeld is dat het Westen het christendom naar dit werelddeel heeft gebracht. In werkelijkheid was het veeleer omgekeerd. Hier leefde en werkte Augustinus toen mijn verre voorouders nog verkeerden met Wodan, Thor en Freyja. Toen de Germaanse Vandalen optrokken naar Afrika kwamen ze niet met het goede nieuws van het Evangelie. Integendeel. Vandaag komen vertegenwoordigers van Afrikaanse kerken naar ons land om ons het christelijk geloof te brengen.

Visioen

De mijmering aan het strand wordt tot gepeins. Tussen de puinhopen van Carthago biedt het blauw van de zee, één met de blauwe hemelkoepel daarboven, onverwacht een visioen. De ruïnes krijgen de contouren van een stad, een weer opgebouwde stad. Het nieuwe Carthago. De stad Gods, zoals Augustinus die aan deze kusten te zien kreeg. Beeld en gelijkenis van het nieuwe Jeruzalem, de stad zoals die in Gods dromen verrijst.

Ook Carthago wordt geteld onder de steden der volkeren. Tegenover het "Carthago moet verwoest worden" is van hemelswege de wederopbouw van de stad gezet. Carthago werd verwoest, grondig. Geen steen bleef op de andere. Men zegt dat de Romeinen zout strooiden op de plaats om elke nieuwe ontkieming te verhinderen. Ook Carthago wordt nieuw. Op de nieuwe aarde onder de nieuwe hemel. In het licht van het nieuwe Jeruzalem dat Johannes zag neerdalen. Met de blinde dichter Jan Wit wordt het visioen gaandeweg tot gebed:

Wil ons, o Koning der getijden,

een woning in de stad bereiden

waar Gij het fundament van legt.

KADER

354 Augustinus wordt op zondag 13 november geboren in Thagaste (het huidige Algerije)

371 Studie retorica in Carthago

384 Benoemd tot retor in Milaan

386 Bekering van Augustinus

387 Dood van moeder Monnica

396 Benoeming tot bisschop van Hippo Regius

401 Verschijning "De Confessiones"

411 Conferentie met donatisten die veroordeeld worden

412 Eerste werken tegen de pelagianen verschijnen

418 Pelagius uit Rome verbannen

426 Publicatie van "De Civitate Dei"

430 Vandalen belegeren Hippo; Augustinus sterft op 28 augustus

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 11 november 2004

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Carthago moet weer worden opgebouwd

Bekijk de hele uitgave van donderdag 11 november 2004

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken