Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Vergane glorie onder de zeespiegel

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Vergane glorie onder de zeespiegel

3 minuten leestijd

AMERSFOORT - Ze gaan 10 tot 20 meter schuil onder de waterspiegel van de Noordzee, maar na vele jaren zijn ze toch ontdekt. Rond de Kop van het Zuid-Hollandse eiland Goeree hebben duikers dertien scheepswrakken getraceerd, zo werd enkele weken geleden bekend. Het oudste wrak -met een grote hoeveelheid kanonnen en kanonskogels aan boord- dateert uit de achttiende eeuw en is nader onderzocht.

"Het schip is niet erg oud, maar toch interessant, omdat nog maar weinig bekend is over historische scheepswrakken rond Goeree-Overflakkee", concludeert Wendy van der Wens, medewerker van de afdeling maritiem erfgoed van de Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB) in Amersfoort. Het schip had volgens haar geen kostbare lading aan boord. "Omdat de kanonnen veel ouder waren dan het scheepswrak, vermoeden wij dat het vaartuig op weg was naar Engeland met een lading schroot om daar de ijzeren kanonnen en kanonskogels om te laten smelten in de hoogovens."

In de buurt van het wrak is volgens Van der Wens weinig gevonden, afgezien van wat lood, resten van een bakstenen oven, scherven van wijnflessen en een koperen munt uit 1757. De andere twaalf scheepswrakken zijn van onder meer een haringlogger, een stoomschip en een Engels zeilschip. Twee van de dertien vergane schepen liggen onder het zand van het Ouddorpse strand. De ROB-medewerkster vermoedt dat de wrakken zijn aangespoeld.

Het oudste object wat tot nu toe is gevonden, is een dekknecht uit de zeventiende eeuw. "Dat is een bewerkte houten mannenkop die bevestigd was op het schip om er touwen aan vast te binden. Waarschijnlijk is het losgeraakt tijdens het vissen."

De vondsten rond de Kop van Goeree zijn geen verrassing, stelt Van der Wens, omdat dit deel van de Noordzee in het verleden een drukke aanvaarroute richting de haven van Rotterdam was. "De kapiteins konden kiezen tussen een vaarroute via het Goereese Gat en één via het Brouwershavense Gat."

In het eerste geval voer een schip via het Goereese Gat het Haringvliet binnen en passeerde Hellevoetsluis. Via het Hollands Diep en de Dordtse Kil bereikte het 's-Gravendeel. Omdat de Noord tussen Dordrecht en Krimpen onbevaarbaar was, moest de schipper ook nog een omweg maken via de Oude Maas. Als schepen door het Brouwershavense Gat kwamen, dan voeren ze via Grevelingen, Krammer en Volkerak naar het Hollands Diep.

De vindplaatsen van scheepswrakken en het soort schip zijn nauw verbonden met de geschiedenis van de Rotterdamse haven. Zo is volgens Van der Wens in het Oostvoornse Meer ooit een zeventiende-eeuws mediterraan handelsschip gevonden dat nog druiven aan boord had. Rond 1618 bereikte de wijnhandel met Zuidwest-Frankrijk een hoogtepunt voor Rotterdam. Voor die handel liet de stad in 1613 zelfs speciaal de wijnhaven aanleggen.

In een handomdraai tovert Van der Wens de historische gegevens en vindplekken van scheepswrakken op haar computerscherm. Ze verzamelt meldingen en informatie over alle archeologische vondsten in Nederland. Ze slaat die op in het computersysteem Archis, dat alle gegevens weer kan koppelen aan geografische kaarten.

"Vondsten onder water worden hier gemeld", vertelt ze. "Meestal lichten vissers of amateur-duikers ons in. Wij sturen dan vanuit de ROB professionele duikers om de locaties en het wrak te onderzoeken. In enkele gevallen laten we het over aan amateur-duikers van de Landelijke Werkgroep Archeologie Onder Water. Inmiddels hebben we in totaal 650 locaties van scheepswrakken die voor de kust en in de Nederlandse binnenwateren zijn gevonden."

Als uit onderzoek blijkt dat het scheepswrak het waard is om behouden te blijven, volgen er beschermende maatregelen. "Een daarvan is het spannen van steigergaas om het object, zodat het wrakmateriaal bij elkaar blijft liggen. Een juridische maatregel is nog sterker, omdat dan tevens een verbod van kracht is om nog op de vondstplek te duiken."

Of het onderzoek bij Goeree-Overflakkee nog een vervolg krijgt, hangt volgens de ROB-medewerkster af van de mogelijkheden en capaciteiten van het duikteam. "Er zijn slechts ongeveer zeven professionele duikers. Bovendien beslaat hun werkgebied alle Nederlandse wateren."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 26 november 2004

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

Vergane glorie onder de zeespiegel

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 26 november 2004

Reformatorisch Dagblad | 24 Pagina's

PDF Bekijken