Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Het grootste pijporgel

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Het grootste pijporgel

3 minuten leestijd

Dagelijkse orgelconcerten in de barokke dom van het Zuid-Duitse Passau trekken rond de 1000 bezoekers. Wie wil niet weten hoe machtig het grootste orgel ter wereld klinkt? Toch geldt deze eervolle status alleen binnen Europa. In Amerika laten aanzienlijk grotere orgels van zich horen.

Het barokke orgel in St.-Stephans-dom in Passau stamt uit 1731 en telde toen 'slechts' 39 stemmen. In 1886 bouwde Martin Hechenberger in de bestaande orgelkas een romantisch 72 stemmen tellend drieklaviers orgel. Naast dit hoofdorgel komt de dom in het bezit van een aantal kleinere instrumenten. Deze voegde Steinmeyer van 1924 tot 1928 samen tot een vijfdelige orgelcombinatie: hoofdorgel in het middenschip, epistelorgel in het zuidelijke en het evangelieorgel in het noordelijke zijschip, het koororgel in het liturgisch centrum en het Fernorgel -letterlijk: het orgel in de verte- onzichtbaar achter de zoldering van het schip. Het instrument telt op deze manier 17.774 pijpen, verdeeld over 229 registers en is daarmee het grootste orgel van Europa.

Zwakstroomkabel

Bij de elektrische vijfklaviers speeltafel op de westelijke galerij komen alle draadjes samen. Daarvoor is 120 kilometer zwakstroomkabel afgerold. Hierdoor zijn alle 233 orgelregisters en ook de vier carillons tot klinken te brengen. De grootste pijp van dit imposante muziekinstrument, de C van de Prestant 32', is 11,30 meter lang.

Volgens het Guinness Book of Records echter is het grootste pijporgel, tevens het luidste muziekinstrument dat ooit gemaakt is, te vinden in de Convention Hall van Atlantic City in de Amerikaanse staat New Jersey. Orgelbouwer Midmer-Losh bouwde hier een instrument met 33.114 pijpen, verdeeld over 337 registers. De kolossale speeltafel met zeven manualen lijkt op een cockpit van een Boeing 747.

Het instrument kreeg de zware taak om deze multifunctionele ruimte, dat met niet minder dan 41.000 zitplaatsen het karakter heeft van een overdekt stadion, muzikaal te vullen.

De grootste pijp van de 64' Diaphone Profunda heeft een lengte van bijna 20 meter en is, naar verluidt, gemaakt van het hout van een zeer hoge boom die minstens 785 jaar oud is.

Door achterstallig onderhoud waren eind vorige eeuw slechts zo'n 140 registers te gebruiken. Tegenwoordig is het instrument, dat veel te verduren kreeg bij een recente verbouwing, nauwelijks bespeelbaar.

Een ander Amerikaans orgel dat mee kan dingen naar de titel van "grootste ter wereld", is het Wanaker-orgel in de Lord & Taylor Department Store, een groot warenhuis in Philadelphia, Pennsylvania. In 1904 bouwde de Los Angeles Art Organ Company het instrument voor de Wereldtentoonstelling in St. Louis. Daarna nam de succesvolle zakenman John Wanaker het instrument over ter opluistering van zijn nieuwe Philadelphia-handelsimperium.

Zesklaviers

Ondanks zijn enorme dispositie bleek het "Grand Organ" toch niet capabel om de gehele hal van het Lord & Taylor-warenhuis met welluidende klanken te vullen. Daarom startte Wanaker een eigen orgelbouwbedrijf met veertig man personeel om het orgel verder te kunnen vergroten. Had het orgel aanvankelijk zo'n 10.000 pijpen, later bouwde dit bedrijf daar gefaseerd 18.000 stuks bij. Zo ontstond een machtig zesklaviers orgel met op 28.482 pijpen verdeeld over 396 registers. Het totale gewicht bedraagt 290.000 kg.

Bekende organisten als Louis Vierne, Alfred Hollins en Marcel Dupré bespeelden het instrument en met name Dupré liet zich daarbij erg lovend uit over de klankkwaliteit.

Het Wanaker-orgel, dat in zeer goede staat is en bijna dagelijks wordt bespeeld, staat op de historische monumentenlijst van de Verenigde Staten, de National Historic Landmark.

In Extreem komt elke twee weken een bouwwerk, natuurverschijnsel, een technisch hoogstandje of iets anders aan bod dat zijn weerga niet of nauwelijks kent. Eerdere afleveringen van deze serie zijn te vinden in onze digitale krant, www.refdag.nl.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 november 2005

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Het grootste pijporgel

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 november 2005

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken