Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Manifest vraagt om politieke filosofie

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Manifest vraagt om politieke filosofie

Verdeeldheid maakt uitwerking theocratisch ideaal moeilijk

5 minuten leestijd

Om duidelijk te maken wat christentheocraten beweegt, moet voor de seculiere omgeving een manifest worden opgesteld waaruit blijkt dat theocratie niets te maken heeft met dwang, zo klonk het pleidooi van dr. ir. J. van der Graaf eerder op deze pagina. Dr. R. Bisschop voelt wel voor een manifest, maar wijst op de noodzaak van een goede politieke filosofie en vreest dat de verdeeldheid een belemmering kan zijn voor het opstellen van een manifest.

Moeten theocraten een theocratisch manifest opstellen om de wereld om hen heen duidelijk te maken waar ze voor staan? Of heeft dat geen zin? Verdwijnt dat op de stapel oud papier - als zo'n verklaring al niet door tegenstanders gebruikt wordt om het theocratische gedachtegoed verder in diskrediet te brengen? Is het niet beter om maar af te zien van deze term? Dat zijn zo wat vragen die de afgelopen dagen in deze krant aan de orde zijn gesteld.

Terecht is in die bijdragen ook gesignaleerd dat er een enorme verwarring heerst over het begrip theocratie. Het kan geen kwaad om een poging te doen de historische achtergrond van deze politieke term uiteen te zetten. In deze bijdrage aan het debat gaat het nader bepaald om de gereformeerde theocratie in de lijn van Calvijn.

Op basis van historisch onderzoek naar de manier waarop schrijvers in de traditie van de Nadere Reformatie over theocratie spraken, overigens vaak zonder die term zelf te gebruiken, is daarvan een aantal kenmerken te noemen.

Begrip

In de eerste plaats erkent de gereformeerde theocratie onvoorwaardelijk Gods regering over alles (Godssoevereiniteit). Zo heeft de Heere dat Zelf geopenbaard in de Bijbel. Daarom kan en wil een gereformeerde theocraat niet anders dan Gods Woord en wet als norm proclameren. Die geldt voor de schepping in z'n totaliteit. Ieder persoonlijk, maar ook de samenleving als geheel, de overheid en de kerk, zijn gehouden daarnaar te leven. In die zin hangen geloofswaarheden als heiligmaking en de praktijk der godzaligheid daar nauw mee samen. Gods soevereiniteit wordt echter ook zichtbaar in de schepping en de natuur, in de geschiedenis en in het heden. Hij regeert door Zijn voorzienigheid. Al lijkt het nog zo fout te gaan in onze ogen, Zijn schepping loopt Hem niet uit de hand.

Een tweede wezenlijke notie van gereformeerde theocratie is de belijdenis van Christus' koningschap. Hem is gegeven alle macht in hemel en op aarde (Matth. 28:18). Dat is realiteit, ook al beleven we dat vaak niet zo. In het bijzonder is Hij het Hoofd, de Koning van Zijn Kerk. Die Kerk is Zijn lichaam, de gemeenschap der heiligen.

Ter derde is een gereformeerd theocraat missionair, bewogen met het lot van zijn naaste. Inderdaad gaat het in het persoonlijke leven om de persoonlijke zaligheid en de verborgen omgang met God, maar evenzeer gaat het om de heiliging van het publieke leven. Pleiten voor zondagsrust en -heiliging heeft dus alles te maken met het bevorderen van het wel-zijn van de naaste. Onlosmakelijk daarmee verbonden is de taak van de kerk, want door te getuigen in een samenleving die van God los is, door zen-ding en door evangelisatie beoogt een gereformeerde theocraat het eeuwig heil van zijn naaste.

Ten slotte is de organische ordening als vierde kenmerk van gereformeerde theocratie te noemen. Dat wil zeggen dat kerk, overheid en samenleving wezenlijk van elkaar onderscheiden worden. Ze zijn op elkaar betrokken, maar hebben ieder hun eigen taak. In oude geschriften wordt nogal eens het beeld gebruikt van Mozes (overheid) en Aäron (kerk), die samen het volk Israël leidden naar het beloofde land. Kerk en overheid (Rom. 13) zijn beide van goddelijke oorsprong. Ze staan naast elkaar, zijn geheel gelijkwaardig en hebben tegenover de samenleving ieder hun eigen taak.

Wezenlijk voor het gereformeerde theocratische concept is dus dat niet de overheid boven de kerk staat, en dat de kerk evenmin de overheid overheerst. Tegelijk heeft noch de overheid noch de kerk absoluut gezag over de samenleving. Binnen die samenleving zijn er organische verbanden die een eigenstandige positie en verantwoordelijkheid hebben. Die stelling herinnert aan de gedachte van de "soevereiniteit in eigen kring" - en dat is niet toevallig!

Gebruik

Gereformeerde theocratie vloeit dus voort uit het geloof. De kernvraag waar het in de discussie van de afgelopen dagen in deze krant om draaide is feitelijk: Wat kun je hier nu mee in de huidige ontkerstende samenleving? Is gereformeerde theocratie strijdig met ons democratisch bestel? Integendeel! Zeker, een gereformeerd theocraat wijst principieel de volkssoevereiniteit af, omdat die uitgaat van het gezag van de mens. Tegenover de kern van de volkssoevereiniteit, vrijheid en gelijkheid, staat de essentie van de Godssoevereiniteit, die ons opdraagt God lief te hebben boven alles en onze naaste als onszelf.

Dat besef sluit dwang en geweld uit. Terecht merkt dr. Van der Graaf op dat het Bijbelwoord "Niet door kracht, noch door geweld, maar door Mijn Geest" fundamenteel is voor een gereformeerd theocraat. Dat betekent ook dat een theocratisch politicus van gereformeerde snit het democratische bestel als bestuurlijke structuur van harte omarmt.

Complete visie

De gereformeerde theocratie draagt een complete levensvisie en wereldbeschouwing in zich, inclusief een politieke filosofie. Hoe komt het dan dat daar geen uitwerking aan gegeven wordt? Dat de postchristelijke omgeving niets moet hebben van de term als zodanig, noch van zijn inhoud, is wel duidelijk. Maar dat kan niet de werkelijke reden zijn.

De wezenlijke oorzaak ligt in de toestand waarin de kerk zelf verkeert. De trieste kerkelijke verdeeldheid binnen de gereformeerde gezindte wordt door veel kerkelijk meelevende mensen niet eens meer ervaren als zonde - in strijd met datgene wat Paulus ons aan de hand van de toestanden in de gemeente van Korinthe voorhoudt. Dat blokkeert menselijkerwijs gesproken de doorwerking van de gereformeerde theocratie. Mede daardoor wordt het Bijbels-theocratische getuigenis ongeloofwaardig gemaakt.

De auteur is lid van de gemeenteraad van Veenendaal en van de Provinciale Staten van Utrecht voor de SGP en promoveerde op de relatie God-Nederland-Oranje.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 13 oktober 2006

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Manifest vraagt om politieke filosofie

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 13 oktober 2006

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken