Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Biddende burgemeesters

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Biddende burgemeesters

SGP-raadslid: Ambtsgebed niet misbruiken om als christelijke fractie een punt te scoren

7 minuten leestijd

Voor het ene raadslid geeft het ambtsgebed een extra dimensie aan het werk tijdens raadsvergaderingen. Voor zijn collega is datzelfde gebed juist een voortdurende bron van irritatie en moet die zich beheersen niet alvast het laatste restje koffie op te drinken. Past het ambtsgebed nog in deze tijd? "Het moet geen formaliteit zijn. Bij mij gaat eerbied voor principe."

Nu Ouderkerk aan den IJssel donderdag het ambtsgebed heeft geschrapt, klinkt nog in 94 van alle 443 gemeenteraden steevast een ambtsgebed, blijkt uit onderzoek van deze krant. Een halve eeuw geleden waren er verhoudingsgewijs drie keer zo veel burgemeesters die een ambtsgebed uitspraken.

Uit de eigen inventarisatie blijkt dat veel gemeenten vorig jaar een brief van minister Remkes van Binnenlandse Zaken over het ambtsgebed aandachtig hebben gelezen. In deze brief -een reactie op de ophef in Dirksland over het ambtsgebed- wees de VVD'er erop dat raadsleden niet verplicht zijn "ac tief respect te tonen" voor het ambtsgebed. Met name in Zuid-Limburg en Noord-Brabant vormde deze brief de directe aanleiding om het ambtsgebed in te ruilen voor een moment van bezinning, zoals in Veghel en in Meijel.

Desondanks steken de gemeenteraden uit het zuiden van het land nog altijd met kop en schouders boven die van het noorden uit als het gaat om het aantal gemeenten waar sprake is van een ambtsgebed. Slechts twee van de veertig Limburgse gemeenten -Heerlen en Mook- kennen een volstrekt zakelijke opening.

Alle andere gemeenteraden in deze provincie openen en sluiten de raadsvergaderingen met een ambtsgebed of een moment van bezinning. Dat is volstrekt anders dan in de provincies Noord-Holland, Flevoland, Drenthe en Groningen het geval is. Daar is een gebed of moment van bezinning eerder uitzondering dan regel.

Herindeling

Vooral door herindelingen sneuvelde het ambtsgebed de laatste decennia meer dan eens. Op deze wijze verdween het bijvoorbeeld in Veendam, Vianen, Moerdijk, Zevenhuizen, Zevenaar, Leudal, Noord-Beveland en Neder-Betuwe van de agenda.

De gemeente Kesteren kende tot eind 2001 een ambtsgebed. Bij de herindeling per 1 januari 2002 met de gemeenten Echteld en Dodewaard -die geen ambtsgebed kenden- is het ambtsgebed in de nieuwe gemeente Neder-Betuwe 'omgezet' naar een moment van stilte voor bezinning of gebed. "Het CDA en de ChristenUnie waren geen voorstander van een ambtsgebed als niet de gehele raad erachter stond. Men wilde niemand de wil opleggen om naar een gebed te luisteren", blikt SGP-raadslid J. W. Keuken op die discussie terug.

Zelf blijft hij een warm voorstander van het ambtsgebed. "Daarin wordt de afhankelijkheid van God en Zijn zegen beleden. Een mens kan het raadswerk niet in eigen kracht doen."

Ook Vianen kent sinds een herindeling in 1986 geen ambtsgebed meer. "In een raad van zeventien mensen met twee CDA'ers, een SGP'er en een CU'er, waarbij de helft van alle raadsleden kiest voor de belofte in plaats van de eed, is het niet aannemelijk om het ambtsgebed aan de orde te stellen", stelt ChristenUnieraadslid H. van Zanten vast.

Niet altijd delft het ambtsgebed echter het onderspit bij herindelingen. Ook na de gemeentelijke samenvoeging in 2001 van Genemuiden, Zwartsluis en Hasselt tot de gemeente Zwartewaterland mocht de burgemeester een gebed blijven uitspreken.

Ook bij de herindeling in 2001 van Nieuwleusen en Dalfsen tot de nieuwe gemeente Dalfsen bleek er voldoende draagvlak voor invoering van het ambtsgebed. "In de twee voormalige gemeenten werd er weliswaar al een gebed uitgesproken, maar bij de start van de nieuwe gemeente was er toch wat tegenstand", weet raadslid P. G. K. Batterink-van Berkum van de ChristenUnie in Dalfsen. "Wij vinden het erg fijn als het ambtsgebed behouden blijft."

Verkiezingen

Met name na gemeenteraadsverkiezingen is het ambtsgebed regelmatig onderwerp van discussie, zeker als de zetelverhouding tussen christelijke en progressieve fracties in het nadeel van de eerste is veranderd. In 1998 was er voor het eerst in de Veenendaalse geschiedenis een niet-confessionele raadsmeerderheid. Van die gelegenheid maakten deze partijen gretig gebruik om het ambtsgebed naar een plaats in de geschiedenisboekjes te verwijzen.

Tot aan de verkiezingen van vorig jaar kende het Overijsselse Hardenberg aan het begin van de raadsvergadering een ambtsgebed. "Na de verkiezingen is het afgeschaft, omdat bij de meerderheid van de raad het gevoel bestond dat het gebed een wat plichtmatig karakter had gekregen", stelt griffiemedewerker M. de Ruiter.

In gemeenten zonder ambtsgebed staan christelijke partijen ook niet te trappelen om het in te voeren. Voorzitter C. Dekker van de Middelburgse SGP-fractie zou graag het ambtsgebed op de agenda zien, maar weet dat er door een linkse meerderheid in de raad onvoldoende draagvlak voor is. "Het zou niet tot Gods eer zijn als ik erover begin en er spottend of laatdunkend over wordt gedaan."

Dekker vindt ook niet dat zijn partij het ambtsgebed mag misbruiken om als christelijke fractie een punt te kunnen scoren. "Voor de gemeenteraden waar geen ambtsgebed is, is het een overweging om als fractie voorafgaand aan de vergadering in de fractiekamer een gebed te doen en een zegen te vragen over de vergadering."

In zeker drie gemeenten gaan de christelijke fracties zelfs nog een stapje verder. Daar bidden ChristenUnie en SGP (Woerden en Gouda) of CDA, ChristenUnie en SGP (Oud-Beijerland) voorafgaand aan de raadsvergaderingen met elkaar om een zegen.

Woerden schafte het ambtsgebed zes jaar geleden af. Sinds de afschaffing van het ambtsgebed komt de ChristenUnie een halfuur voor het begin van de raad bij elkaar voor een meditatief moment. Er wordt dan een stukje uit de Bijbel gelezen en gebeden. Sinds een jaar doen ze dat samen met de SGP.

Een klein aantal gemeenten blijkt ook creatief om te gaan met het ambtsgebed. Heeft de burgemeester moeite om het gebed als voorzitter uit te spreken, dan doet een raadslid dat. Zo liet in Lansingerland, de gemeente die op 1 januari dit jaar ontstond uit de fusie van Berkel en Rodenrijs, Bleiswijk en Bergschenhoek, waarnemend VVD-burgemeester B. Eenhoorn het uitspreken van het -inmiddels afgeschafte- gebed over aan een CDA'er. Toch is het niet zo dat alleen leden van christelijke partijen het ambtsgebed voor hun rekening willen nemen: Kampen, Ommen en Dongeradeel kennen bijvoorbeeld VVD-burgemeesters die het gebed uitspreken, evenals hun PvdA-collega in Sittard en de D66-burgemeester in Montfoort.

Geen formaliteit

De waardering van het ambtsgebed verschilt niet alleen per gemeente, ook binnen de christelijke partijen wordt er niet eensluidend over gedacht. SGP'ers hechten over het algemeen veel waarde aan het ambtsgebed. Binnen CDA en ChristenUnie klinken tegengestelde geluiden. SGP-raadslid E. M. van den Bos uit Schouwen-Duiveland noemt het ambtsgebed een moeilijke kwestie. "Enkele voor mij belangrijke zaken zijn eerbied, ernst. Het moet geen formaliteit zijn. Bij mij gaat eerbied voor principe."

Zijn Hilversumse ChristenUniecollega A. S. Dijkstra is niet bepaald een voorstander van het ambtsgebed. "In de plaatsen waar het ambtsgebed wel geldt, is mijn constatering dat het slechts een formuliergebed en een formaliteit is. Mijn ervaringen zijn niet bijster positief, dus afschaffen zodra mogelijk. Bidden is iets voor de binnenkamer. En dan wel oprecht gemeend, maar niet als een publieke formaliteit die wordt afgehandeld."

Fractievoorzitter F. Damsteegt van de ChristenUnie in Nieuw-Lekkerland laat een ander geluid horen: "Gelukkig wordt in ons politieke bestel weer meer onderkend dat geloof en samenleving bij elkaar horen en het niet vreemd is daarover te spreken. Persoonlijk vind ik het ambtsgebed bijzonder waardevol."

Staat het ambtsgebed eenmaal ter discussie, dan hebben lang niet alle christelijke raadsleden behoefte aan een moment van stilte of bezinning. In dat geval spreekt de burgemeester geen gebed uit, maar een bepaalde tekst waarin raadsleden ertoe worden opgeroepen zich vanuit ieders levensovertuiging in te zetten voor de gemeente en daar even over na te denken.

Voor SGP-raadslid J. S. van den Brink uit Geldermalsen -een gemeente zonder ambtsgebed- is een meditatief moment beslist geen alternatief. "Het gaat om het openlijk erkennen van Gods soevereiniteit en onze afhankelijkheid."

Zijn Staphorster partijgenoot A. den Ouden sluit zich daarbij aan. "Het is ook niet juist het ambtsgebed als een meditatief moment te zien. Het ambtsgebed is geen persoonlijke zaak, maar de gemeenteraad erkent daarmee in het openbaar door God geroepen te zijn tot het bestuur van de gemeente en vraagt als zodanig om de leiding van Gods Geest bij het besturen van de gemeente."

Ook raadslid A. J. Nieuwlaat van de ChristenUnie in Lansingerland is niet voor een moment van stilte. "Een gebed waarin de overheid erkent dat zij het bestuur aan God ontleent, hoort publiekelijk te worden uitgesproken. Een stil gebed kan iedereen ook thuis doen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van Saturday 28 April 2007

Reformatorisch Dagblad | 40 Pagina's

Biddende burgemeesters

Bekijk de hele uitgave van Saturday 28 April 2007

Reformatorisch Dagblad | 40 Pagina's

PDF Bekijken