Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Rust na debatten en uittocht

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Rust na debatten en uittocht

Christian Reformed Church begon 150 jaar geleden als Nederlandse immigrantenkerk

9 minuten leestijd

Nederlandse afgescheiden emigranten kwamen 150 jaar geleden in Amerika tot hun schrik opnieuw de Hervormde Kerk tegen: de Reformed Church in America. Tot hun spijt had een van hun leidslieden, ds. Van Raalte, zich met zijn groep daarbij aangesloten. Een onverkwikkelijke strijd volgde. Het leidde tot het ontstaan van de Christian Reformed Church in North America (CRC). "Al worden de banden met Nederland ieder jaar zwakker, ze zijn nog steeds niet te ontkennen", zegt Jerry Dijkstra, preses van de laatst gehouden generale synode.

De CRC heeft lange tijd het karakter van een Nederlandse immigrantenkerk behouden. Nog tijdens de Eerste Wereldoorlog werd in veel CRC-gemeenten de Nederlandse taal gebezigd. Achterliggende gedachte was dat emigranten altijd in het Nederlands tot God gesproken hadden. Ze vertrouwden daarin de Engelse taal niet. De focus op het Nederlands leidde tot het stichten van eigen scholen, bejaardentehuizen (de nog steeds bestaande "Holland Homes") en andere instellingen op het gebied van zorg en onderwijs. In de twintigste eeuw ontwikkelde de CRC zich gaandeweg echter tot een voluit Amerikaanse kerk.

Ds. Jerry Dijkstra, preses van de laatstgehouden generale synode, vorige maand in Grand Rapids, zegt desgevraagd dat de CRC, zoals vele andere kerken in Amerika, haar identiteit in haar etnische wortels heeft gevonden. "De CRC heeft zich vaak opgesteld als een Nederlandse kerk. Met de groeiende diversiteit binnen de CRC is de Nederlandse identiteit minder belangrijk geworden en probeert de kerk zich op een nieuwe wijze te definiëren. Maar dat laat onverlet dat de overgrote meerderheid van de CRC banden heeft met Nederland."

Vele leden zijn immigranten van de eerste of de tweede generatie en hebben nog steeds een relatie met het "oude vaderland". "Al worden deze banden elk jaar zwakker, het is onmogelijk de Nederlandse afkomst te ontkennen. Hoewel ik zelf nu vier generaties verwijderd ben van Friesland, herinnert mijn achternaam nog steeds aan mijn achtergrond en mijn wortels."

Geen eenheid

De huidige CRC is veel minder homogeen dan in de tijd van de grootouders, zegt James C. Schaap, schrijver van het jubileumboek "Our Family Album. The Unfinished Story of the Christian Reformed Church" (uitg. CRC Publications, Grand Rapids). Ooit stelde de CRC zich ten doel om in het jaar 2000 het totaal van 400.000 leden te bereiken. Dit streefgetal is allang opgeheven. De denominatie telt momenteel rond de 275.000 leden, verspreid over zo'n duizend gemeenten in de Verenigde Staten en Canada.

Het kerkverband verkeert in een identiteitscrisis, schrijft Schaap. "Om het familiegevoel van onze vroegere etnische gemeenschap te vervangen, moeten we een alternatief zoeken, bijvoorbeeld in leerstellige eenheid. Maar zijn we, als denominatie, wel één in de leer? En zijn we dat altijd geweest?"

De CRC onderhield nauwe banden met de Gereformeerde Kerken in Nederland. Later zette zij die contacten op een laag pitje, vanwege de modernistische koers die de Gereformeerde Kerken in haar ogen voeren.

Vanaf de jaren zeventig in de vorige eeuw zorgden echter diverse kwesties ook binnen de CRC voor beroering, zoals het Schriftgezag, de evolutieleer, homoseksualiteit en de vrouw in het ambt. De CRC ontwikkelde zich tot een kerk die zo'n twintig jaar achter de Gereformeerde Kerken aan liep.

De kwestie van de vrouw in het ambt is al lange tijd geen punt van discussie meer. In 1995 gaf de CRC plaatselijke gemeenten het recht om vrouwelijke predikanten te beroepen. Na een rustperiode van vijf jaar zou de kerk het besluit opnieuw bezien. In 2000 handhaafde de synode van de CRC haar beslissing. De CRC werd vanwege de vrouw in het ambt geweerd uit het platform van behoudende Amerikaanse kerken, de Naparc.

Afgelopen maand nam de synode het voorstel aan om het woord "male" (mannelijk) uit de kerkorde te verwijderen. Hiermee opende zij de deur voor vrouwen in alle leidinggevende posities binnen de kerk. Vrouwen mogen met ingang van volgend jaar als afgevaardigden deelnemen aan de synodevergaderingen van CRC.

Jerry Dijkstra zegt desgevraagd dat na decennia van debatten de synode nu alle beperkingen heeft opgeheven met betrekking tot bevestiging en afvaardiging van vrouwen. "Plaatselijke kerken hebben nog steeds de mogelijkheid om dit zelf te regelen, maar kerkbreed worden er geen beperkingen meer opgelegd. Er zal ongetwijfeld nog discussie en onenigheid over deze kwestie zijn, maar ik heb er vertrouwen in dat we dit probleem achter ons hebben gelaten. We zijn in een nieuwe fase terechtgekomen."

De kwestie heeft sinds 1995 geleid tot het vertrek van tienduizenden CRC-leden, die zich vooral verenigden in de United Reformed Churches (URC). Van organisaties van verontruste leden is sindsdien niet of nauwelijks meer sprake. Hoewel er verschil van inzicht blijft. Zo heeft de oorspronkelijke gemeente van ds. Van Raalte, die in 1884 tot de CRC overging, de vrouw in het ambt geaccepteerd, terwijl 200 meter verderop in het plaatsje Holland een CRC-gemeente is waar de vrouw in het ambt afgewezen wordt.

Jerry Dijkstra betreurt het dat de URC zijn ontstaan. "Het is echter te simpel om te zeggen dat de meeste verontrusten zich bij deze kerk hebben aangesloten. Er waren ook leden van de CRC die ongeduldig waren over het langzame proces in hun kerk met betrekking tot acceptatie van de vrouw in het ambt. Zij kozen voor kerken die de vrouwen alle ruimte gaven om in de gemeente te participeren. Mensen die onder deze omstandigheden de kerk verlaten, zeggen en doen dingen die aan beide kanten pijn veroorzaken. Het gevolg is nu dat er aan weerszijden veel genezing nodig is. Gezien wat zich allemaal heeft afgespeeld, lijkt het mij niet waarschijnlijk dat de twee kerken ooit nog een gezonde relatie tot elkaar krijgen."

Anderhalve eeuw geleden was de aansluiting bij de Reformed Church in America een breekpunt. Verwacht u nog een hereniging met deze kerk?

"Dat lijkt me twijfelachtig voor de nabije toekomst. Toch werken we op verschillende terreinen samen. We delen een gezamenlijke publiciteitsafdeling en coördineren noodhulp bij rampen. Predikanten en stafleden ontmoeten elkaar regelmatig. Hoewel het een goede zaak is dat kerken zich formeel verenigen, belemmeren verschillende logistieke en inhoudelijk gevoelige kwesties op dit moment een proces van eenheid. We zijn meer dan 150 jaar van elkaar gescheiden, zodat het veel tijd en inspanning vergt om ons echt inhoudelijk met elkaar te verenigen. We kunnen beter de samenwerking op diverse terreinen continueren zoals dat nu gebeurt, zodat een vereniging ooit een natuurlijke en eenvoudige stap wordt."


Wortels in de Afscheiding van 1834

De Christian Reformed Church heeft haar wortels in de Afscheiding van 1834. Nederlandse afgescheidenen verlieten Nederland vanwege de vervolging in de tijd van de Afscheiding en vanwege het slechte economische klimaat in Europa. In 1846 zette de afgescheiden predikant Albertus van Raalte voet op Amerikaanse bodem. Hij kwam in New York aan en trok met zijn volgelingen naar de staat Michigan. In 1848 stichtte hij daar een Nederlandse kolonie, Holland.

Van Raalte sloot zich in 1850 aan bij de Dutch Reformed Church, een kerk die al in 1628 was gesticht onder de naam Reformed Protestant Dutch Church. Deze kerk veramerikaniseerde steeds meer. In 1844 wilde een meerderheid in deze kerk de aanduiding "Dutch" in de kerknaam nog niet kwijt, maar de weerstand ertegen nam wel toe. De tegenstanders beschouwden het woord als een obstakel voor leden die geen binding met Nederland hadden. Uiteindelijk ging de kerk Reformed Church in America (RCA) heten. Maar in de westelijke helft van Amerika bleef het Nederlandse karakter bewaard.

De afgescheiden predikant H. P. Scholte, die zich in Pella (Iowa) vestigde, stond van meet af aan aansluiting bij de Amerikaanse cultuur voor. Van Raalte hing aanvankelijk een ideaal van een ongerepte kolonie aan, een eiland in de Amerikaanse cultuur, met slechts beperkte contacten met Amerikaanse buren. Hij besefte echter al spoedig dat de kleine gemeenschap in een Amerikaanse cultuur niet kon overleven.

Bij zijn aankomst in New York werd Van Raalte verwelkomd door ds. Isaac Wyckoff van de Reformed Protestant Dutch Church. Deze bracht later een bezoek aan de gemeente van Van Raalte en stelde voor deel te gaan uitmaken van de RCA. De kerk behield echter de vrijheid om weer uit te treden.

Een groep emigranten die tien jaar na Van Raalte in Holland kwam, had de moeilijke begintijd -waarbij de hele kolonie zelfs dreigde ten onder te gaan als gevolg van dood, ziekten en faillissement- niet meegemaakt. Zij zagen minder de noodzaak tot samenwerking.

Ds. Koene van den Bosch (1818-1879), student van de afgescheiden predikant ds. W. A. Kok in Nederland en voorganger in Noordeloos (Holland, Michigan), zag evenmin de noodzaak van een samengaan met de RCA. Hij kon het niet verdragen dat Van Raalte in zee ging met een kerk die juist de afgescheidenen in Holland had vervolgd.

Van den Bosch constateerde allerlei afwijkingen in de RCA, zoals het deelnemen aan het avondmaal door mensen die geen lid waren van de eigen kerk, het zingen van gezangen, het kerklidmaatschap van vrijmetselaars en het gebrek aan meeleven met "de zaak van de Afscheiding" in Nederland.

Opzegging band

Van den Bosch zegde de kerkelijke gemeenschap met Van Raalte op. Hij vond steun bij ouderling Gijsbert Haan in Grand Rapids, die qua karakter op alle manieren botste met Van Raalte. In 1857 scheidden vier kerken, bestaande uit 130 gezinnen, zich af van de classis Holland en noemde zich de (Ware) Hollandsch Gereformeerde Kerk. Deze kerk kreeg in 1894 de naam "Christian Reformed Church" (CRC).

De begintijd was moeilijk: de geïsoleerde kerkelijke gemeenschap kende geen opgeleide predikanten. De afgescheiden kerk in Nederland liet het op het gebied van financiële hulp afweten. De groei van de CRC kwam pas eind van de negentiende eeuw goed op gang, toen na de Doleantie gereformeerden uit Nederland de kerk kwamen versterken.

Deze nieuwe lichting was gevormd door Abraham Kuyper, die het klimaat van de CRC de decennia daarop sterk bepaalde. De gedachte van het koningschap van Christus op alle terreinen vertaalde zich in het stichten van christelijke scholen en allerlei christelijke organisaties. De nieuwe lichting emigranten kon kiezen tussen de RCA en de CRC, waarbij de CRC de meeste nieuwkomers aantrok. Zij wilden een kerk met een duidelijke identiteit.

De CRC heeft in de jaren twintig van de vorige eeuw een scheuring meegemaakt in het conflict rond ds. H. Hoeksema (1896-1965), over onder meer de algemene genade. Het leidde in 1925 tot de stichting van de Protestantse Reformed Church, een kerk die nog steeds bestaat en in Grand Rapids een eigen theologisch seminarie heeft.

James C. Schaap schrijft in zijn jubileumboek "Our Family Album" dat de oorsprong van de CRC meer een schisma dan een afscheiding was. "Het was schismatisch in de zin van het aansturen op een opzettelijke breuk, ten koste van het bewaren van de eenheid."

Volgens hem is deze geest van scheurziekte ook de huidige CRC niet vreemd. Hij verwijst daarbij naar de uittocht van leden uit de CRC. "Our legacy is battle-scarred in the name of righteous truth. We're tired, we're worn. Right now, we may well need to regain some warmth, some power."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 5 juli 2007

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Rust na debatten en uittocht

Bekijk de hele uitgave van donderdag 5 juli 2007

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken