Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Voor de catechisatie altijd orgel spelen

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Voor de catechisatie altijd orgel spelen

Ds. C. J. Droger: Ambtsdragers moeten zich verdiepen in autisme

8 minuten leestijd

Een moeder uit een gemeente waar ds. C. J. Droger consulent was, belde hem met de vraag: "Ik heb twee autistische kinderen en ik wil graag dat ze catechisatie volgen. Hoe pakken we dat aan?" Het was niet alleen zijn eerste confrontatie met autisme, maar ook een goed voorbeeld hoe open ouders met deze problematiek zouden moeten omgaan, vindt de christelijke gereformeerde predikant in Vlaardingen. "Je moet elk gemeentelid op zijn of haar niveau begeleiden."

Ds. Droger spreekt op 8 maart op een studiedag van Helpende Handen, De Vluchtheuvel, Eleos en de SGJ over "Autisme in de kerk". De predikant belicht in zijn lezing het specifieke van pastoraat en prediking voor kinderen en jongeren met autisme en hun familie. Inmiddels heeft hij ook in gezin en familie te maken met de contactstoornis.

De confrontatie met autisme tijdens het consulentschap leerde hem veel, zo zegt hij, gezeten in zijn met theologische boeken 'behangen' studeerkamer in de Vlaardingse pastorie. "Die moeder gaf me een folder over autisme en vertelde mij ook over hoe haar kinderen zijn. Ik heb toen gezegd: Stuur ze maar."

De twee kinderen bleken klassieke autisten te zijn. "Twee rasechte", zegt hij glimlachend. "Het is gewoon leuk hoe ze zijn: echt, eerlijk, betrokken. Met hun eigen specifieke interesses. De jongen uit dat gezin was gebiologeerd door grasmaaiers, het meisje door alles wat met orgels te maken heeft. Ook was zij wat claimend. Nu heb ik ook orgels als hobby, dus ik kon goed bij haar belangstelling aansluiten. Ze stelde vragen als: "Hebt u wel eens op dat en dat orgel gespeeld?" Of: "Hebt u wel eens de blaasbalg van dat orgel gezien?" Als dat zo was, dan had ik contact. Vóór de catechisatie moest ik altijd een stukje op het orgel spelen. De andere kant was: als ik dat niet deed, omdat ik bijvoorbeeld met een ouder sprak, was ze het hele catechisatie-uur lastig. Je moet altijd rekening houden met de mens achter de problemen."

Breed bekend

Hoe ver moeten ouders gaan in de kerk met de openheid over het autisme van hun kind? "Ik zou het niet in het kerkblad zetten", zegt ds. Droger, "maar verder zou ik het breed bekendmaken: aan de betrokken kerkenraadsleden, de catecheet, de leiding van de vereniging of de zondagsschool. Die kunnen dan een pakket maatregelen nemen."

Onderdeel daarvan is dat de betrokken kerkelijk werkers en vrijwilligers zich verdiepen in autisme. Meer kennis kan voorkomen dat catecheten en verenigingsleiders verkeerde maatregelen nemen, zoals kinderen met autisme straf geven of hen eruit sturen als ze vervelend zijn, terwijl dat voortkomt uit hun autisme. "Het is van belang dat je hen begrijpt in hoe ze zijn en handelen."

Voor ambtsdragers is het eveneens niet verkeerd zich in de stoornis te verdiepen. "Ook van volwassenen wordt steeds vaker bekend dat ze autisme hebben. Het zich erin verdiepen, door het lezen erover, gesprekken met deskundigen of met de ervaringsdeskundigen zelf, hoort erbij; zo kun je echt met deze gemeenteleden meeleven."

Predikanten dienen in hun prediking rekening te houden met de aanwezigheid van mensen met autisme in de kerk, vindt ds. Droger. "Ik pleit ervoor dat dominees hun preek in hedendaags Nederlands houden. Archaïsche taal is voor mensen met autisme bijna niet te volgen. Trouwens, ook mensen zonder autisme hebben er baat bij als er niet in ouderwetse taal wordt gepreekt. Verder is het van belang niet te veel beeldspraak of woordspelingen in de preek te verwerken. Ik houd er erg van, maar autisten vatten die meestal helemaal niet. Zij zijn gewend woorden letterlijk op te vatten."

Goede voorbeelden

De Vlaardingse predikant is terughoudend over de vraag of hij en zijn ambtsbroeders zich ook in hun tekstkeuze moeten aanpassen aan kerkgangers met autisme. "Dat vraag ik me af. De middag- en avondpreken zijn in de gereformeerde gezindte meestal wat abstracter dan die in de ochtenddiensten. Maar met goede voorbeelden uit de praktijk, verhalen uit het verleden of eigen ervaringen kun je proberen zo beeldend mogelijk te preken. Een preek over het tweede deel van Efeze 6, over de wapenrusting Gods, kan prima."

Ook mensen met autisme mogen zijn wie ze zijn, zegt ds. Droger. Daarom is hij er niet op tegen kinderen met autisme tijdens de kerkdienst te laten tekenen over de preek. "Ik adviseer mijn collega's dat toe te laten. Anders gaat het niet goed", weet hij.

Overigens constateert de predikant dat er veel problemen in gezinnen zijn. "In elk gezin is er wel wat. Het komt mij voor dat problemen als autisme en ADHD vaker voorkomen dan vroeger, door de drukke tijd en de hoeveelheid prikkels die op ons afkomt. Ik las ergens dat op een gemiddelde westerling evenveel informatie op één dag afkomt als op een middeleeuwer in zijn gehele leven."

Erbij horen

Ds. Droger is in zijn gemeente, 270 leden groot, de enige ambtsdrager die catechese geeft. Hij pleit ervoor jongeren met autisme zo lang mogelijk in de reguliere groepen te houden. "Het erbij horen is heel belangrijk. Catecheten moeten vooral proberen op de mogelijkheden van deze kinderen in te spelen. Een jongen had moeite met het opzoeken van de hoge door mij genoemde paginanummers van de Bijbel. Toen heb ik een buurman laten helpen. Onlangs moesten de catechisanten een enquête van onze jeugdorganisatie, LCJ, invullen. Dat heb ik samen laten doen, zodat de sterkere kinderen de zwakkere konden helpen. Dat gebeurde ook."

Soms kan het voor de kennisoverdracht echter beter zijn dat bepaalde jongeren niet bij de reguliere catechisatie blijven. "Ik geef al jaren aparte catechese aan een jongeman van in de twintig met het syndroom van Down. Vanwege zijn beperkte verstandelijke vermogens zou hij er niet veel aan hebben om bij de catechese van 12- en 13-jarigen te zitten. Nu geef ik dat op zijn niveau. Bijvoorbeeld: Wat is zonde? Dat is doen wat God niet wil. Ik ondersteun dit onderwijs met de vele psalmregels die hij kent. Dat werkt heel goed."

Als gezamenlijke catechese echt niet gaat, zou een aparte groep soms een oplossing kunnen zijn, aldus ds. Droger. "Als je een heel grote gemeente hebt, zou het kunnen. Het moet beter voor de personen in kwestie zijn én beter voor de groep."

Aparte catechese vergt wel een eigen methode. Voorzichtig: "Wellicht zou dat kunnen." Wie daar eventueel het voortouw in zou moeten nemen? "Dat kan een predikant zijn, of een groep deskundigen uit de achterban." Ds. Droger veert op en haalt een voorbeeld uit zijn archiefkast van een aantal eenvoudige geloofsbelijdenisvragen. "Dit was voor een oude broeder, een eenvoudige bootsman, die op 84-jarige leeftijd belijdenis van het geloof deed. Je moet elk gemeentelid op zijn of haar niveau begeleiden."

Mensen met autisme geloven vooral in dingen die concreet, aanwijsbaar, zichtbaar en tastbaar zijn. Hoe leg je aan hen uit dat God als geest niet zichtbaar of tastbaar is?

"Door eerlijk te zeggen: Dat vind jij moeilijk, maar dat vind ik ook moeilijk. Je kunt bijvoorbeeld wel uitleggen dat God trouw is en dan die eigenschap uitleggen. Ambtsdragers moeten ook niet te gauw schrikken van bepaalde uitspraken van mensen met autisme. Ik heb van een jongen gehoord die zei: God is voor mij als een klok. Hoe hij dat bedoelde, weet ik niet precies. Maar hij voelde zich veilig bij dat beeld. Dan is het goed."


Nog weinig interesse

uit kerken

voor studiedag

"Autisme in de kerk" is het thema van een studiedag die 8 maart in Gouda wordt gehouden. De organiserende instanties, Helpende Handen, De Vluchtheuvel, Eleos en de Stichting Gereformeerd Jeugdwelzijn (SGJ), kregen veel vragen van ouders en partners van mensen met autisme, aldus consulent Kees Eijkelboom van Helpende Handen.

"Mensen met autisme hebben moeite met abstract denken. Er bleek veel behoefte aan bezinning over autisme in relatie tot de geloofsleer", aldus Eijkelboom.

Momenteel ligt het aantal aanmeldingen voor de studiedag op 200, zo meldt het centraal bureau van Helpende Handen, dat de administratie doet. Die komen vooral uit de hoek van ouders en beroepsopvoeders, zoals basisschoolleerkrachten en godsdienstdocenten, vertelt Eijkelboom. "De belangstelling uit de hoek van predikanten, andere ambtsdragers en jeugdwerkleiders valt nog tegen. We hopen dat zij zich nog aanmelden."

Om interesse te wekken, stuurde Helpende Handen inmiddels een e-mail naar alle bekende e-mailadressen van scriba's en predikanten uit de Gereformeerde Gemeenten en de rechterflank van de Christelijke Gereformeerde Kerken. "Omdat we momenteel geen geld hebben voor een papieren mailing, doen we het zo. Overigens mikken we op de totale rechterflank van de gereformeerde gezindte", aldus Eijkelboom. "We merken trouwens dat kerkenraden waar autisme bekend is, wel belangstelling tonen voor deze dag."

Aanmelding is nog mogelijk tot 1 maart.

www.helpendehanden.nl, 0348-489970.


Misverstanden bij

jongeren met autisme

door beeldspraak

Mensen met autisme vatten beeldspraak vaak letterlijk op. Beeldspraak in preken kan dus heel verwarrend werken. Twee waargebeurde voorbeelden.

De predikant van die zondagmorgen heeft een magneet meegenomen. "De Heere Jezus is als een magneet die roestige spijkers aantrekt. Kijk maar." De predikant laat zien hoe het werkt en bergt daarna de magneet op in zijn broekzak.

"Ton, wat vond jij van de preek?" Ton, een zevenjarige jongen met autisme: "De Heere Jezus zit in de broekzak van de dominee."

Jezus Zelf gebruikt de beeldspraak dat Hij de Weg ten leven is. De preek gaat over die tekst. Terugkoppeling thuis leidt tot het volgende misverstand. Micha, een jongen met autisme: "Over de Heere Jezus kun je lopen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 15 februari 2008

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

Voor de catechisatie altijd orgel spelen

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 15 februari 2008

Reformatorisch Dagblad | 20 Pagina's

PDF Bekijken