Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Historie Litouwen verdoezeld bij bezoek Beatrix

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Historie Litouwen verdoezeld bij bezoek Beatrix

4 minuten leestijd

Koningin Beatrix bracht vorige week een staatsbezoek aan Litouwen. Volgens drs. R. W. Reuderink is daarbij soms een onjuist beeld gegeven van de historische gang van zaken tijdens en na de Russische bezetting van het Baltische land.

Het staatsbezoek van koningin Beatrix aan Litouwen is nu al een groot succes. In Litouwen is men vereerd met het bezoek. Toch is het even slikken wanneer je de Nederlandse berichtgeving over het staatsbezoek leest.

De kennis over dit EU-land is namelijk niet alleen gering, maar vaak ook nog onjuist. Tevens worden belangrijke zaken vaak verdoezeld. De langdurige bezetting van Litouwen door de Sovjet-Unie (Rusland) van 1940-1991 (onderbroken door een Duitse bezetting van 1941-1944) wordt meestal niet openlijk genoemd, maar nogal eufemistisch beschreven.

De koningin en president Valdas Adamkus van Litouwen hadden louter goede woorden voor elkaars volken en vooral voor elkaars tolerantie. Helaas hebben haar adviseurs en de door haar geraadpleegde deskundigen koningin Beatrix verkeerd voorgelicht. Zo zei ze tijdens het staatsbanket in Vilnius: "De traditie van tolerantie leeft nog altijd voort, zoals blijkt uit het feit dat na de herwonnen onafhankelijkheid aan alle ingezetenen van Litouwen, ongeacht hun etnische achtergrond, het staatsburgerschap is aangeboden."

Discriminatie

De koningin zal dit zonder meer goed bedoeld hebben. En de Litouwers zullen erg blij geweest zijn met de aanduiding "herwonnen onafhankelijkhei d", want zij zijn -net als de Esten en Letten- eraan gewend dat men in het Westen vaak stelt dat ze begin jaren '90 onafhankelijk zouden zijn geworden, daarmee de Russische bezetting (impliciet) ontkennend.

Echter, dat na de herwonnen onafhankelijkheid aan alle ingezetenen in Litouwen het staatsburgerschap is aangeboden ongeacht hun etnische achtergrond, had niets met tolerantie te maken. Deze suggestie is uiterst ondiplomatiek tegenover de Baltische landen, omdat Rusland steeds volkomen ten onrechte volhoudt dat die landen het staatsburgerschap op etnische gronden zouden verlenen en dus de Russen zouden discrimineren.

Estland, Letland en Litouwen hebben bij de onafhankelijkheid in eerste instantie alle mensen (en hun nakomelingen) die voor de Russische bezetting het staatsburgerschap bezaten, dat staatsburgerschap (terug)gegeven. Net als Nederland deed in 1945.

In Letland kreeg bijvoorbeeld 34 procent van de Russen automatisch het Letse staatsburgerschap, ongeacht hun kennis van de landstaal. Anderzijds kregen in Letland meer dan 20.000 Letten het staatsburgerschap niet automatisch omdat ze nooit Lets staatsburger waren geweest.

De mensen die tijdens de Russische bezetting in een van de Baltische landen zijn gaan wonen, deden dat in strijd met het Verdrag van Genève van 1949, artikel 49. Deze inwoners moesten eigenlijk terug naar de landen van herkomst en hadden al helemaal geen recht op het staatsburgerschap van een land dat bezet was.

We hebben in Nederland toch ook niet in 1945 de hier aanwezige Duitse en Oostenrijkse militairen, administratieve krachten en SS'ers en hun familieleden automatisch het Nederlandse staatsburgerschap gegeven? Waarom zouden de Baltische landen dat dan wel moeten doen?

In Litouwen heeft de toenmalige president Vytautas Landsbergis echter in 1992 uit pragmatische overwegingen een verdrag met Rusland gesloten. Daarbij is bepaald dat Litouwen ook aan de Russen en anderen die tijdens de Russische bezetting in Litouwen zijn komen wonen, het Litouwse staatsburgerschap zou aanbieden. Dit in ruil voor de versnelde terugtrekking van de Russische troepen.

Grievend

Hierbij speelde mee dat in Litouwen de mensen die tijdens de bezetting zijn gekomen maar zo'n 10 procent van de bevolking vormden. Ook had Landsbergis weinig vertrouwen in de ook door Rusland ondertekende Slotakte van Helsinki van de CVSE (nu OVSE geheten) in 1992, die de onvoorwaardelijke, snelle en ordelijke terugtrekking van alle buitenlandse (Russische) troepen uit de Baltische landen eiste.

De mensen die de koningin hebben geadviseerd bovenstaande uitspraak te doen, hebben haar geen dienst bewezen. De Litouwers, Letten en Esten zullen er niet snel over klagen, maar dergelijke uitspraken zijn wel pijnlijk en grievend voor hen. Dat geldt ook voor het verdoezelen van de Russische bezetting. Terwijl het Europese Gerechtshof voor de Rechten van de Mens te Straatsburg na 1991 in zijn vonnissen uitdrukkelijk heeft uitgesproken dat de Sovjet-Unie (Rusland) deze landen in de perioden 1940-1941 en 1944-1991 bezette.

Nederland zit samen met Litouwen en de andere Baltische landen in de EU. Het is te hopen dat het bezoek van de koningin aan Litouwen zal bijdragen aan een vergroting van onze kennis ten aanzien van Litouwen (en de andere Baltische landen). Dat is geen overbodige luxe.

De auteur is Balticumdeskundige.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 30 juni 2008

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Historie Litouwen verdoezeld bij bezoek Beatrix

Bekijk de hele uitgave van maandag 30 juni 2008

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken