Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Trieste ellende in twee regels

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Trieste ellende in twee regels

Slavernij (1637-1863)

4 minuten leestijd

Hooguit een kwartier. Dat was de lestijd die Evelien Herweijer in voorgaande jaren nodig had om het slavernijverleden van Nederland te behandelen. Nu het onderwerp is opgenomen in de historische canon is de juf van de Ds. G. H. Kerstenschool te Ridderkerk van plan er langer bij stil te staan.

Twee zinnen in de methode "Er is geschied" gaan over slavernij. Ze staan op de bladzijde over de West-Indische Compagnie. "De WIC hield zich ook met slavenhandel bezig. Negers uit Afrika werden in overvolle schepen naar Amerika gebracht en daar als vee op slavenmarkten verkocht." Meer niet.

De directeur van de ds. G. H. Kerstenschool, Piet Baaijens, was een van de auteurs van "Er is geschied". Herweijer vroeg hem waarom er maar zo weinig in staat over de slavenhandel. "Hij antwoordde dat het ruim tien jaar geleden, toen de methode werd geschreven, nog niet zo'n issue was als tegenwoordig. Het stond ook niet in de kerndoelen."

Dat is met de komst van de historische canon veranderd. Juf Herweijer gaat dan ook binnenkort, als de slavenhandel in het boek aan de orde komt, meer met het onderwerp doen. Ze reserveert er nu een groot deel van de geschiedenisles voor.

"Slavernij staat bij kinderen ver van hun bed. Ik wil dat ze zich ervan bewust worden dat er nog steeds mensen en kinderen in onvrijheid leven. Denk aan de circa 2000 kindsoldaten in Congo, van wie er onlangs 200 zijn vrijgelaten. Om het onderwerp dichterbij te brengen begin ik met een klassengesprek. Wat is slavernij? Wat betekent vrijheid voor jou? Zou er ook nu nog slavernij zijn?"

Op de canonsite entoen.nu bekeek Herweijer de clips die bij dit venster horen. "Er werd aan kinderen gevraagd wat zij als slavernij ervaren. Stofzuigen en huiswerk maken, waren de antwoorden. Wel grappig om te horen , maar ik zal de filmpjes niet in de les gebruiken. Je maait er een beetje het gras voor je voeten mee weg. Ik wil er zelf met de klas over nadenken."

Het slavernijverleden van Nederland is onlosmakelijk verbonden met de West-Indische Compagnie, opgericht in 1621. WIC-schepen voeren met wapens, alcohol en prullaria naar de kust van West-Afrika. Daar werden de goederen met plaatselijke leiders geruild voor slaven. De slaven werden in de Nederlandse koloniën in Noord- en Zuid-Amerika verkocht om op de plantages te gaan werken. De schepen kwamen terug naar Nederland met luxegoederen, zoals suiker, koffie, cacao, katoen en tabak.

In het lesboek staat een schema van het slaventransport. Herweijer: "Leerlingen vragen heel verbaasd wat dat is. Ik geef altijd de opdracht om het aantal slaven te tellen. De ene leerling bedenkt daarvoor een heel systeem, de ander raakt al snel de tel kwijt. Bij het horen van het totaal -292 slaven- zijn ze echt verbijsterd. Ze willen weten hoeveel er dan wel per jaar verscheept werden. Op het hoogtepunt waren dat er zo'n 6000. Het totaal wordt geschat op 550.000 Afrikanen."

De juf vertelt over de erbarmelijke leefomstandigheden in de slavenforten aan de West-Afrikaanse kust, over de mensonterende reis op overvolle schepen en de gedwongen arbeid op de plantages. Tegelijk vertelt ze dat slavernij in die tijd een normaal fenomeen was. "Je moet dat naast elkaar zetten", vindt Herweijer. "Wij zeggen nu natuurlijk dat je iemand niet van zijn vrijheid mag beroven en dus waren ze toen fout. Maar ik denk dat je je dan niet echt verplaatst in die tijd."

Op 1 juli 1863 schafte Nederland de slavernij af, als een van de laatste landen in Europa. Herweijer heeft in de literatuur goed moeten zoeken naar een verklaring voor dit late tijdstip. "Je leest daar weinig over. Ik kwam alleen de industriële revolutie tegen als mogelijke verklaring. Machines maakten het werk van slaven overbodig. Omdat in Engeland de industriële revolutie eerder op gang kwam, werd slavenarbeid hier al in 1834 verboden."

In deze rubriek worden vensters uit de historische canon belicht. Volgende keer: de patriotten.

De toestand op de slavenschepen was onmenselijk. Foto Library of Congress

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 23 februari 2009

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

Trieste ellende in twee regels

Bekijk de hele uitgave van maandag 23 februari 2009

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken