Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Terug naar 3000 meter diepte

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Terug naar 3000 meter diepte

Ondergrondse gasopslag met leveringscapaciteit van 50 mln. kuub per dag

6 minuten leestijd

Van een afstand zijn de zilverkleurige buizen van de NAM bij het Drentse dorpje Langelo niet te zien. Bomen en struiken ontnemen de buurtbewoners en het verkeer het zicht op de infrastructuur voor de ondergrondse aardgasopslag Norg.

Zelfs ’s nachts is de ondergrondse aardgasopslag (underground gas storage, UGS Norg) niet goed zichtbaar. Door de korte lantaarnpalen en de gerichte lichtbundels blijft strooilicht om milieuredenen binnen de perken. Bij wijze van proef zette de NAM de verlichting nachts uit. Dat leidde echter tot klachten van buurtbewoners. „Omwonenden voelden zich daardoor onveiliger omdat het ’s avonds donkerder was rond hun huis. Sinds die tijd staat ’s nachts een aantal lampen aan“, lacht Ton Hasper, manager van de UGS Norg.

Niet alleen hierin is de NAM de bewoners ter wille geweest. Het gehele “Groningen long term-vernieuwingsproject“ is uitgevoerd in overleg met omwonenden. Het ontwerp van de installatie is smal en langgerekt en geeft zo weinig mogelijk horizonvervuiling.

Hoogspanning
UGS Norg is een voormalige productielocatie waar de Nederlandse aardoliemaatschappij (NAM) aardgas uit het kleine Norgveld omhoog haalde. Het veld was in 1995 bijna halfleeg toen de NAM gas wilde opslaan. De maatschappij bestemde daarom het veld in 1997 voor ondergrondse aardgasopslag. Daarvoor werden zes nieuwe putten geboord en werden de bovengrondse installaties geheel vernieuwd.

Hasper: „Niet alle gasvelden komen hiervoor in aanmerking. Het poreuze zandsteen moet geschikt zijn voor heen en weer stromend gas. Bovendien is dit gasveld precies groot genoeg om veel gas op te slaan en het zonder noemenswaardige drukverliezen weer omhoog te halen.“

Twee grote compressoren, zo groot als een kantoorgebouw van vier verdiepingen, staan paraat om gas te injecteren in de ondergrondse opslag. Op volle sterkte perst elke compressor onder een druk van maximaal 330 bar per dag 12 miljoen kubieke meter gas naar een diepte van 3000 meter. Iedere compressor gebruikt daarvoor een vermogen van 38 megawatt, de helft van het elektriciteitsgebruik van de stad Groningen. „UGS Norg is daarom aangesloten op hoogspanning van 110.000 volt“, aldus Hasper. „Om te voorkomen dat in de omgeving de stroom uitvalt als de compressoren draaien, hebben we een eigen aansluiting op het hoogspanningsverdeelstation.“

De druk in het gashoudende gesteente op 3000 meter diepte is voldoende om het gas door de behandelinstallatie en uiteindelijk de transportleidingen naar de verbruikers te laten stromen.

De NAM kan het gas zowel injecteren in als onttrekken via zes putten, die in twee groepjes van drie op het terrein staan. Na het produceren moet het gas gedroogd worden, omdat het gemengd is met vloeistofdeeltjes die altijd in een gasveld voorkomen. Dat gebeurt in zes droogtorens, gevuld met silicagel. „We gebruiken maximaal vier torens tegelijk. Silicagel absorbeert het water uit het gas dat daar onder een druk van 85 bar doorheen stroomt“, legt Hasper uit. Elke droogtoren weegt 350.000 kilogram en heeft een wanddikte van 17 centimeter.

„Als het silicagel verzadigd is met vloeistof, regenereren we het. We verwarmen een kleine stroom droog aardgas in twee fornuizen tot 270 à 300 graden Celsius en laten het vervolgens door de silicagel stromen. Het zeer vochtige warme gas wordt gekoeld, waarbij het vocht condenseert. Daarna stroomt de kleine gasstroom met de hoofdgasstroom naar de droogtorens. De methode heeft zich inmiddels ruimschoots bewezen, want we gebruiken al twaalf jaar hetzelfde silicagel“, merkt Hasper op.

Volgens hem heeft het oppompen en injecteren geen blijvende gevolgen voor de omgeving. „Jaarlijks daalt de bodem maximaal 1 centimeter. We halen het veld daarom altijd maar voor een gedeelte leeg. Een groot deel van de gasvoorraad blijft in de bodem als een soort kussen, anders zou de druk te veel dalen.“

Betrouwbaar
Veiligheid heeft grote prioriteit op UGS Langelo. Hasper wijst naar de fakkel, die altijd brandt als een soort waakvlam. „Het waakvlamsysteem mag beslist geen lucht bevatten omdat er dan een explosief mengsel in het leidingsysteem ontstaat. Om dat te voorkomen, houden we de fakkel altijd brandend. We gebruiken de fakkel ook om de druk van de installatie te halen in geval van onderhoud of storing. Het gas verbranden we daarmee op een veilige manier.“

Daarnaast zijn in de installatie zogenoemde “high integrity pressure protection-systemen“ (hipps) ingebouwd. Die sluiten binnen anderhalve seconde een hele productie- of injectiesectie af waarna de sectie drukvrij gemaakt wordt door het gas af te fakkelen. Hasper: „De veiligheidskleppen, die hier twee aan twee staan opgesteld, werken met een betrouwbaarheid van 99,974 procent, om precies te zijn.

Daarnaast hebben we de installatie zo ontworpen dat er geen reststoffen in het milieu kunnen komen. We hebben voor dit ontwerp een milieuprijs gekregen, waar we heel trots op zijn.“

Infrastructuur voor de ondergrondse gasopslag op UGS Langelo. Op de achtergrond zijn de zes droogtorens en de fakkel zichtbaar. Foto RD

Een van de twee compressorgebouwen die zo hoog zijn als een kantoor van vier verdiepingen.


UGS vervangt na 2020 Groningenveld

„Ondergrondse gasopslag wordt in de toekomst steeds belangrijker“, zegt Johan de Haan, asset leader van het Groningensysteem, dat bestaat uit het Groningenveld en NAM’s twee ondergrondse gasopslagen Norg en Grijpskerk.

Hij wijst erop dat het Groningenveld nu dient om pieken in het winterse gasverbruik op te vangen, terwijl de kleine gasvelden het hele jaar door zorgen voor een stabiele gaslevering. „Schiet het Groningenveld met de kleine velden ’s winters tekort, dan springen de ondergrondse gasopslagen van Langelo en Grijpskerk bij. Die hebben elk een leveringscapaciteit van 50 miljoen kubieke meter per dag. Is er dan nog te weinig, dan levert de LNG-peakshaver (een installatie waarin vloeibaar aardgas is opgeslagen, BvdD) die op de Maasvlakte staat het resterende deel.“

In de zomer vult de NAM de ondergrondse gasopslagen met overtollig gas uit de kleine velden.

Na 2020 daalt de capaciteit van het Groningenveld geleidelijk en zal de rol van deze winningslocatie verschuiven naar de ondergrondse gasopslagen. Het Groningenveld zal dan als klein veld gebruikt worden, weet De Haan. „Dan moet de UGS

Norg de balansfunctie van Groningen geleidelijk gaan overnemen. Daarom hebben we de “NorGron-pipeline“ gepland, die Norg moet verbinden met het Groningenveld. Bovendien gaan we de beide gas- opslagen uitbreiden met extra putten en Norg ook met extra compressiecapaciteit. Dit is overigens al in het oorspronkelijke ontwerp voorzien. Daarnaast willen we in de toekomst ’s nachts injecteren en overdag produceren om zo aan de vraag te kunnen voldoen.“

De NAM denkt volgens De Haan op dit moment eerder aan het uitbreiden van de capaciteit van de bestaande ondergrondse gasopslagen dan aan een extra UGS. „We kunnen met ons Groningenveld en de beide ondergrondse opslagen Noordwest-Europa voorlopig nog een grote mate van leveringszekerheid bieden. Nederland heeft daardoor een cruciale scharnierfunctie als gasleverancier.“

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van Tuesday 7 April 2009

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Terug naar 3000 meter diepte

Bekijk de hele uitgave van Tuesday 7 April 2009

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken