Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Orde of puinhoop

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Orde of puinhoop

5 minuten leestijd

Orde houden. De ene docent lijkt het vanaf het begin in zijn vingers te hebben, de ander heeft er jaren moeite mee. Leraren met een imposante uitstraling hebben hun leerlingen soms niet in de hand, terwijl hun nietige collega met geen enkele klas moeite heeft. Wat is het geheim?

Orde is niet hetzelfde als ijzeren discipline en doodse stilte, stelt onderwijstrainer Ivo Mijland. "Orde staat vooral voor vertrouwen in de man of vrouw voor de klas. Een heel drukke klas kan best orde ervaren. Er is orde als de hele klas ervaart dat degene die voor de klas staat op elk gewenst moment zonder moeite de aandacht op kan en mag eisen."

Leerlingen kunnen ogenschijnlijk genieten van keet trappen, maar hebben eigenlijk grote behoefte aan sturing, stelt Mijland. "Sturing is iets anders dan macht. Bij macht neem je alle ruimte weg bij leerlingen", schrijft de onderwijsadviseur in het boekje "Orde gevraagd!" (uitg. Quirijn, Esch). Naast sturing werkt Mijland daarin nog elf instrumenten uit waarmee je orde kunt ontwikkelen: eerlijkheid, respect, echtheid, interesse, humor, creativiteit, (zelf)vertrouwen, ondersteuning, flexibiliteit, deskundigheid en (zelf)reflectie.

Het begin van het schooljaar is cruciaal, stelt Mijland. Wees vanaf het begin duidelijk over de grenzen en leer zo snel mogelijk alle namen. "Maak samen de regels, beschouw de groep als een leuke groep, waar je vertrouwen en zin in hebt, en straal dat ook uit. Vertel wat over jezelf, vraag wat aan de leerlingen, toon interesse, doe eens iets geks -als je van jezelf geen humor hebt, haal het dan uit een boekje- en toon ook eens je kwetsbaarheid."

De meeste docenten weten de ergste ordeproblemen te overwinnen. Naar een Chinees gezegde: Sta één keer vaker op dan je valt en je zult slagen.

>>Reageren?wijs@refdag.nl


Niet direct de ergste straf

"Slechte voorbereiding op de praktijk. Dat manco in mijn opleiding zie ik als oorzaak van de ordeproblemen die ik had. De leerlingen praatten door elkaar heen, schreeuwden door de klas, vielen van hun stoel, maakten hun huiswerk slecht, 'vergaten' hun boeken en voerden opdrachten moeizaam uit. Het kwam zelfs zover dat ze het slot uit de deur van het lokaal sloopten. Ze pakten sleutels van mijn bureau en haalden ook mijn agenda weg.

Ik was daar eigenlijk niet op voorbereid. Toen ik studeerde, in de jaren tachtig, was de lerarenopleiding vooral op het overbrengen van de leerstof gericht. Hoe je moet reageren als leerlingen hun huiswerk niet maken of hun boek vergeten, kwam niet aan de orde. Jammer, want achteraf zijn dat dingen die voor de sfeer in de klas bepalend zijn. Vaak reageerde ik als een stier op een rode lap, terwijl het beter was rustiger en met meer begrip voor de leerling te reageren.

Dat kwam doordat ik niet zeker van mezelf was. Ik was nerveus en was steeds bang dat het uit de hand zou lopen en er chaos zou ontstaan. Mijn persoonlijkheid was nog niet zo ontwikkeld en ook dat was een oorzaak van de problemen: ik was timide en verlegen; daar moest ik echt aan werken.

Eigenlijk was het maar een enkeling die zich misdroeg. Maar andere klassen hoorden ervan en herinnerden je dan even aan het incident...

De oplossing was voor mij het aanbren-gen van structuur, controleren van het huiswerk, positief benaderen van de leerlingen en proberen in de persoonlijke sfeer een goede band met hen op te bouwen. Sommige leerlingen zeiden het ook gewoon: "U bent heel aardig, maar u kunt geen orde houden."

Ik probeerde van tevoren te bedenken hoe ik moest reageren als ze hun huiswerk niet gemaakt hadden. Of als ze praatten: kort waarschuwen of even kijken en niet direct straffen. Je moet vooral leren veranderingen stukje bij beetje aan te brengen. Ook straffen moet je opbouwen: niet direct de ergste maatregel, zoals het uit de klas sturen. Zoek ook wat bij je past: niet iedereen is een streng mens, maar probeer wel consequent te zijn. Dat is heel moei- lijk.

Mijn collega's hebben me erdoorheen gesleept. Wezenlijk is dat je zelf eerlijk bespreekbaar maakt wat nog niet lukt. Ook de directie wilde me helpen: "Voor een beginner gaat het best goed" (terwijl ik het idee had er maar mee te stoppen, want "dit beroep is niets voor mij"). Aan het eind van het jaar kreeg ik een bos bloemen van een paar oude rotten in het vak. Dat heeft me erg bemoedigd."


Luisteren en waarderen

"Dat ik nooit ordeproblemen heb gehad, is geen automatisme, ik ervaar het als iets gekregens." Dat moet me allereerst van het hart.

Ik heb eigenlijk ook nooit angst voor ordeproblemen gehad, maar soms wel ervaren dat wanneer leerlingen echt vervelend willen zijn, deze zekerheid toch een smalle basis heeft.

Ik ben ervan overtuigd dat leerlingen intuïtief aanvoelen of je iets met ze hebt, of je van ze houdt. En dat ze ook heel goed weten of je gek bent op je vak of alleen brood staat te verdienen voor de klas. En: chagrijnig zijn kan eigenlijk niet.

Op de een of andere manier weten leerlingen altijd wat wel en niet kan bij mij in de les. Brutaliteit accepteer ik niet, een zekere vrijheid gun ik ze wel. Daardoor zijn ze vaak heel onbevangen en direct.

Ik werk ook aan gezelligheid in de les en zeker aan een mooi en schoon lokaal. Dat heeft gewoon met respect voor leerlingen te maken. Vuile tafels, stoffig bord en alles schots en scheef werkt geen goed gevoel bij leerlingen op.

Luisteren -en dan echt luisteren- is ook een belangrijke tip. Leerlingen mogen en moeten zich gewaardeerd voelen in wat ze zeggen. Vertel ook iets van jezelf, laat iets van je schamelheid en kwetsbaarheid zien. Probeer te letten op humor in het hele lesgebeuren. Die heb je niet automatisch, maar het is wel een gaaf onderdeel.

Als het moeilijk gaat, maak dat dan bespreekbaar. Heb het er met de leerlingen over. Vraag wat ze met je voor hebben, welke kant ze op willen."

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 16 maart 2010

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Orde of puinhoop

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 16 maart 2010

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken