Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Josquin des Prez: grote onbekende

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Josquin des Prez: grote onbekende

4 minuten leestijd

Hij was in 2005 nog een van de kanshebbers op de titel De Grootste Belg, maar uiteindelijk haalde Josquin des Prez de nominatielijst niet eens. Willem Elders beschouwt hem echter als "de eerste Europese musicus" en schreef een boek over deze renaissancecomponist en zijn muzikale erfenis.

biografie

Er is geen componist wiens betekenis die van Josquin des Prez (ca. 1450-1521) evenaart maar over wie tegelijk zo weinig bekend is. Het biografische gedeelte van Elders' boek beslaat dan ook slechts 13 van de 256 pagina's. Enkele schriftelijke bronnen, enkele portretten en verschillende getuigenissen van tijdgenoten en bewonderaars, meer komen we niet te weten over deze man. Van de grootste componist van de renaissance is noch geboorte- noch sterfjaar bekend. Wel weet men zo ongeveer zijn muzikale carrière te traceren, die zich hoofdzakelijk afspeelde in de hoogste regionen van de toenmalige muziekwereld. Josquin was als zanger en componist onder meer actief in Milaan, Ferrara, aan het Franse hof, maar maakte ook herhaaldelijk deel uit van de pauselijke hofkapel te Rome. Tijdens de restauratiewerkzaamheden van de Sixtijnse Kapel in 1997 is, gekerfd in de muur van de zangersgalerij, de naam "Josquin" tevoorschijn gekomen.

De laatste jaren van zijn leven keerde Josquin terug naar zijn geboortestreek, ten zuidoosten van Lille, waar hij als een soort oppergeestelijke de leiding had over een grote kerkelijke instelling.

De minimale omvang van de biografie van Josquin staat haaks op de enorme populariteit die zijn muziek genoot. Willem Elders stelt dat Des Prez de eerste componist van de westerse muziek is wiens de naam na zijn dood nooit voor langere tijd in het vergeetboek is geraakt. Tijdgenoten noemden hem al de "beste componist van onze tijd" en "vader der musici." Ook Luther staat bekend als fan van de muziek van Josquin. Volgens de reformator was Josquin de meester van de noten, terwijl andere componisten moeten doen wat de noten willen. Een vergelijking was door Luther snel getrokken: de muziek van "der Notenmeister" Josquin staat voor het Evangelie, de muziek van andere componisten, die slaafs volgen wat de noten dicteren, karakteriseert de wet.

De postume roem van Josquin stelt tot op vandaag wetenschappers voor raadsels. Latere componisten imiteerden de oude meester zo enthousiast dat het achteraf lastig is vast te stellen of men te maken heeft met een echte Josquin of met een vervalsing. Het deed een muziekuitgever in 1540 al verzuchten dat "nu Josquin dood is, hij meer componeert dan toen hij nog leefde."

Josquins reputatie en de kwaliteit van zijn muziek hebben ertoe geleid dat zijn werken in een groot aantal bronnen bewaard zijn gebleven. Wanneer de auteur in dit boek de verbreiding ervan onder de loep neemt, wordt duidelijk dat we te maken hebben met een componist die in de meeste landen van Europa op het repertoire heeft gestaan. Concluderend: "Josquin des Prez kan met recht de eerste 'Europese musicus' uit de geschiedenis van de westerse muziek genoemd worden."

Had de auteur zich beperkt tot de schamele biografie en de stemmen van bewonderaars, dan bracht deze uitgave het niet verder dan een brochure. Er volgt echter nog een tweede deel, waarin alle overgeleverde missen, motetten en wereldlijke werken van Josquin worden besproken. En dat gebeurt grondig. Dit deel laat zich dan ook raadplegen als een compendium. Niet alleen ten behoeve van musici die Josquins muziek willen uitvoeren, maar ook voor liefhebbers is het een welkome luisterwijzer. Want de muzikale nalatenschap, daar draait het uiteindelijk om. En die kenmerkt zich volgens Elders door "ongeëvenaard constructief vermogen en een hoge mate van expressieve kracht." Daarmee kan men Josquin volgens de auteur bestempelen als de grootste voorloper van Johann Sebastian Bach.


boekgegevens

Josquin des Prez en zijn muzikale nalatenschap, Willem Elders; uitg. Verloren, Hilversum, 2011; ISBN 978 90 8704 232 5; 256 blz.; ? 29,-.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 21 september 2011

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Josquin des Prez: grote onbekende

Bekijk de hele uitgave van woensdag 21 september 2011

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken