Bekijk het origineel

Tegengif tegen dodelijk botuline

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Tegengif tegen dodelijk botuline

3 minuten leestijd

Een team onderzoekers onder leiding van de Universiteit Utrecht en het Zwitserse Paul Scherrer Instituut heeft een stof ontwikkeld die zenuwcellen beschermt tegen het zeer giftige botulinetoxine, zo blijkt uit een publicatie in het tijdschrift Nature eerder deze week.

Botulinetoxine behoort tot de giftigste stoffen die wetenschappers kennen. Ongeveer 15 nanogram (0,000000015 gram) van de stof is voor de mens al dodelijk. Botuline behoort daarmee tot de gevaarlijkste biologische wapens. Het past in het rijtje van stoffen als sarin en antrax.

Botuline wordt geproduceerd door de bacterie Clostridium botulinum (C. botulinum) en ook door zijn ‘broertjes’ C. butyricum, C. baratii en C. argentinense.

Het is niet de bacterie die problemen veroorzaakt, maar het gif dat de bacterie uitscheidt. Deze toxine blokkeert de signaaloverdracht van de hersenen naar de spieren en omgekeerd. Het neurotoxische eiwit verlamt de zenuwen die de spieren aansturen, die hierdoor verslappen. Als de ademhalingsspieren en de hartspier het ook opgeven, is dit zonder medisch ingrijpen dodelijk.

Botuline is onder meer bekend onder de naam Botox, die in zeer kleine hoeveelheden gebruikt wordt tegen rimpels. Ook wordt botulinetoxine therapeutisch gebruikt tegen onder andere migraine, spasticiteit en overmatig zweten.

Structuur

De wetenschappers brachten de chemische structuur van botulinetoxine en zijn receptor in kaart. Met deze kennis ontwikkelden ze een stof die de werking van de toxine remt. In het Utrechtse lab is vervolgens de werkzaamheid van deze stof op gekweekte zenuwcellen getest. „Onze stof voorkomt dat de toxine in zenuwcellen wordt opgenomen”, zegt Josta Kevenaar, celbioloog aan de Universiteit Utrecht. „Daardoor kan het gif vervolgens geen schade aanrichten.”

Toepassingen

De beschermende stof die de onderzoekers gevonden hebben, is interessant voor een aantal toepassingen. Onderzoeker Casper Hoogenraad, hoogleraar celbiologie aan de Universiteit Utrecht, hoopt dat de ontwikkeling van een tegengif kan leiden tot een middel tegen de ziekte botulisme of dat het mensen kan beschermen tegen biologische wapens die op het gif zijn gebaseerd.

„Ook zou onze stof doorontwikkeld kunnen worden om bestaande medische en cosmetische toepassingen van botulinetoxine te verbeteren.”


Bacterie gedijt alleen in zuurstofarm milieu

De botulinebacterie kan alleen gedijen in zuurstofarme omstandigheden. Vleesconserven waarvan het blik beschadigd was, waren in het verleden daardoor de belangrijkste veroorzaker van botulisme. De naam is dan ook afgeleid van botulus (worst). Het verraderlijke is dat met de botulinebacterie besmette conserven geen vieze geur of tekenen van bederf vertonen. Ook honing kan sporen van botuline bevatten. Dat is de reden waarom kinderen onder de leeftijd van een jaar geen honing mogen eten.

De bacterie kan niet alleen via het maag-darmkanaal het lichaam binnenkomen, maar ook via een open wond die in contact is gekomen met verontreinigde grond. In de zomer kan het zuurstofgehalte in oppervlaktewater dalen, waardoor de bacterie een kans krijgt. Ook onder watervogels en vissen komt de ziekte daardoor voor. Snelle verwijdering van dode dieren is belangrijk om verspreiding van de bacterie te voorkomen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 23 november 2013

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Tegengif tegen dodelijk botuline

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 23 november 2013

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken