Bekijk het origineel

Eekhoorn in de schijnwerpers

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Eekhoorn in de schijnwerpers

5 minuten leestijd

Het kan bijna niet anders: een eekhoorn roept vertedering op. De kastanjerode rakker, met zn onschuldige kijkers en zachte pluimstaart, lijkt zo weggelopen uit een rijtje knuffels in de kinderkamer. Maar wat weten we eigenlijk van de eekhoorn? Te weinig, vindt de Zoogdiervereniging. Vandaar 2014 als het Jaar van de Eekhoorn.

Aaldrik Pot is boswachter bij Staatsbosbeheer in de kop van Drenthe en vrijwilliger voor de Zoogdiervereniging. Hij houdt zich veel met eekhoorns bezig. „De Zoogdiervereniging wil goed in kaart brengen hoe de verspreiding is, hoe de aantallen zich ontwikkelen en hoeveel er überhaupt leven in Nederland. Daar komen we niet achter zonder de hulp van de burger. Dat is de reden dat we in 2014 de eekhoorn in de schijnwerpers zetten en een informatiecampagne over deze pluimstaart voeren.”

Lastig tellen

In Limburg, Gelderland, Drenthe en op de Utrechtse Heuvelrug, waar eekhoorns veel voorkomen, lijken sommige gebieden leeg, als een soort witte enclaves in bezet gebied. Maar komt het beest daar ook echt niet voor? Om die vraag te beantwoorden, moet er goed geteld worden. „En dat is lastig”, weet Pot, die zelf eekhoorns telt in een bos van ongeveer 100 hectare. „In stedelijke gebieden, waar ze veel voorkomen, kunnen we toe met zichtwaarnemingen. In het bos lukt dat niet. Daarom worden tellingen in bosgebieden vooral gedaan door slaapnesten te inventariseren in het winterseizoen, als de bomen kaal zijn.”

Eén eekhoorn heeft ongeveer vier of vijf nesten, die hij wisselend gebruikt. „Als ik honderd nesten tel, betekent dat dus zo’n twintig eekhoorns. Denken we, want we tellen de slaapnesten die we zien in loofbomen. We weten niet zeker of ze ook slaapnesten maken in bijvoorbeeld bosvakken met fijnspar. Daar zijn ze erg moeilijk te vinden. Ik ben al een poos aan het broeden op een methode om dat toch voor elkaar te krijgen. Ook om als natuurbeheerder verantwoord te kunnen kappen in naaldhout. We willen voorkomen dat we bomen met eekhoornnesten omzagen.”

Al met al blijkt het lastig om de eekhoorn precies in kaart te brengen. „Dat zie je wel aan de grove schatting, die in 2006 voor heel Nederland is gemaakt: tussen de 30.000 en 100.000 eekhoorns. Zo’n schatting zegt eigenlijk nog niks.”

Om toch beter zicht te krijgen op de verspreiding en aantallen van de eekhoorn, organiseert de Zoogdiervereniging vandaag en morgen een telweekend. „Daarnaast zijn er lespakketten van de Zoogdiervereniging voor scholen en is er een zogenaamde Eekhoornkalender gemaakt, die het leven van de eekhoorn in kaart brengt. Op die manier gaan mensen hopelijk bewuster kijken en waarnemingen doorgeven.”

„De beste tijd om eekhoorns te zien is de ochtend”, weet Pot. „Tegen de middag vertonen ze weer een piek in activiteit. Tussendoor hebben ze rustperiodes, die ze soms duttend doorbrengen.”

De eekhoorn doet niet aan winterslaap. „Als het heel streng vriest gaat het dier wel in winterrust, een soort spaarstand. Hij zal echter steeds op zoek gaan naar voedsel, in tegenstelling tot dieren die in winterslaap gaan.”

Voedsel ruiken

Van eekhoorns is bekend dat ze voedselvoorraden voor de winter aanleggen. In holtes in de grond en bomen verstoppen ze hazelnoten, beukennoten, eikels en zaden. „Veel mensen gaan ervan uit dat eekhoorns onthouden waar ze hun voedsel verstoppen. Maar wat blijkt? Ze rúíken waar het ligt. Als je ze observeert tijdens het zoeken, zie je ze met hun neus vlak over de grond gaan. Bij een schuilhut heb ik het uitgeprobeerd, door nootjes diep onder het mos te verstoppen. Na even wachten kwam er een eekhoorn opdagen, die al snuffelend op zoek ging naar iets eetbaars. Toen hij de nootjes op geur had gevonden, groef hij ze op en verstopte ze verder- op in het bos onder de grond.”

Het kan niet missen: als Pot vertelt over een dier, komen ook de sporen aan de orde. Voor de Drentse boswachter zijn ze de letters, woorden en zinnen die het meeslepende verhaal van de natuur vertellen.

„Het herkenbaarste spoor is vraat aan dennenappels en sparrenkegels. Vooral de kegels van fijnspar vallen op, omdat de as van de kegel niet helemaal kaalgevreten wordt. Bovenop laat de eekhoorn nog een toefje staan. Verder herken je het vraatwerk van de eekhoorn aan zo’n kegel aan de rafelige randjes. Vaak liggen de kegels geconcentreerd op een plek, bijvoorbeeld een stobbe.”

Een ander spoor dat de aanwezigheid van de eekhoorn verraadt, zijn de slaapnesten. „Mooi rond als een voetbal, dicht tegen de stam, meestal in loofbomen.”

Een eekhoorn verplaatst zich veel via bomen, dus de kans op de grond prenten te vinden is wat kleiner. „In een dun laagje sneeuw of in opdrogende modder rond plassen kun je de pootafdrukken nog weleens vinden. Vier prentjes bij elkaar, lange achtervoeten en kleine voorpootjes ervoor. Tussen de galopsprongen kan bijna een meter zitten.”

Brede trend

Het aantal eekhoorns in Nederland is stabiel of zelfs licht stijgend, denkt Pot. „Ik denk ook niet dat de eekhoorn bedreigd is. Juist door het monitoren van een algemene soort als de eekhoorn worden dikwijls bredere veranderingen of trends in de Nederlandse natuur zichtbaar. Dat helpt bij het gericht beheren en effectief beschermen van de natuur. Ik hoop dat het Jaar van de Eekhoorn daaraan bijdraagt.”


Eekhoornweekend

De Zoogdiervereniging heeft dit weekeinde tot eekhoornweekend gebombardeerd. „Een soort nationale tuinvogeltelling, maar dan voor eekhoorns”, zegt boswachter Pot. De vereniging roept mensen ertoe op om zo veel mogelijk waarnemingen van eekhoorns door te geven via de site of de speciale eekhoorn-app. Zo probeert de vereniging een actueel beeld te krijgen van de plaatsen waar het beestje in Nederland voorkomt.

>>jaarvandeeekhoorn.nl >>eekhoorn.zoogdiergezien.nl voor de app.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 17 mei 2014

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Eekhoorn in de schijnwerpers

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 17 mei 2014

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken