Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Boeten voor je ouders’ schuld

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Boeten voor je ouders’ schuld

3 minuten leestijd

Lang hebben ze gezwegen. Zich geschaamd. Zich verstoten gevoeld. NSB-kinderen hadden het zwaar na de Tweede Wereldoorlog. Voor sommigen was het leven zelfs té zwaar.

Hun verhalen heeft historicus Chris van der Heijden gebundeld tot een nieuw boek, ”Kinderen van foute ouders”. Eerder schreef hij ”Grijs verleden” en ”Dat nooit meer”, eveneens boeken die de Tweede Wereldoorlog als thema hebben.

Van der Heijden, zoon van een NSB’er, putte voor zijn boek uit het rijke bronnenmateriaal van het Open Archief, een website van het Nationaal Archief waarop NSB-kinderen anoniem hun verhaal konden doen. Het eindresultaat is een „collectieve biografie van parallelle levens”, volgens de historicus.

Verkrachting door leden van de Binnenlandse Strijdkrachten, zelfmoordpogingen, mishandeling (zowel lichamelijk als geestelijk), het komt allemaal voorbij in ”Kinderen van foute ouders”. Schuttingtaal helaas ook.

Het meest aangrijpend is wel het verhaal van Nette. Een kind uit een „groot en orthodox katholiek geslacht.” Ze werd geboren op de dag dat haar vader werd gearresteerd. Als Nette haar moeder voor de voeten werpt dat deze nooit van haar heeft gehouden, antwoordt ze: „Dat heb ik nooit laten merken.” Nette voelde zich als het foute kind volkomen mislukt.

Begin jaren negentig wordt bij haar DIS, dissociatieve identiteitsstoornis, geconstateerd. Al vraagt Van der Heijden zich terecht af in hoeverre Nettes situatie afhangt van de politieke keuze van haar ouders en of deze ook zonder een oorlog niet was ontstaan, zelf twijfelt ze niet. Vanwege „ondraaglijk lijden” vraagt ze toestemming om geëuthanaseerd te worden. In maart dit jaar is er aan haar wens voldaan.

Voor andere ”kinderen van foute ouders” helpt het om met elkaar in gesprek te gaan bij de Werkgroep Herkenning, die in 1981 werd opgericht voor kinderen van NSB’ers en Duitse militairen. Het ontlokt een van de geportretteerde NSB-kinderen de uitspraak: „Spreken is goud, zwijgen de dood.” Opvallend is dat in de meeste gezinnen en families namelijk niet over het foute verleden werd gesproken. Met alle traumatische gevolgen van dien. Familieleden die wel willen praten, onder wie Chris van der Heijden zelf, worden door de overige familieleden met de nek aangekeken en als het kan tegengewerkt.

Veel verhalen gaan ook over de vlucht van NSB-moeders met hun kinderen aan het einde van de oorlog. Bang voor de zogenoemde bijltjesdag, waarop er afrekening met hen zou worden gehouden, vluchten ze Duitsland in. Na de oorlog worden zo’n 150.000 NSB’ers en 10.000 kinderen in voormalige concentratiekampen gevangengezet. Het aantal halveert al binnen een jaar, in 1946 zitten er nog 70.000 vast.

De verhalen over hun behandeling zijn divers. De vragen die de kinderen hebben, zijn vaak dezelfde: Wie zijn mijn ouders? Wie kan mij meer vertellen? Waarom ben ik in een pleeggezin opgegroeid? Heb ik broers en zussen?

Als de pesterijen na de jaren 40 en 50 voorbij zijn, komt de zelfkwelling, aldus Van der Heijden. „Je zou het ook in generatietermen kunnen zeggen: dat het vooral de oudere kinderen zijn geweest die door de omgeving gepest werden en dat de jongere kinderen met zelfverwijt, twijfels, angsten, schaamte en schuldgevoel zichzelf ‘pesten’.” Het is niet te zeggen wat er schadelijker is.


Boekgegevens

Kinderen van foute ouders. Hun verhaal, Chris van der Heijden; uitg. Atlas Contact, Amsterdam, 2014; ISBN 978 90 450 2622 0; 256 blz.; € 19,99.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van maandag 16 juni 2014

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Boeten voor je ouders’ schuld

Bekijk de hele uitgave van maandag 16 juni 2014

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken