Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

„Bonhoeffer overstijgt de kerkelijke grenzen”

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

„Bonhoeffer overstijgt de kerkelijke grenzen”

Christelijke Hogeschool Ede belegt symposium rond Dietrich Bonhoeffer

4 minuten leestijd

EDE. De eenheid van het denken en het doen van Bonhoeffer verklaart een groot deel van zijn huidige populariteit, meent prof. dr. J. Hoek.

De hoogleraar zei dat gisteravond tijdens een minisymposium van de Christelijke Hogeschool Ede (CHE) over de Duitse theoloog Dietrich Bonhoeffer, die zeventig jaar geleden door de nazi’s werd opgehangen. Er was grote belangstelling voor de bijeenkomst: de grote collegezaal zat met 170 belangstellenden ongeveer vol.

Prof. Hoek, als docent geloofsleer aan de CHE verbonden, vertelde na de pauze dat Bonhoeffer de populairste moderne theoloog is die in de lessen aan de orde komt. Hij noemde als verklaring zijn integriteit als het ging om leer en leven, de eenheid van wat hij zei en wat hij deed. „Jonge mensen willen weten of er ruimte zit tussen denken en doen, tussen het leven op zondag en op maandag. Bonhoeffer is een voorbeeld van authenticiteit en integriteit.”

Dat betekent niet dat de Duitse theoloog direct in een gereformeerd kader te passen is. Dr. Steven van den Heuvel, onderzoeker aan de Theologische Universiteit Kampen en gepromoveerd op Bonhoeffer, noemde de theoloog een „krachtige denker die verschillende richtingen insloeg.” Hij zei zelf geraakt te zijn door diens boek ”Navolging”, maar toen hij Bonhoeffers brieven uit de gevangenis las, trad bij hem een gevoel van vervreemding op waar het ging over een religieloos christendom. De onderzoeker bespeurt bij de Duitse theoloog een „universalistische tendens.”

Van den Heuvel constateert verder dat Bonhoeffer de „kerkelijke grenzen overstijgt.” Zo bestuderen inmiddels ook rooms-katholieken zijn werk. Als kern van Bonhoeffers theologie noemde hij het centraal stellen van Christus en de vraag: Wie is Jezus Christus voor ons vandaag?

Prof. Hoek vulde aan een continuïteit in de spiritualiteit van Bonhoeffer te zien. Hij wil ervoor waken om bepaalde uitspraken uit hun verband te trekken. Als voorbeeld noemde hij het gedicht ”Christen en heiden”, waarin de volgende zin voorkomt: „God (…) lijdt voor christen en heiden aan ’t kruis de dood, en vergeeft ze beiden.” Deze zin kan, aldus dr. Hoek, gemakkelijk verkeerd begrepen worden, wat kan leiden tot verkeerde conclusies.

Op de vraag of er nu net zulke grote theologen zijn als Bonhoeffer was, antwoordde prof. Hoek dat we nu in een andere tijd leven, een tijd dat de mensen er niet gauw met kop en schouders bovenuit steken. Prof. dr. G. C. den Hertog vulde aan dat de echte vraag is of wij zo met Jezus Christus verbonden zijn als Bonhoeffer was. „Het moet gaan om de Levende Die voor je aan het kruis stierf en Die je mag volgen. Christus was voor Bonhoeffer zo’n levende werkelijkheid dat hij niet hoefde te schakelen als hij het over Hem had.”

De Apeldoornse hoogleraar, die al jong gegrepen werd door de theologie van Bonhoeffer, legde uit dat het lang geduurd heeft voordat de Duitse kerken Bonhoeffer na de oorlog accepteerden, omdat velen hem beschouwden als een landverrader. Hij was in de oorlog namelijk betrokken geweest bij een complot om Hitler te doden. Bonhoeffers vriend Eberhard Bethge heeft een rol gespeeld in de acceptatie van de theoloog. Op dit moment is Bonhoeffer ook in Duitsland gewild.

Prof. Den Hertog wees erop dat de Bekennende Kirche (het deel van de Duitse kerk dat zich verzette tegen Hitler) tussen twee vuren zat: men wilde trouw zijn aan het Woord van God, maar men wilde tegelijkertijd een goede Duitser zijn. Daarom waren predikanten van deze kerk in 1938 zelfs bereid om een eed op de Führer af te leggen.

De Apeldoornse theoloog merkte verder op dat Bonhoeffer in het verleden ten onrechte geannexeerd is door de aanhangers van de God-is-doodtheologie. Hij verwees daarvoor naar het laatste gedicht dat Bonhoeffer in de gevangenis schreef: „Door goede machten liefderijk geborgen.”


Verzetsheld en geloofsheld

Dit jaar wordt op meer plaatsen stilgestaan bij de betekenis van Bonhoeffer. In Nijkerk organiseert de "Interkerkelijke beweging Nijkerk vanuit het gereformeerd belijden" vanaf volgende maand een reeks "unieke bijeenkomsten" rond "de verzetsheld en geloofsheld". Sprekers zijn prof. G.C. den Hertog (9 april), dr. A.J. Kunz (9 september), dr. W. Dekker (19 november) en prof. dr. B. Kamphuis (10 februari). Op 12 april staat in veel Nijkerkse kerken tijdens de morgendienst het thema "Navolgen" centraal.

In de serie "Grote theologen" van het programma AKZ+ (waarin TUA en TUK samenwerken) verzorgt prof. dr. Edward van 't Slot op 8 april in Zwolle een avond over Bonhoeffer.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 13 maart 2015

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

„Bonhoeffer overstijgt de kerkelijke grenzen”

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 13 maart 2015

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken