Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Gevaar dreigt voor vruchtbare bodem

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Gevaar dreigt voor vruchtbare bodem

4 minuten leestijd

Door bomen te kappen, wegen en steden aan te leggen en verkeerde technieken toe te passen in akkerbouw en veeteelt zorgt de mens voor verslechtering van bodems op veel plaatsen in de wereld. Soms blijven dorre woestijnen over. Acht voorbeelden van bodemdegradatie in beeld.

Nederland: afdekking

In het verstedelijkte Nederland –en in heel de EU– vormt afdekken van de bodem met asfalt of bebouwing een van de belangrijkste gevaren voor bodemdegradatie, aldus de Europese Commissie. Sinds 1950 groeide het totale oppervlak van steden in de EU met 78 procent, terwijl de populatie ‘slechts’ met 33 procent toenam. Een andere trend is dat particulieren hun tuinen steeds vaker compleet of voor een groot deel bestraten. Bodemafdekking zorgt ervoor dat water –bij hevige stortbuien– niet meer (snel) weg kan en veroorzaakt een achteruitgang van het bodemleven.

Nigeria: verontreiniging

De dichtbevolkte Nigerdelta is een van de meest vervuilde gebieden van de planeet. Meer dan 5000 oliebronnen en 7000 kilometer aan pijpleidingen belemmeren landbouw, aquacultuur en visserij. Door alle verontreinigende olie-industrie bevat water te veel benzeen –wat kankerverwekkend is– om te drinken. Het VN-Milieuprogramma (UNEP) schat dat het opruimen van de vervuiling zo’n 25 tot 30 jaar duurt en alleen al de eerste vijf jaar 1 miljard dollar kost.

Indonesië: erosie

Het Indonesische eiland Kalimantan (Borneo) was ooit bijna volledig bedekt met dichte bossen. Door de komst van twee exotische indringers –de kettingzaag en de tractor– verloor het eiland veel van zijn boomdekking. Een poging om 1 miljoen hectare rijst te laten groeien, mislukte in de jaren 90 van de vorige eeuw faliekant. Speciaal aangelegde irrigatiekanalen spoelden de vruchtbare grond weg in plaats van deze van water te voorzien. Naast ontbossing voor (illegale) houtwinning, de aanleg van (oliepalm)plantages of mijnbouw zorgt overbegrazing voor erosie van de bodem.

India: verzilting

In de Tharwoestijn in het Indiase Rajasthan zorgen ‘waterputnomaden’ voor bodemdegradatie. Ze gebruiken grondwater voor de verbouw van mosterd en tarwe. Na een paar jaar zakt het grondwaterpeil onder het bereik van hun pompen. De boeren trekken weg en laten onvruchtbare, zoute grond achter. In plaats van de droogteresistente planten die gebruikt werden voor veeteelt groeit er slechts zoutminnende vegetatie. Ook dichter bij huis speelt verzilting een rol. In de Nederlandse polders is er sprake van een hoge kweldruk van brak water met nadelige gevolgen voor de landbouw.

Verenigde Staten: verdichting

Veel menselijke activiteiten zorgen voor bodemverdichting: het compact maken van de grond. Volgens bodemwetenschapper Steven Graber heeft bodemverdichting plaats op vrijwel elke boerderij in de Verenigde Staten. Door het gebruik van zware landbouwmachines wordt de aarde samengeperst. Als gevolg van deze verdichting nemen het bodemleven, de doorlaatbaarheid voor water en lucht en de mogelijkheden voor plantengroei af.

Australië: verwoestijning

Zand, stof, kale rotsen: ze rukken op. Australië is in gevecht met de droogte. Het land is de laatste 200 jaar 65 procent van zijn oorspronkelijke bebossing kwijtgeraakt. Is vruchtbaar land eenmaal tot een zandbak verworden, dan is het erg moeilijk het verloren gebied weer terug te winnen. Een andere regio die kampt met verwoestijning is de Afrikaanse Sahelregio – ten zuiden van de Sahara. Verder speelt het probleem ook op grote schaal in Mexico, India en China. Verwoestijning is zelf geen vorm van bodemdegradatie, maar vooral een gevolg ervan.

China: vermesting

Om verminderde vruchtbaarheid van bodems te compenseren, wordt kunstmest gestrooid. Geen land ter wereld gebruikt zo veel kunstmatige meststoffen als China: zo’n 50 miljoen ton per jaar in 2009 – dat was zo’n twee keer zo veel als de nummer twee, India. Deze mest vormt een bedreiging voor de bodem. Een te grote dosis voedingsstoffen zorgt voor vermesting. De bodem kan de hoeveelheid mest dan niet goed verwerken. Door vermesting wordt de groei van planten beïnvloed. Andere gevolgen zijn: de uitstoot van ammoniak en de daarmee gepaard gaande verzuring en uitspoeling van voedingsstoffen, met als resultaat vervuiling van het grond- en oppervlaktewater.

Spanje/Italië: minder humus

In Spanje en Italië bevatten de meeste landbouwgronden minder dan 2 procent organisch materiaal. Ter vergelijking: in Nederland ligt dat percentage gemiddeld zeker twee keer zo hoog. De humusarme grond in Zuid-Europa ontstaat deels door snelle mineralisatie in het warme klimaat, maar ook door het landgebruik. Verlies van organische koolstof kan betekenen dat de bodem armer wordt aan nutriënten. Dit kan leiden tot kleinere oogsten en zelfs de voedselveiligheid in gevaar brengen. Minder organisch materiaal in de bodem betekent vaak ook automatisch een lagere (bodem)biodiversiteit.


Feiten en cijfers

- Zo’n 10 tot 33 procent van de bodems op aarde is gedegradeerd. De schattingen lopen flink uiteen, onder andere omdat niet elke schatting bestaande woestijnen meeneemt.

- Door verkeerd landgebruik verliest de planeet elk jaar zo’n 24 miljard ton vruchtbare bodem.

- Dat staat gelijk aan ongeveer 10 miljoen hectare productieve gronden die per jaar teloorgaan, dat is 0,32 hectare per seconde, oftewel zo’n dertig voetbalvelden per minuut.

- Bodemdegradatie raakt de levens van zo’n 1,5 miljard mensen wereldwijd direct.

Bron: Verenigde Naties.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 25 april 2015

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Gevaar dreigt voor vruchtbare bodem

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 25 april 2015

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken