Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Mevrouw de voorzitter!

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Mevrouw de voorzitter!

6 minuten leestijd

Dinsdag is het Prinsjesdag. Maar nu, bijna even traditioneel als die dag zelf, met uitzondering van de Troonrede veel nieuws uit de rijksbegroting al is uitgelekt, zijn in Den Haag veel blikken eigenlijk al gericht op the day after: de dag van de Algemene Politieke Beschouwingen.

Hét politieke debat van het jaar worden de Algemene Beschouwingen (kortweg: APB) wel genoemd. En dat niet zonder reden. Zó vaak komt het immers niet voor dat de fractievoorzitters in de Tweede Kamer de degens kunnen kruisen met de minister-president over alle aspecten van het regeringsbeleid en de plannen voor het komende jaar.

Ook de bovengemiddelde media-aandacht maakt de APB op het Binnenhof tot hét debathoogtepunt van het jaar. Politieke verslaggevers zitten erbovenop, op tv wordt het debat live uitgezonden en in journaals worden de puntigste oneliners eindeloos herhaald, waarna al snel begonnen wordt met brede nabeschouwingen over de vraag wie er dit keer de „grote winnaar” was dan wel de „grote verliezer.”

Als geen ander debat bieden de Algemene Politieke Beschouwingen partijen daarom de kans voor een flinke portie zelfpromotie. En hoewel de rijksbegroting met aanverwante stukken pas sinds gisteren onder verplichte geheimhouding aan alle parlementariërs is verstrekt, staat op menig pc aan het Binnenhof al lang en breed een Wordbestand met daarop een eerste aanzet voor een splijtende bijdrage tijdens de ”APB2015”. Een bijdrage die, sinds Van Nieuwenhoven in 1998 de eerste vrouwelijke Kamervoorzitter werd, de laatste jaren steevast begint met: „Mevrouw de voorzitter!”

Ook de SGP doet volop mee. Als alles volgens plan verloopt, steekt fractieleider Van der Staaij woensdag aan het einde van de middag in de plenaire zaal van de Tweede Kamer van wal met wat alweer zijn vijfde APB-bijdrage wordt, sinds hij in 2010 het stokje overnam van zijn voorganger Van der Vlies. Alleen in 2012, toen het kabinet demissionair was en er nét de week voor Prinsjesdag verkiezingen waren geweest, waren er geen Algemene Beschouwingen.

Nu hebben fractievoorzitters van kleinere partijen wel één belangrijk nadeel. Zij mogen (zie ”Handleiding voor de APB”) pas spreken als het debat uren aan de gang is, waardoor bij menige toeschouwer allang de eerste tekenen van vermoeidheid zichtbaar zijn geworden en iedereen eigenlijk snakt naar het einde.

Om dan tóch de aandacht vast te kunnen houden, vaart de SGP-leider de laatste twee jaar een opvallend andere koers. Waar hij in 2010 en 2011 nog koos voor een vrij reguliere, puntsgewijze behandeling, opteerde Van der Staaij in de afgelopen twee jaar voor een meer frivole, deels zelfs cabareteske stijl. Zo hing hij in 2013 zijn bijdrage op aan een verzonnen verhaal over allerlei werkbezoeken die het kabinet op verzoek van de verschillende Kamerfracties zou gaan afleggen. Daarbij koos de CU voor de rosse buurt, D66 voor de tot Pechtolds Pretpaleis ‘hervormde’ Scheveningse Pier en de SGP voor de ark van Noach van Johan Huibers.

Vorig jaar verzekerde de SGP-leider zich van aandacht door het in zijn bijdrage te doen voorkomen alsof premier Rutte de wekelijkse ministerraad begonnen was met een Bijbelstudie aan de hand van het verhaal uit Lukas 10 over de barmhartige Samaritaan (Rutte: „Kijk, dát is nou die participatiesamenleving waar we het al een jaar over hebben”).

Hoewel een dergelijke mate van frivoliteit in zijn tijd ondenkbaar was, bevatten veertig jaar eerder ook de bijdragen van toenmalig fractieleider ds. H. G. Abma de nodige humor. Daarin onderscheidden beide zich van de APB-inbreng die hun voorganger veertig jaar daarvóór gewoon was te doen: ds. G. H. Kersten in 1934.

Diens bijdrage, midden in de crisisjaren dertig, laat zich lezen als een litanie waarin hij zich in felle bewoordingen afzet tegen het regeringsbeleid dat zich uit in een „verloochening van de beleden beginselen der Hervorming”, en waarin hij het kabinet oproept het Woord Gods weer tot richtsnoer te nemen om een „zwaarder oordeel af te wenden dan het volk heden reeds trof.”

Hoewel hij benadrukt het gezag van de regering niet te willen ondermijnen –dat doet het kabinet volgens de SGP’er veeleer zelf door zich niet aan Gods bevel te onderwerpen– vertoont de fel antithetische opstelling van ds. Kersten in sommige opzichten meer gelijkenis met de manier waarop Roemer (SP) en Wilders (PVV) dezer dagen opereren, dan met de constructieve opstelling van Van der Staaij.

Iets wat zich, niet verwonderlijk, ook duidelijk uit in een totaal verschillende opstelling, toen en nu, van het kabinet tegenover de SGP. Waar de staatkundig gereformeerden sinds 2010 gelden als een van de favoriete steunberen van de kabinetten-Rutte en behoren tot de „meest geliefde oppositie”, klonk in 1934 tegenover ds. Kersten vanuit het kabinet een geheel ander geluid. „De bezwaren van enkele andere leden (die van de SGP, red.) getuigen van zoo weinig inzicht in het karakter van het Kabinet en in de toestanden van het oogenblik, dat elke poging om de hierbedoelde leden aan de zijde van het Kabinet te brengen als volkomen nutteloos achterwege wordt gelaten.”


Handleiding voor de APB

Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen, jaarlijks op de dag na Prinsjesdag, debatteert de Tweede Kamer over de rijksbegroting van het volgende jaar. Zitvlees, energie en vaak ook leesvoer zijn voor kabinets- en Kamerleden vereist om de twee lange dagen door te komen, waarop alleen voor de fractievoorzitters en de premier spreektijd is weggelegd.

Dat spreken gaat volgens een vast stramien. In „de eerste termijn” komen allereerst de fractievoorzitters van de politieke partijen in de Kamer aan het woord. Als eerste spreekt de oppositiefractie met de meeste zetels, opgevolgd door de coalitiefractie met de meeste zetels. Daarna de nummers twee, enzovoort, net zolang tot alle fractievoorzitters aan het woord zijn geweest. Vaak is het dan al avond.

De volgende morgen is het de beurt aan de premier, die vanuit het kabinetsvak, ”vak K”, het beleid toelicht en de vragen beantwoordt die er zijn gesteld. Daarna herhaalt een en ander zich nog eens in een tweede termijn van de Kamer, waarin de spreektijden korter zijn en er ook moties worden ingediend. Nadat de premier ook hierop heeft gereageerd, kan er worden gestemd over de ingediende moties en is het debat ten einde.

Ongeveer een maand later debatteren de financieel woordvoerders van de Kamerfracties met de minister en de staatssecretaris van Financiën over de rijksbegroting tijdens de Algenene Financiële Beschouwingen (AFB). Vroeger maakten die deel uit van de APB, maar sinds 1995 niet meer. Die keuze had onder meer te maken met een verandering, die in 1993 al was doorgevoerd, om de Algemene Beschouwingen niet pas zoals vroeger enkele weken na Prinsjesdag te laten beginnen, maar al op de dag erna.

Na de APB en de AFB verdedigen alle ministers en staatssecretarissen in de weken die nog resten hun eigen begroting in de Tweede Kamer. Daarvoor hebben ze in principe tot 1 januari de tijd.


Wordcloud

De illustraties hiernaast zijn zogenoemde ”wordclouds” van de bijdragen van de SGP-fractievoorzitters Van der Staaij, ds. Abma en ds. Kersten aan de Algemene Politieke Beschouwingen van respectievelijk 2014, 1974 en 1934. De woorden die zij tijdens hun inbreng het vaakst gebruikten, zijn opgenomen in de wordcloud, waarbij het meest gebruikte woord het grootst wordt weergegeven. Op die manier geven wordclouds een soort ‘visuele samenvatting’ (in dit geval van 25 woorden) van een bijdrage.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 12 september 2015

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Mevrouw de voorzitter!

Bekijk de hele uitgave van zaterdag 12 september 2015

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken