Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Baltische angst voor Rusland begrijpelijk

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Baltische angst voor Rusland begrijpelijk

5 minuten leestijd

De zorgen van de Baltische staten Estland, Letland en Litouwen over de politiek van Moskou is terecht en begrijpelijk, stelt Willem-Gert Aldershoff.

Sinds Ruslands annexatie van de Krim en de inval in Oost-Oekraïne waarschuwen binnen de Europese Unie vooral de drie Baltische landen voor verdere Russische agressie. Volgens Estland, Letland en Litouwen kan alleen een harde opstelling van de EU en de NAVO deze voorkomen. Het zogenoemde ‘oude Europa’, waartoe ook Nederland behoort, doet nogal eens meesmuilend over hun bezorgdheid. Zij zetten de Balten weg als houwdegens en overdreven zwartkijkers.

De Balten hebben echter een directe en lange ervaring met Rusland: honderd jaar onder het Russische keizerrijk en vijftig jaar onder de Sovjet-Unie. Daarom kan het ook voor ons nuttig zijn om te zien waarop die Baltische bezorgdheid gebaseerd is.

Het gebied dat de huidige Baltische landen omvat, werd in 1790 door het Russische keizerrijk ingelijfd. Om de Baltische autonomie te verkleinen, voerden de tsaren een actief russificatiebeleid, onder meer door het verplicht stellen van de Russische taal en de kolonisatie door Russische boeren. Na de Russische Revolutie van 1917 slaagden de Balten erin om hun nationale onafhankelijkheid uit te roepen. Die konden ze bewaren tot het Molotov-Von Ribbentroppact van 1939 tussen de Sovjet-Unie en nazi-Duitsland, dat tot hun bezetting en vervolgens inlijving door de Sovjet-Unie leidde.

Er volgde een harde sovjetiseringspolitiek, onder meer door een actieve migratie van Russen naar de Baltische landen. Zo nam het aandeel van Russen in de Letse bevolking toe van 10,5 procent in 1935 tot 34 procent in 1989. In Estland groeide het aantal Russen van 22.000 in 1945 naar 475.000 in 1991, oftewel 35 procent van de bevolking. In Litouwen, dat nooit een grote Russische minderheid heeft gekend, is 6 procent van de bevolking Russisch sprekend.

De drie landen hebben ook onvoorstelbaar geleden onder de massale deportaties van hun bevolkingen door de Sovjetmachthebbers. Honderdduizenden Balten werden tussen 1940 en 1953 naar Siberië en Centraal-Azië afgevoerd en 75.000 anderen naar strafkampen gestuurd. Door het geringe aantal inwoners, momenteel 6,2 miljoen, is er geen Baltische familie die aan deze verschrikkingen heeft kunnen ontkomen.

Nederland

De Duitse bezetting van Nederland heeft vijf jaar geduurd en ligt inmiddels zeventig jaar achter ons. Nog altijd bestaan er in Nederland echter, ook onder jongeren, anti-Duitse gevoelens. Hoe moeten Balten dan denken over Rusland, dat hun landen gedurende honderd jaar bezet heeft en zich aan zulke wandaden heeft schuldig gemaakt? Stel dat Nederland tussen 1945 en 1990 bezet was gebleven en dat Duitsers geleidelijk aan 34 procent van de bevolking zouden zijn gaan uitmaken. Dan zou Nederland nu 5 miljoen Duitsers, voormalige bezetters, tellen. Hoe zouden wij ons tegenover die groep en tegenover het land waar ze vandaan kwamen hebben opgesteld?

Vanuit de Baltische optiek is het dan ook niet verwonderlijk dat zij na het uiteenvallen van de Sovjet Unie in 1991 direct hun heil zochten in de NAVO en de Europese Unie. Dat was hun eigen, vrijwillige keus en alles duidt erop dat het een verstandige was. De afgelopen 25 jaar hebben Estland, Letland en Litouwen zich tot stabiele en welvarende democratieën ontwikkeld. Alle drie scoren ze hoog in internationaal erkende vergelijkingen over democratie en vrijheid. Hun per capita bbp schoot omhoog van 2500 dollar in 1991 tot 15.000 dollar in 2013, een stijging van 600 procent.

De Baltische landen zijn uiterst kwetsbaar voor Russische dreigingen. Ze hebben een zeer kleine bevolking, een 520 kilometer lange grens met Rusland, de Russische enclave Kaliningrad –thuisbasis van de Russische Baltische vloot– grenst direct aan Litouwen en ze liggen geografisch geïsoleerd ten opzichte van de EU- en NAVO-kernlanden.

Na een massale drie weken lange Russische cyberaanval op Estland in 2007 is het aantal door Rusland uitgelokte incidenten sterk toegenomen. Vorig jaar september werd een Estlandse grenswacht vanaf Ests, dus ook EU- en NAVO-, grondgebied vanuit Rusland gekidnapt. In een sovjetachtig schijnproces werd hij veroordeeld tot vijftien jaar strafkamp.

In dezelfde tijd sprak Moskou dreigende taal over de vermeende behandeling door de Balten van hun Russische minderheden en nam de Russische marine in internationale wateren een Litouwse vissersboot in beslag. Het aantal schendingen van het Baltische luchtruim door Russische gevechtsvliegtuigen is fors toegenomen. De Letse regering is zeer bezorgd over de groeiende Russische televisiepropaganda die is gericht op Russische minderheden. In mei verstoorden Russische marineschepen het leggen van kabels tussen Litouwen en Zweden.

Kuststrook

Zeer verontrustend is het voorstel van de Moskouse commentator Rostislav Ishchenko om delen van de Baltische kuststrook „preventief” te bezetten. Hetzelfde geldt voor de Russische aankondiging om de rechtsgeldigheid te onderzoeken van het Sovjetbesluit om de Balten in 1991 zelfstandigheid te verlenen. Ten slotte zijn er de recente plannen voor een Russische luchtmachtbasis in het westen van Wit-Rusland.

Zo wordt duidelijk dat de EU en de NAVO er goed aan doen om de analyses en waarschuwingen van hun drie Baltische partners serieus te nemen waar het de te volgen Rusland-politiek betreft.

De auteur is analist internationale politiek in Brussel.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 21 oktober 2015

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

Baltische angst voor Rusland begrijpelijk

Bekijk de hele uitgave van woensdag 21 oktober 2015

Reformatorisch Dagblad | 16 Pagina's

PDF Bekijken