Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Laaiend vuur in de prediking van Jonathan Edwards

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Laaiend vuur in de prediking van Jonathan Edwards

5 minuten leestijd

Door de prediking van Jonathan Edwards kwamen in de achttiende eeuw duizenden mensen tot geloof. Wat was het geheim? „Onder de oppervlakte van de preek laait het vuur van de Geest.”

Op het eerste gezicht zijn de preken van de Amerikaanse theoloog eigenlijk helemaal niet zo bijzonder, vindt prof. dr. A. Baars. De emeritus hoogleraar van de Theologische Universiteit Apeldoorn zou gisteravond in Amersfoort spreken bij de presentatie van de prekenbundel ”De ruimte van soevereine genade” (uitg. De Banier), maar hij was wegens ziekte afwezig. W. B. Kranendonk van De Banier las zijn lezing daarom voor.

Lange zinnen

Edwards (1703-1758) stond bepaald niet bekend als een indrukwekkende spreker. Hij was nogal aan zijn papier gebonden, sprak vrij eentonig en maakte nauwelijks gebaren. „Er wordt verteld dat als hij opkeek van zijn volledig uitgeschreven preek, hij zijn ogen strak vestigde op het klokkentouw recht voor hem, dat zichtbaar was door de open deur van de hal van de kerk.”

Ook bij de uitgegeven preken van Edwards springt er meestal niet onmiddellijk een vonk over. De Amerikaanse predikant gebruikte vaak lange zinnen. „Hij wil de dingen zo precies mogelijk formuleren, waardoor hij herhalingen niet schuwt. Daarom lijken zijn preken op blokken graniet die vrijwel dezelfde vorm hebben.”

Toch blijkt dit graniet maar een dun vliesje te zijn. „Daaronder gloeit het licht en laait het vuur. Hiermee raken we mijns inziens aan het diepste geheim van de preken van Edwards: onder de schijnbaar wat eentonige oppervlakte van de tekst van de preek laait het vuur van de Geest. Hij weet het Woord heel indringend, confronterend en vertroostend aan de harten van de hoorders te leggen.”

Hedendaagse christenen kunnen volgens prof. Baars leren van de ernst en klem van Edwards’ prediking. „De prediking is een volstrekt ernstig gebeuren: het gaat om eeuwig wel of eeuwig wee. We worden in de prediking voor de rechterstoel van Christus gedaagd. Daarom dienen de prediking van het gericht én de verkondiging van het aanbod van Gods genade in de bediening van het Woord hun eigen plaats te hebben. Naar mijn inschatting verdwijnt de notie van het gericht van God vandaag uit al te veel preken.”

Niet maakbaar

Edwards’ prediking droeg veel vrucht. Er hadden grote geestelijke opwekkingen plaats, met name tijdens de ”Great Awakening” in de jaren 1740-1745. Volgens prof. dr. W. van Vlastuin, hoogleraar gereformeerde spiritualiteit aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, benadrukte de Amerikaanse theoloog dat opwekkingen niet maakbaar zijn. Ze zijn het buitengewone werk van de Heilige Geest.

Zo kenmerkt een opwekking zich onder meer door diepgang. „Zowel de zonde als de heerlijkheid van Christus en de rijkdom van Gods genade zijn een levende werkelijkheid voor mensen die door God werden aangeraakt.”

Wat kunnen christenen van Edwards leren? Prof. Van Vlastuin: „Edwards maakt op onvergelijkbare wijze duidelijk dat religie een zaak is van kracht, van het hart.”

In de opwekkingen van de Great Awakening stond de normale prediking van het Woord van de levende God centraal. „We denken weleens dat we er allerlei toeters en bellen bij moeten halen. Maar niet de buitengewone gaven, maar de buitengewone kracht van de Geest in het Woord kan het doen en zal het doen. Edwards ontmaskerde de cultuur van zijn dagen en liet zo het Woord oplichten.”

De geschiedenis leert niet te wanhopen, aldus de hoogleraar. „Een regenbui van de Geest deed meer kracht dan tientallen preken. Gods daden uit het verleden zijn een bemoediging voor het heden. De God van Jonathan Edwards leeft nog.”

Grillig

De invloed van Edwards op de Amerikaanse cultuur laat een grillig beeld zien, aldus prof. dr. J. C. Kennedy. „Het ene decennium was die groter dan in het andere decennium. Tegenwoordig wordt Edwards gezien als de grootste theoloog en filosoof uit de Amerikaanse geschiedenis.”

Hoe invloedrijk is Edwards geweest? Volgens de uit Amerika afkomstige decaan van het University College in Utrecht raakte het gedachtegoed van Edwards na diens dood in 1758 wat op de achtergrond. Aan het einde van die eeuw vond er echter een tweede grote opwekking plaats, die mede geïnspireerd was door Edwards. Zijn invloed was ook zichtbaar in de zending en het verlangen naar de hervorming van de maatschappij, zoals de afschaffing van de slavernij en de oprichting van scholen.

In de hedendaagse Amerikaanse samenleving is die invloed van Edwards niet duidelijk zichtbaar, zei prof. Kennedy. „Maar onder christenen leeft Edwards zeer zeker.”

Jonathan Edwards kan volgens hem een „breed vergezicht” geven van wat gereformeerde theologie en filosofie kunnen bieden. Christenen leren ook van Edwards’ nadruk op een diep, vreugdevol geloof en een heilig leven. „De zogeheten nieuwe calvinisten kijken nadrukkelijk naar Edwards voor de heiliging van het christelijk leven.”

>>rd.nl/edwards voor een video.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 2 december 2016

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Laaiend vuur in de prediking van Jonathan Edwards

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 2 december 2016

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken