Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Reformatie en tolerantie - pagina 57

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Reformatie en tolerantie - pagina 57

1. Willem van Oranje..2. Het zoeken naar nieuwe verhoudingen in de 16de eeuw..3. Luther en Calvijn..4. John Locke en de Verlichting..5. Tolerantie, revolutie en democratie..6. Wat moei de staat verdragen?.

7 minuten leestijd

k n o c h t h e i d a a n de g e b o d e n van G o d , die de zwakheid van de naaste ontziet en die n a a s t e geen e r g e r n i s wil geven. M a a r er is ook een geveinsde, een b e d r i e g l i j k e v e r d r a a g z a a m h e i d , en dat is er een uil o n v e r s c h i l l i g h e i d , uit vrees voor de wereld, uit m i n a c h t i n g of m i s k e n n i n g van de w a a r h e i d , uit g o d d e l o o s h e i d . ' D a a r is eene v e r d r a a g z a a m h e i d van G o d , d a a r is er eene van den Bozen. L a t e n w i j v o o r z i c h t i g zijn in de keuze! D o c h ik geloove dat de verdraagz a a m h e i d van de n e g e n t i e n d e e e u w tot de tweede soort behoort!', a l d u s Da Costa. ' 9 Als een b o m viel het b o e k j e van Da Costa m i d d e n i n de r u s t i g e h u i s k a m e r v a n de N e d e r l a n d e r die in zijn stoel zat en zijn p i j p rookte. H i j voelde zich p e r s o o n l i j k beledigd in zijn dierbaarste gevoelens van w a r e m e n s e l i j k h e i d , w e l d a d i g h e i d en liefdad i g h e i d , a l d u s de geschiedschrijfster van 'Het Réveil in N e d e r l a n d ' E l i s a b e t h Kluit. 1 0 N u h a d Da Costa in zijn g e p a s s i o n e e r d h e i d en heilige v e r o n t w a a r d i g i n g ook veel o n r i j p s a a n het p a p i e r toevert r o u w d , m a a r zijn o n t m a s k e r i n g van de s c h i j n v e r d r a a g z a a m h e i d van zijn tijd was een raak schot geweest. De strijd o p kerkelijk terrein in de A f s c h e i d i n g en o p politiek terrein in de schoolstrijd zou d a a r v a n later de voor iedereen zichtbare bewijzen vormen. Wij b e h o e v e n i n t u s s e n de u i t b a r s t i n g van Da Costa o p dit p u n t niet als typisch n e g e n t i e n d e eeuws af te doen. Zijn scherpe o n t m a s k e r i n g van alle s c h i j n v e r d r a a g z a a m h e i d , niet alleen o p politiek terrein, m a a r misschien n o g meer o p het kerkelijk terrein, is van blijvende betekenis. T e l k e n s als de geest der eeuw, zeker als deze is overgoten met een christelijk sausje, m e n s e n geestelijk doet i n d o m m e l e n en h e n de eis van d o o r g a a n d e r e f o r m a t i e doet vergeten, k u n n e n de felle w o o r d e n van Da Costa als een heilzame schok werken. Keren w i j weer t e r u g n a a r het terrein van staat en p o l i t i e k . G r o e n besteed in 'Ongeloof en revolutie' veel a a n d a c h t aan de leer van Rousseau. Uitgebreid citeert h i j uit Du C o n t r a t S o c i a l . En alvorens h i j zich g a a t b e z i g h o u d e n met een b e s c h r i j v i n g van de Franse revolutie vat h i j de c o n s e q u e n t i e s van de d o o r Rousseau g e p r o p a geerde leer van de revolutie s a m e n . De logische politieke conseq u e n t i e van die leer is n a a r het oordeel van G r o e n het a b s o l u t i s m e van de r e v o l u t i o n a i r e staat. De staat die o n d e e l b a a r is, geen machten tegenover zich aanvaardt, zich met alles bemoeit en principieel atheïstisch is. En a a n de h a n d van de ' C a t e c h i s m u s der Verlichting' n a m e l i j k de V e r k l a r i n g van de rechten van de m e n s en de b u r g e r toont h i j aan h o e dit a b s o l u t i s m e elke individuele vrijheid vernietigt. ' H e t b e w i n d verneemt niet m a a r m a a k t bekend wat de Algem e n e Wil voorschrijft'. 1 1 De n a t u u r l i j k e rechten, de vrijheden van e i g e n d o m , d r u k p e r s e n godsdienst worden o p p a p i e r erkend, m a a r worden i n d e politieke p r a k t i j k t e r u g g e n o m e n door de b e p a l i n g dat

Dit artikel werd u aangeboden door: Willem de Zwijgerstichting

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 januari 1985

Reformatorische stemmen | 86 Pagina's

Reformatie en tolerantie - pagina 57

Bekijk de hele uitgave van dinsdag 1 januari 1985

Reformatorische stemmen | 86 Pagina's

PDF Bekijken