Bekijk het origineel

58. Prins Maurits

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

58. Prins Maurits

4 minuten leestijd

Leg de wapens neer!” Op de Neude, een groot plein midden in Utrecht, staan veel soldaten. Gebiedend wijst prins Maurits naar de grond. Een voor een leggen de mannen hun wapens voor de prins neer. De stapel met lange pieken en musketten groeit. Daarna vertrekken de mannen alle kanten op. Opgelucht kijkt de prins hen na. Gelukkig: hij is weer de baas over Utrecht.

Prins Maurits is een zoon van Willem van Oranje en geboren op 14 november 1567. De eerste jaren van zijn leven woont hij bij zijn oma Juliana van Stolberg op Slot Dillenburg in Duitsland. Zijn moeder houdt het daar niet lang uit en vertrekt naar Keulen. In 1571 laat Willem van Oranje zich van haar scheiden.

Als Maurits 10 jaar oud is, vertrekt hij naar zijn vader in Holland. In 1584, de prins is dan bijna 17 jaar, vermoordt Balthasar Gerards zijn vader. Een jaar later benoemen de Staten van Holland en Zeeland Maurits tot hun stadhouder.

De jonge stadhouder moet vaak vechten tegen de Spanjaarden. Gelukkig is Maurits slim en een goede legeraanvoerder. Daardoor ziet hij kans om een groot gedeelte van de Nederlanden te bevrijden.

Van Oldenbarnevelt is de belangrijkste ambtenaar en adviseur van de Staten van Holland en Zeeland. Hij heeft ervoor gezorgd dat prins Maurits stadhouder werd, net na de moord op zijn vader Willem van Oranje. Jarenlang hebben de twee mannen een goede band. Maar in 1600 gaat het mis. „Maurits, ik wil dat jij met je leger naar Duinkerken gaat”, zegt Van Oldenbarnevelt. „Je moet de kapers daar een lesje leren. Onze handels- en vissersschepen hebben veel te veel last van hen.” Maurits heeft helemaal geen zin om te gaan. Hij vindt de risico’s te groot. „Duinkerken ligt ver in vijandelijk gebied”, zegt hij tegen Van Oldenbarnevelt. „En als Spaanse steden als Gent en Brugge zich ermee gaan bemoeien…” Maar Van Oldenbarnevelt wil toch dat Maurits gaat. Op het strand bij Nieuwpoort stuit prins Maurits onverwachts op een Spaans leger van 9000 man. Na een spannende strijd keert Maurits als overwinnaar terug naar huis. Maar hij is woedend op Van Oldenbarnevelt, die naar zijn mening veel te grote risico’s heeft genomen.

Negen jaar later loopt de onenigheid tussen de twee mannen nog hoger op. Op 9 april 1609 begint het Twaalfjarig Bestand, een wapenstilstand. Prins Maurits vecht veel liever door. „Het Spaanse leger is verzwakt. Juist nu moeten we hen definitief verslaan.” Maar Van Oldenbarnevelt vindt dat de oorlog het land veel te veel geld kost. Hij wil wel een bestand.

De definitieve breuk tussen Prins Maurits en Van Oldenbarnevelt ontstaat als de strijd tussen de remonstranten en de contraremonstranten losbarst. De predikant Johannes Uytenbogaert stelt vijf punten op papier die de volgelingen van –de dan al overleden– Arminius belangrijk vinden en waar ze godsdienstvrijheid voor eisen. De Staten van Holland lezen deze ”Remonstrantie”. „De volgelingen van Arminius mogen inderdaad geloven wat zij willen”, besluiten ze tot groot ongenoegen van de contraremonstranten.

Lange tijd kiest prins Maurits geen partij. Hij gaat regelmatig bij de remonstrantse Johannes Uytenbogaert naar de kerk. Maar in juli 1617 woont Maurits de kerkdiensten bij van de contraremonstranten in de Kloosterkerk te Den Haag.

Van Oldenbarnevelt bedenkt een tegenzet; hij neemt in augustus 1617 de Scherpe Resolutie aan. „Steden mogen hun eigen legers hebben om orde op zaken te stellen”, is een van de regels die in de nieuwe wet staan. Deze soldaten, ook wel waardgelders genoemd, moeten in de praktijk de contraremonstranten bestrijden. Prins Maurits is erg boos als hij dat hoort. Op deze manier tast Van Oldenbarnevelt zijn gezag aan. Maurits reist naar Utrecht, een van de steden die waardgelders aangesteld hebben, en stuurt de soldaten naar huis.

Door de ruzie tussen Van Oldenbarnevelt en prins Maurits staat het land aan de rand van een burgeroorlog. De Staten-Generaal besluiten dat er wél een Nationale Synode zal komen. Ook bepalen ze dat prins Maurits de macht krijgt. Van Oldenbarnevelt heeft de strijd verloren. Ondanks zijn grote verdiensten voor het land, veroordeelt de rechtbank hem ter dood. Van Oldenbarnevelt wordt op 13 mei 1619 op het Binnenhof onthoofd.


1567

Prins Maurits geboren.

1577

Prins Maurits verhuist naar Delft.

1584

Prins Willem van Oranje vermoord.

1585

Maurits stadhouder van Holland en Zeeland.

1600

Slag bij Nieuwpoort.

1609

Twaalfjarig Bestand.

1617

Instellen van Scherpe Resolutie.

1618

Prins Maurits stuurt waardgelders weg.

1619

Van Oldenbarnevelt onthoofd.

1625

Prins Maurits overleden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van woensdag 18 april 2018

Terdege | 116 Pagina's

58. Prins Maurits

Bekijk de hele uitgave van woensdag 18 april 2018

Terdege | 116 Pagina's

PDF Bekijken