Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

WAT DE PERS TE LEZEN GEEFT

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

WAT DE PERS TE LEZEN GEEFT

5 minuten leestijd

KARAKTERISTIEK VAN HOEDEMAKER EN KUYPER.
Dr. J. Ch. Kromsigt, emer. pred. te Zeist, hoofdredacteur van „Hervormd Weekblad De Geref. Kerk", geeft deze karakteristiek van Hoedemaker en Kuyper:
„Van den aanvang af was er een zeer gewichtig verschil tusschen Kuyper en Hoedemaker, een soortgelijk verschil als er was tusschen Scholte en Ledeboer ; ja, tusschen Hoedemaker's vader en moeder.
Kuyper was partijman, gelijk hij ook later door Lohman werd getypeerd, partijman „die zijn partij met een aureool van onfeilbaarheid wist te omgeven" ; Hoedemaker haatte de partijschap. Kuyper voorstander van de vrije Kerk, Hoedemaker van de nationale Kerk. Kuyper independentistisch, met Lohman later drijvend de autonomie (onafhankelijkheid) van de plaatselijke „Kerken", Hoedemaker opkomend gelijk later prof. dr. G. H. Kleyn, voor de Algemeene Kerk, die de plaatselijke gemeenten omvat. Kuyper zooal niet altijd theoretisch, toch practisch separatistisch. Hoedemaker èn theoretisch èn practisch anti-separatistisch.
Ongetwijfeld : Hoedemaker kreeg waarschijnlijk door Kuyper al meer oog voor de gansch bijzondere beteekenis niet alleen van de H. Schrift, maar ook van de kerkelijke belijdenis. Echter dit is daarbij voor Hoedemaker het kenmerkende en het zeer waardevolle: hij zag die belijdenis niet als een grootheid op zichzelf, waarmee hij nu voorts opereeren kon, zooals hij wilde. Hij zag de belijdenis dadelijk al in 't begin, maar voorts al klaarder bij toeneming — in levend verband éénerzijds met de Heilige Schrift als Gods Woord, en anderzijds in levend verband met de belijdende Kerk als haar bezit, en met de kerkelijke vergaderingen als haar belijdenisorganen.
Vóór alles moest die Kerk worden hersteld, de belijdenisorganen, haar door de Organisatie van 1816 ontroofd, moesten haar worden teruggegeven, opdat ze niet slechts een belijdenis had, opgesloten in een „safe", als in een grafkelder, maar dat ze weer in het heden haar belijdenis in levend belijden uitspreken en beleven mocht.
Daarom kon niet afzonderlijk opgekomen worden voor de belijdenis als voor een grootheid op zichzelf, los van het Woord, dat ze vertolkte, los van de belijdende Kerk. Zóó werd die belijdenis, uit dit levensverband losgesneden, een dood ding, als „een hart op sterk water". Onafscheidelijk van den strijd voor de Gereformeerde Confessie was de strijd voor de Gereformeerde Organisatie ; onafscheidelijk van den strijd voor de Gereformeerde Kerkleer, de strijd voor de Geref. Kerkorde, Kerkinrichting.
Kuyper echter streed voor de eerste, los van de laatste, en „isoleerde", zooals Hoedemaker het uitdrukte, „het Confessioneele element".
Zoo was er bij Hoedemaker een heel andere practijk, een heel andere strijdmethode óók dan bij Kuyper. Vooral ten opzichte van de historische nationale Kerk. Kuyper begon met die los te laten, haar prijs te geven aan „ontbinding" harer deelen. Dat logge gevaarte moest maar worden neergestort, zoodat het in stukken "viel. Hoedemaker hield principieel de nationale Kerk vast, wilde haar behouden, wilde van geen verbreking en verscheuring weten. Daarom werd straks zijn strijdkreet beide tegen liberalisme en separatisme : Heel de Kerk en heel het volk.
Bij de doleantie ontstond niet 't verschil, maar werd eenvoudig het van den aanvang af bestaande verschil openbaar, werd toen ook eerst aan Hoedemaker zelf ten volle bewust. Dat deed toen beide mannen kerkelijk, ook politiek, eens voor goed uiteengaan. Ze waren nog samengegaan bij de stichting van de Vrije Universiteit, waren daar beide hoogleeraar geweest. Maar dat kon hen niet saamhouden ; gaf alleen aan het uiteengaan voor Hoedemaker een zeer pijnlijk accent. Dat hij er die pijn voor over had, het offer van zijn heele toenmalige positie er voor over had, openbaarde echter tevens duidelijk, dat geen eigen belang, slechts liefde voor de waarheid en waarachtigheid, liefde ook voor heel de Kerk en heel het volk, hem hierbij drong".
„Dit was dus ten opzichte van congres- en doleantiebeweging het verschil : Kuyper zag en behandelde in zijn practijk de kerkelijke Confessie als een Vereenigings-statuut, een partijprogram. Men had zich maar te vereenigen — in de gemeenten de verschillende leden tot een Gereformeerde partij — in het land de Kerkeraden tot een Gereformeerde Kerkenradenbond, en het was klaar. Vereenigden dau deze „Kerken" zich in heel 't land, dan kreeg men „de Gereformeerde Kerken in Nederland", die nu samen voor zich hadden óp te eischen de plaats, de rechten, de geestelijke en de stoffelijke goederen van het vroegere wangedrocht, de massale Ned. Hervormde Kerk, of liever het Hervormd
Kerkgenootschap !
Alles héél eenvoudig en makkelijk te begrijpen ; veel eenvoudiger en begrijpelijker dan wat die onbegrijpelijke Hoedemaker leerde en wilde.
Maar Hoedemaker stond dit menschen-werk tegen en kwam op voor des Heeren Kerk in dezen lande.
De Organisatie van 1816 werd door Hoedemaker, evenals door Kuyper, afgekeurd ; maar Hoedemaker leerde, dat het wezen der Kerk er niet door veranderd was, terwijl Kuijper haar niet méér als Kerk beschouwde".
,,Kort saamgevat : Kuyper wil Kerkherstel in den weg van ontbinding en separatie. Het zich Gereformeerd noemende deel, dat van zich zelf verklaart, dat het conform de belijdenis is, moet zich uit de bestaande Kerk, die geen Kerk meer is, afscheiden, terwijl Hoedemaker Kerkherstel wilde door reorganisatie, waarbij beroep op Gods Woord voor allen openstond".
 

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 7 september 1939

De Waarheidsvriend | 10 Pagina's

WAT DE PERS TE LEZEN GEEFT

Bekijk de hele uitgave van donderdag 7 september 1939

De Waarheidsvriend | 10 Pagina's

PDF Bekijken