Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

De samenhang van een catecheseteam

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

De samenhang van een catecheseteam

8 minuten leestijd

Inleiding

In steeds meer gemeenten worden er momenteel catecheseteams opgericht. Het is goed om ons daarop te bezinnen. De eerste vraag die daarbij naar voren komt is: wat verstaan we onder zo'n team? Er zijn namelijk verschillende vormen:

a) Een catechesecommissie als orgaan van bijstand van de kerkeraad, die zich in het bijzonder bezighoudt met de plaatselijke catechese. Zo'n commissie is vooral gericht op bezinning en dient ook als klankbord voor de predikant/catecheet. Ze doet ook mee aan de organisatie van de catechese, zoals bijvoorbeeld het uitnodigen van de catechisanten aan het begin van het seizoen.

b) Een catechesecommissie waarvan enkele leden zelf meedoen met het geven van catechese. Er is dan dus sprake van een bredere commissie die de catechese begeleidt en een kernteam dat daadwerkelijk catechiseert.

c) Een catecheseteam, bestaande uit personen die samen de catechisaties geven. De predikant doet zelf ook mee, maar dient tevens als een soort begeleider van de andere catecheten.

Binnen deze drie vormen van catechesecommissies bestaan er weer verschillende varianten, al naar de plaatselijke situatie dat vereist.

Wanneer we het functioneren van de drie catecheseteams in Rijssen, Ermelo en Zeist bezien, dan blijkt dat ook duidelijk.

In Rijssen is vooral aandacht voor de didaktisch-pedagogische zijde van de catechese.

In Ermelo is vooral aandacht voor de didaktisch-pastorale kant.

In Zeist is men gericht op theologische vragen rondom de catechese, met een toespitsing naar de didaktiek.

2. De gemeente als leergemeenschap

Wanneer men in een gemeente wil gaan werken met een catechesecommissie - hetgeen ik bepleit - dan dienen we enkele dingen daarbij te bedenken. De vorming van zo'n team mag niet uit modezucht of iets dergelijks voortkomen.

Men suggereert namelijk wél het één en ander met de vorming van zo'n team, het werken met een catechesetèam hangt samen met een bepaalde visie op de gemeente. Namelijk de gemeente als leergemeenschap. Natuurlijk is de gemeente niet alleen maar een leer-gemeenschap, maar zij is dat óók. Wanneer we een catechesecommissie oprichten betekent dat dat zo'n commissie dan pas effectief kan functioneren als deze stoelt op de bovengenoemde gedachte.

Wat bedoelen we als we zeggen dat de gemeente een leergemeenschap is? Ten eerste dat gemeenteleden altijd leerlingen blijven. Het is dus niet zo, dat alleen de jongeren van de gemeente moeten leren, maar ook daarna blijft men leren, levenslang.

Daarnaast bedoelen we er mee, dat de gemeente zelf het onderwerp is van de catechese. De gemeente ondervdjst en is er niet met deze uit te besteden aan enkele vrijgestelde mensen, onder wie de predikant. Een gegeven als in Kol. 3:16 spreekt ervan dat gemeenteleden elkaar leren. Denk ook aan de gave van het leren in Rom. 12 : 7. Vanuit deze bijbelse gedachte worden dan ook meerdere gemeenteleden bij de catechese betrokken.

Je moet dan wel met de vraag bezig zijn hoe het zit met het ambtelijk aspect in de catechese. De bijbelse gegevens wijzen er op dat er zowel een ambtelijk - als een nietambtelijk aspect in de catechese zit.

Het ambt bewaart de catechese bij het Woord en het niet-ambtelijk aspect is dienstbaar aan de praktische uitvoering.

Deze gemeentelijke zijde van de catechese vindt haar grond in de visie op de gemeente als het lichaam van Christus, waarbij de leden verschillende taken hebben.

3. Catechese uit het isolement

In heel wat gemeenten verkeert de catechese in een isolement. Ze heeft geen verbindingen met het geheel van het gemeenteleven. Ze staat los van andere aktiviteiten in de gemeente. Ook voor de beleving van de catechisanten kan dat zo zijn. Catechisatie is dan een 'verplicht' uurtje, dat ze in de meeste gevallen wel willen uitzitten. Maar geïntegreerd in hun verdere leven is het niet.

Daarom is het nodig dat er middelen bedacht worden om de catechese uit haar isolement te halen. Om te zoeken naar verbindingslijnen met het netwerk van andere aktiviteiten in de gemeente, zoals de kerkdienst, het jeugdwerk, de opvoeding enz. Zo komen catechisanten in aanraking met de gemeente en zo komen gemeenteleden in aanraking met de catechese en de catechisanten.

Verder is het een goede zaak dat het gemeenteleven zelf op de catechisatie aan de orde wordt gesteld. Ouderlingen, diakenen, kerkvoogden enz. komen naar de ca-, techisatie en vertellen over hun taak in de gemeente. Zo komt het gemeenteleven programmatisch aan de orde op de catechisatie.

4. Verbreding van 'deskundigheid'

Predikanten die catechiseren hebben een opleiding genoten. Dat is de theologische opleiding. Een goede zaak voor de catechese, omdat uiteraard telkens theologische thema's aan de orde worden gesteld.

Toch komt er op de catechisatie meer kijken dan theologie. Catechiseren is een vorm van lesgeven. Daarom hebben we ook te maken met een vak als didaktiek.

We pleiten voor de oprichting van een catechesecommissie, mede met het oog op verbreding van 'deskundigheid' in de richting van didaktiek enz. Het is zinvol dat iemand uit de schoolwereld, die didaktisch geschoold is, zitting heeft in de catechesecommissie.

Ook zit er aan de catechese een sociaalagogische zijde. Ook op dit gebied zijn gemeenteleden, vaak intuïtief en spontaan, begaafd. Waarom zouden we daar geen gebruik van maken.

Daarnaast is er de pedagogische, ik bedoel vooral de praktisch-spontaan pedagogische deskundigheid van ouders.

Enkele ouders met een beetje kijk op opvoedingsvragen zijn goud waard in de catechesecommissie.

Bij dit alles kan nog worden gevoegd wat ik zou willen noemen: een 'correctieve' deskundigheid. Dat wil zeggen dat de catecheten kritisch begeleid worden bij hun werk en hun winst doen met correcties en aanmerkingen die vanuit de commissie gemaakt worden.

Dat alles komt de jongeren ten goede en daar gaat het natuurlijk om.

5. Visie op leren

Het werken met een catecheseteam houdt ook verband met een bepaalde visie op leren.

Ik bedoel dat leren niet alleen als een verstandelijk (cognitieO gebeuren wordt gezien. Maar dat we zoeken naar die vormen van leren, waarbij de leerinhoud in het alledaagse leven van de catechisanten wordt gebracht. Het leren bevat zeker ook een cognitief element; dat mogen we beslist nooit kwijtraken. Maar het verstandelijke element kan dan pas tot zijn recht komen als het geïntegreerd is in het geheel van ons mens-zijn. Het gaat er in de catechese globaal gesproken om, dat jongeren leren leven met de Heere. Dat is een hoge doelstelling. We kunnen die doelstelling alleen maar benaderen. Maar we proberen dat dan wel zo dicht mogelijk te doen.

Welnu, het leren op de catechisatie heeft een functie binnen deze doelstelling. Het leren is die aktiviteit van de catechisant, (be)geleid door de catecheet, die hem helpt de doelstelling zo dicht mogelijk te benaderen.

In dit licht bezien voel je aan, dat leren een veranderingsproces inhoudt. Verandering in de zin van bekering van de hele mens. Dat is geen mensenwerk, maar Gods werk. God werkt echter altijd middellijk, dus is het ook weer wel mensenwerk.

Leren is in de catechese behalve verstandelijk iets te wetn komen: inzicht krijgen, een mening vormen, een houding aankweken.

6. Factoren die een rol spelen

Allereerst moet gezegd worden dat de kerkeraad verantwoordelijk is voor de catechese. De catechese mag nooit een eigen leven gaan leiden, nog minder in de sfeer van een elitair groepje terecht komen van mensen die het onderwijs wel eens zullen verbeteren.

Vervolgens heeft de gemeente er behoefte aan en recht op geïnformeerd te worden over de vorming van catecheseteams. Dat kan heel gemakkelijk gebeuren door middel van het kerkblad.

Ook is het belangrijk te zien dat de vorming van zo'n commissie niet betekent dat de predikant nu ontslagen is van zijn catechetisch werk. Nee, er wordt ook dan heel wat van hem gevraagd. Niet alleen het zelf catechiseren, maar ook het medebegeleiden van de anderen.

Het is goed om bij de vorming van een catecheseteam rekening te houden met de verschillende geledingen van de gemeente. Zodat de kerkeraad, de kerkvoogdij, het jeugdwerk, de schoolwereld en ook de ouders vertegenwoordigd zijn. Goed is ook om de zendings-c.q. evangelisatiecommissie in de catechesecommissie te betrekken om het missionair gehalte van de catechese te bewaken.

Tenslotte pleiten we voor enig kader. Daar kan aan gewerkt worden. Daar zijn in onze tijd gelukkig heel wat mogelijkheden voor.

7. De taken van een catechesecommissie

Het is niet goed om als kersverse catechesecommissie meteen allerlei taken aan te pakken en teveel 'overhoop' te halen.

Laten we ons eerst maar eens bezinnen en van daaruit proberen een koers te bepalen. En dan een keuze te doen waarmee de plaatselijke gemeente het meest gediend is. Zo kan de ene commissie zich vooral bezig gaan houden met het verbeteren van de organisatie. De andere commissie werkt aan een leerplan. Weer anderen, zoals te Zeist, bereiden samen lessen voor. Bij al deze werkzaamheden is het belangrijk dat het team regelmatig bijeen komt. Zo kan de gang van zaken telkens geëvalueerd worden. Zo kunnen catecheten pastoraal begeleid worden.

Laten leden van zo'n commissie zich er helemaal voor inzetten. Dan kan het samen werken in een catecheseteam, zowel organisatorisch als persoonlijk-geestelijk, een boeiende zaak zijn.

Een middel in Gods hand om in deze tijd, jongeren in aanraking te brengen met en te leiden tot de persoonlijke belijdenis van Gods grote daden in zijn Zijn Jezus Christus!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 30 november 1989

De Waarheidsvriend | 16 Pagina's

De samenhang van een catecheseteam

Bekijk de hele uitgave van donderdag 30 november 1989

De Waarheidsvriend | 16 Pagina's

PDF Bekijken