Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

De spiekende mens

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

De spiekende mens

2 minuten leestijd

In 1980 schreef filosoof en classicus Cornelis Verhoeven (1928-2001) het destijds betrekkelijk populair maar nu vrijwel vergeten boekje Traktaat van het spieken. Spieken ziet Verhoeven niet alleen in de klassieke zin als afkijken, maar vooral als het gedrag van de calculerende leerling. ‘Wat heb je eraan?’, is een belangrijke vraag bij een puber. Begrijpelijk. Maar het gaat verkeerd als onderwijs of catechese hieraan toegeven. Dan kweken we de ‘zesjesmens’.
Als een docent of een predikant het leren alleen maar benadert vanuit het nut, kun je verwachten dat kinderen zich kinderachtig gaan gedragen. De spiekende mens ziet onderwijs of catechese dan slechts als een instrument: voor een voldoende, voor een diploma, of om een keurige kerkganger te worden.
Het is ernstig dat deze spiekende mens het tij mee heeft.

Op scholen is overigens het effect van de spiekende leerling inmiddels merkbaar. Internationaal doen we het minder. Op dit moment reageert het ministerie van onderwijs angstig op ranglijstjes. We moeten van de minister over drie jaar tien punten hoger scoren op de PISA-lijst (Programme for International Student Assessment). De reflex hierop is echter opnieuw spieken. Etymologisch gezien houdt spieken verband met ’spekken’: mager vlees met spek larderen om het meer te laten lijken dan het is. Dat heb je vaak met die ranglijstjes.

Op school moeten we terug naar een plaats waar denken, leren en begrijpen niet achtervolgd worden door de plicht tot geld verdienen die ons als volwassenen te wachten staat. In de kerk moeten we terug naar een situatie waarin catechese niet alleen staat in het teken van vaak vermeend nuttige apologetische vaardigheidsoefeningen.
We moeten het aandurven om een antiek begrip als ’eruditie’ aan schoolopleiding te koppelen, om catechese ook werkelijk godsdienstonderwijs te doen zijn. Leven is niet alleen dom consumeren en werken, maar ook kritisch na kunnen denken over politiek, religie of ethiek.

Maar zelfs dit blijft spieken als het christelijke liefdesgebod niet in alles centraal staat. Augustinus schrijft ergens dat wetenschap, eruditie en kennis, ‘welke tot het verheven liefdedoel gebruikt wordt, veelzins nuttig is, maar neemt ge haar op zichzelve zonder zulk een doel, dan is zij niet enkel overbodig, maar zelfs verderfelijk te achten’.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 11 oktober 2012

De Waarheidsvriend | 24 Pagina's

De spiekende mens

Bekijk de hele uitgave van donderdag 11 oktober 2012

De Waarheidsvriend | 24 Pagina's

PDF Bekijken