Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Zacharia

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Zacharia

Profetische woorden [4, slot]

8 minuten leestijd

De toekomst kun je niet precies in kaart brengen op grond van profetieën. Dat is ook niet het doel ervan. Zacharia heeft met zijn eschatologisch vergezicht troost aan zijn volk mogen geven: door alle moeite en zorg zal Hij zorgen voor de overwinning op alle vijanden.

Het boek Zacharia bevat twee hoofdgedeelten: hoofdstuk 1-8 (‘nachtgezichten’) en 9-14 (de messiaanse tijd). De laatste hoofdstukken bevatten flitsende beelden, maar zonder duidelijke chronologische lijn – waarbij ik ervan uit ga dat de profetieën die we daar vinden gegeven zijn ná het gereedkomen van de herbouw van de tempel.
Aan het begin, in hoofdstuk 9, zien we direct al waar het op uitloopt: de verschijning van de HEERE in heerlijkheid. Maar verder bestaat dit tweede hoofdgedeelte uit op zichzelf staande profetieën waarin bepaalde motieven verschillende malen terugkeren.
Om het met dr. A. Noordegraaf te zeggen: ‘We zullen daarom zorgvuldig hebben te luisteren naar de ene melodie in de veelheid van stemmen. De verschillende voorstellingen wijzen immers op één en hetzelfde gebeuren: de komst van Jezus Christus in heerlijkheid, de volle openbaring van Gods koninkrijk… Het gaat niet aan de vele beelden en voorstellingen te zien als steentjes van een mozaïek, die zich laten samenvoegen tot een sluitende reportage.’

Tijd
Toch roept ook het lezen van het laatste hoofdstuk van het boek Zacharia allerlei vragen op. Wordt er in hoofdstuk 14 gezinspeeld op een historische situatie die zich heeft voorgedaan? Sommigen spreken van de verwoesting van Jeruzalem, of van de troepen van Antiochus Epiphanes die verschrikkelijk hebben huisgehouden in Jeruzalem (vgl. 2 Makk.5). Is deze profetische tekening en schildering op een bepaalde tijd betrokken? Of overstijgt het hoofdstuk alle grenzen van tijd? Gaat het hier over de eindtijd en de eindstrijd?

Kerk
Welke lijn hierin gekozen wordt hangt samen met de vraag of je na de komst van Christus in de volheid van de tijd, wel of geen speciale positie meer ziet voor het Joodse volk in de voortgang van de geschiedenis.
Is dat niet het geval, dan wordt dat wat dit hoofdstuk zegt over Israël en Jeruzalem sterk op de christelijke kerk betrokken. De strijd van de volken tegen Jeruzalem ziet men als een uitbarsting van de wereld tegen de kerk en van de daaruit voortvloeiende verdrukking.
Maar in de machtsopenbaring van God zal Zijn kerk uiteindelijk worden verlost en haar belagers gericht. Dan zal de nieuwe aarde komen en daalt het hemelse Jeruzalem uit de hemel. Hierbij is het koningschap van de HEERE de bron van alle heil.
Een treffend voorbeeld hiervan vinden we in de verklaring van Zacharia 14 in de reeks Korte Verklaring door dr. J. Ridderbos. Maar ook Calvijn verwijst in zijn uitleg en toepassing van Zacharia 14 in door hem gehouden preken vaak naar de geestelijke genade van God in het leven van de christelijke kerk of van de gelovigen. In eerste instantie wil Zacharia zijn tijdgenoten bemoedigen. De woorden zijn echter veelal ook van toepassing op de latere, wereldwijde kerk.

Da Costa
Voor mijzelf is iemand als Isaäc da Costa (1798-1860) bepalend geweest voor het lezen van de bijbelse verwachtingen ten aanzien van Israël. Van hem zijn de volgende woorden: ‘De belofte des Evangelies aan Israël is Israël niet ontnomen om haar alleen aan de heidenen te geven; neen, de belofte aan Israël is de blijvende grond van de aanneming der heidenen. Israël blijft de wortel; de gemeenten uit de volken zijn niet anders dan de takken, op dien wortel geënt. Al de beloften zijn geschied aan Israël, en al de gemeenten zijn gezien en begrepen in Israël. Het ingaan van de volheid der heidenen, en de terugkeer van Israël met de wederopbouw der verwoeste steden worden daarom gedurig naast elkander geplaatst. Als Israël bekeerd wordt, zal de gehele wereld overstort worden met het licht des Evangelies. Ja, in de belofte aan Israël zijn al de beloften aan de volken begrepen. Israël behoudt dus het erfrecht, en dat niet ten nadeele, maar ten voordeele der volken.’ De Jood Da Costa was van huis uit een letterlijke uitleg van de profetieën gewend. Met overtuiging is hij christen geworden. Maar met de in de kerk gangbare louter spirituele uitleg kon hij moeilijk overweg.

Concreet
Ook Zacharia staat, als hij de woorden uit hoofdstuk 14 spreekt, met beide benen op de straten van het Jeruzalem van zijn dagen. Hij spreekt niet in zijn algemeenheid over een berg, maar concreet over de Olijfberg. Hij noemt niet een willekeurige stad, maar Jeruzalem. Hij verwacht geen algemene feestvreugde, maar de viering van het Loofhuttenfeest (M.J. Paul).
Het bekende, ook door Calvijn gehanteerde argument, dat de profeet zich slechts in de taal van zijn tijd kon uitdrukken en daarbij ook nog aansloot bij het begrip van zijn tijdgenoten is mij niet helemaal duidelijk. Waarom kon Zacharia bijvoorbeeld niet spreken over een wereldwijde verering van de God van Israël, ieder in zijn eigen land?

Toekomst
Natuurlijk weet ik ook wel dat profetie geen voorspelling is, maar verkondiging. Profeten doen niet hetzelfde als waarzeggers of toekomstvoorspellers doen. De toekomst neemt in hun verkondiging wel een grote plaats in, maar altijd in het geheel van Gods daden. Het gaat om Zijn Koninkrijk. Het gaat aan op Zijn komst. Dat is het middelpunt van alle profetie: het beslissende handelen van God, die Zijn volk verstoot tot in de ballingschap, die het daaruit verlost en het terugbrengt naar eigen bodem. Uitoefenen van het oordeel en betonen van de genade.
En dat vindt natuurlijk helemaal zijn vervulling in Christus. In de zin van: ‘tot volle geldigheid gekomen’.

Vervulling
En die vervulling, die geeft aan de profetie richting en ruimte. We kunnen de bedoelingen van de profeet niet losmaken van het in Christus verschenen heil. En tegelijk gaan dan juist ook onze gedachten als vanzelf naar Handelingen 1. Zullen de discipelen – staande op de Olijfberg (!) – dan misschien niet aan Zacharia 14 hebben gedacht? En dan komt die vraag van de discipelen: ‘Heere, zult U in deze tijd voor Israël het Koninkrijk weer herstellen?’ Dan is Jezus’ antwoord: ‘Het komt u niet toe de tijden of gelegenheden te weten, die de Vader in zijn eigen macht gesteld heeft.’
Daar vraagt ook de belijdenis van de vervulling van de profetie in Christus om. Namelijk dat de openheid blijft voor de verrassende manier waarop God voortgaat met het realiseren van Zijn beloften. Dat kan zich op velerlei wijze en momenten voltrekken.

Vergezicht
Dat geldt ook Zacharia 14. Het gaat in dit hoofdstuk om toegezegd heil aan het adres van Israël en Jeruzalem. Dit heil zal honderd procent concreet en reëel worden vervuld. En dan toch op een wijze die niet letterlijk overeenstemt met de contextueel gekleurde voorstellingen van de profeet (al kunnen bepaalde elementen letterlijk worden vervuld, ook dat ligt immers in Gods vrijheid).
Evenmin als het Nieuwe Testament voorspelbaar was uit het Oude Testament, kunnen wij de toekomst precies in kaart brengen op grond van de profetieën in Oude en Nieuwe Testament. Dat is ook niet het doel. De inhoud van de beelden uit dit hoofdstuk mag aansporen tot vertrouwen in God. Door alle moeite en zorg zal Hij zorgen voor de overwinning op alle vijanden en alle vijandschap.
Dan zal de werkelijkheid nog heerlijker zijn dan aan Zacharia is geopenbaard. Nog oneindig mooier: wat geen oog heeft gezien, geen oor heeft gehoord en bij geen mens ooit is opgekomen. Dan zal de God van Israël worden wat Hij is: de Koning van de gehele aarde, en zo zal Hij ook gehoorzaamd en vereerd worden. Dan zal de nacht wijken voor de dag. De blokkerende bergen voor de wijde vlakte. De goddeloosheid voor de liturgie. De profaniteit voor de heiligheid.

Loofhuttenfeest
Het verlangen naar dat moment wordt steeds weer gevoed, als – ook nu – tijdens de viering van het Loofhuttenfeest op de zevende dag Zacharia 14 gelezen wordt. Tekenend is in dit verband het volgende citaat van Ja’akov Korets, die in 1942 in het getto van het Poolse Pjotrkov een loofhut had gebouwd: ‘In mijn tuin stonden twee loofhutten. In een daarvan zat een Jood zmierot (liederen voor sjabbat of feestdagen) te zingen, met een erg luide stem. Ik ging naar binnen en vroeg hem of hij niet in de gaten had waar we waren; hoe hij het durfde om zo luid te zingen alsof er niets aan de hand was. Hij schudde alleen maar zijn hoofd en ging door met zijn zmierot. Toen hij daarmee klaar was, keerde hij zich naar mij toe en zei: ‘Wat kunnen ze me doen? Ze kunnen mijn lichaam pakken – maar niet mijn ziel! Over mijn ziel hebben ze geen macht. Hun macht is alleen in deze wereld! Hier zijn zij de machtigen. Best. Maar in de wereld die zal komen, bestaat hun kracht niet meer.’

Doorkijkje
Zacharia 14 geeft ons een doorkijkje naar die heerlijke toekomst. Daarmee kun je het volhouden in alle verwarring in deze wereld. En is dat uiteindelijk niet het profetisch perspectief: dat de kerk delen mag in – zoals onze kerkorde dat zegt in artikel I,1 – ‘de aan Israël geschonken verwachting’ en zich zo uitstrekt ‘naar de komst van het Koninkrijk van God’.


Ds. C.J. Overeem is hervormd predikant te Wilsum.





Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 21 februari 2013

De Waarheidsvriend | 24 Pagina's

Zacharia

Bekijk de hele uitgave van donderdag 21 februari 2013

De Waarheidsvriend | 24 Pagina's

PDF Bekijken