Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

GEESTELIJKE VERNIEUWING

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

GEESTELIJKE VERNIEUWING

Heart Cry [1]

10 minuten leestijd

De stichting Heart Cry signaleert lauwheid en halfheid bij veel christenen in Nederland. Daarom verlangt ze naar een herleving en opwekking van de kerk. Maar welke theologische uitgangspunten liggen achter de boodschap van Heart Cry?

Dr. W. Verboom uit Harderwijk is emeritus hoogleraar geschiedenis van het gereformeerd protestantisme.

Volgens Stichting Heart Cry is het ernstig gesteld met de kerk in Nederland anno 2015. Op haar website verwoordt ze het zo: ‘Duizenden kerkgangers die uitstekend hun ongeloof in Jezus Christus theologisch kunnen verantwoorden en doorreizen naar het eeuwig verderf (weliswaar op een afgebakend paadje aan de rechterkant van de Brede Weg).’

VISIE

Het is om deze reden dat Heart Cry vanaf 2009 bestaat. Door middel van conferenties, jongerenbijeenkomsten en cursussen streeft de stichting naar geestelijke verdieping en een bewustwording van de noodzaak van een herleving. De vinger wordt gelegd bij de lauwheid en halfheid van veel christenen. De noodzaak van een nieuw leven door wedergeboorte wordt benadrukt. Met deze boodschap bereikt Heart Cry heel wat jongeren.

Het lijkt mij goed om eens te kijken naar de theologische uitgangspunten van wat Heart Cry beweegt, zoals we daarover lezen in het Visiedocument en de studiemap Basislessen geestelijke groei. Hoe wordt hierin over de wedergeboorte en over de heiliging geschreven? Hoe worden cruciale bijbelse begrippen en teksten hierover uitgelegd? Graag denk ik hierover na als een leerling van onze belijdenisgeschriften.

In het materiaal van Heart Cry komt het begrip wedergeboorte aan de orde in het kader van de volgende gedachtegang. Je leeft als een onbekeerd mens, onder de heerschappij van de zonde. Als kerkganger gebruik je als het goed is de middelen, waardoor God op een bepaald moment ingrijpt in je leven. Die ingreep wordt als een bijzondere ervaring beleefd.

In de documenten van Heart Cry wordt die bijzondere ervaring genoemd: de levendmaking, de wedergeboorte of bekering. Hierdoor ontstaat er een scheiding met het leven dat je tot nog toe leidde. Je gaat je zonden zien. Je krijgt daarover berouw en je mag er de toevlucht mee nemen tot Christus en je gaat een nieuw leven leiden. Zo gebeurt het wonder dat je door Gods ingreep bekeerd bent, je bent wedergeboren, je bent levend gemaakt.

DAAD VAN GOD

Heart Cry ziet het zo dat je tegelijk met de wedergeboorte gerecht-vaardigd wordt. De gerechtigheid van Christus wordt je op het moment van de wedergeboorte toegerekend. Dat zit allemaal in de ene daad van God van verandering van een onbekeerd mens, die nu een nieuw mens geworden is. Dat ervaar je meestal als een radicale verandering in je leven. Heart Cry spreekt hierover in termen als: het moment dat je opnieuw geboren wordt (Geestelijke groei, p.12,55,142). De vraag is of dit de gewone, gezonde bijbelse weg is waarlangs de Heere de vernieuwing van ons leven werkt. Ik focus daarbij op dezelfde doelgroep als Heart Cry, namelijk de mensen die binnen de gedoopte, christelijke gemeente leven. Daarover zegt onze belijdenis goede dingen.

VERNIEUWING

Noodzakelijk in ons leven is de wedergeboorte. Daarover kan geen misverstand bestaan. Het gaat er alleen wel om hoe we die moeten zien. De belijdenis ziet die als een vernieuwing door de Heilige Geest, die plaatsvindt door de geloofsrelatie met de Heere Jezus.

De Nederlandse Geloofsbelijdenis (NGB, 1561) zegt het in artikel 24 zo: ‘Wij geloven dat het ware geloof, dat in de mens voortgebracht is door het horen van het Woord en de werking van de Heilige Geest, hem doet wedergeboren worden en tot een nieuwe mens maakt en hem doet leven in een nieuw leven en bevrijdt van de slavernij van de zonde.’ Het nieuwe leven van de wedergeboorte ligt niet buiten de relatie met Christus, maar ontspringt aan Hem.

Dat is ook de doorgaande lijn in de Heidelbergse Catechismus (HC, 1563). Het geloof (geloven) als de relatie met Christus ontstaat in ons hart omdat de Heilige Geest het werkt door het Woord (zondag 25). Het is geen substantie in ons, een ‘iets’ wat je hebt, maar het is een persoonlijke relatie met Christus, die door God wordt gelegd en ook elke dag door Hem in stand wordt gehouden. De catechismus spreekt hierover in termen van bekering, heiliging en dankbaarheid; als een proces van sterven van de oude mens en opstaan van de nieuwe mens

Wedergeboorte is dus in onze belijdenis niet een aanduiding voor wat je hebt beleefd als een in tijd aan te wijzen cesuur met het leven ervoor, vóór of los van Christus. Zo’n moment kan beleefd worden, hoewel lang niet altijd te traceren. Vooral niet als het een gebeuren in de kinderjaren betreft. Maar dat moeten we niet het moment van wedergeboorte noemen. Wedergeboorte is het proces van geestelijke vernieuwing, de vrucht die de Wijnstok Christus voortbrengt aan Zijn ranken. Je zou het de binnenkant van de heiliging kunnen noemen. Dat is in navolging van Calvijn (Institutie III,3).

In de Dordtse Leerregels (DL, 1619) wordt in meer algemene zin gesproken over wedergeboorte als het hele leven omvattende proces van vernieuwing (hoofdstuk III/IV). Wij verstaan dit goed als we de hoofdstukken III en IV lezen vanuit het voorafgaande hoofdstuk II over het werk van Christus. En ook als we alle drie de hoofdstukken (II en III/IV) lezen vanuit de visie op de wedergeboorte in toen reeds bestaande belijdenissen, de Nederlandse Geloofsbelijdenis en de Heidelbergse Catechismus. Het gaat in de Dordtse Leerregels ook niet om een ervaring van een bepaald moment.

ONDERSCHEID

Het (latere) scholastieke onderscheid tussen wedergeboorte in engere zin (als de levendmaking) en in ruimere zin (als de dagelijkse vernieuwing van het leven) gebruikt de DL niet. Het onderscheid suggereert: het gáát in je leven om de ervaring van de wedergeboorte in engere zin, anders is de wedergeboorte in ruimere zin een fictie.

Dat dit onderscheid als een raster over de DL is gelegd, heeft al heel wat ‘tobbers’ op het verkeerde been gezet. Ze gaan in hun leven zoeken naar kenmerken van de wedergeboorte in engere zin en die kunnen zij bij zichzelf maar moeilijk vinden.

De wijze gids van onze belijdenis zegt: stop ermee de wedergeboorte buiten Christus te zoeken. Het kloppende hart van de geestelijke vernieuwing van ons leven is het geloof in, de relatie met de Heere Jezus. Filippus vraagt niet aan de kamerheer van de Kandakè van Ethiopië of hij wedergeboren is, maar of hij gelooft in de Heere Jezus, Die hij hem had verkondigd (Hand.8:37).

We hoeven het dus niet te hebben van een bijzondere ervaring, maar we moeten het hebben van Christus, Die zo bijzonder is. Onze wedergeboorte is zo lang we leven nooit een gepasseerd station. Die zal pas af zijn als Christus wederkomt en Hij ons volmaakt vernieuwt. Dan ben je pas helemaal wedergeboren, gelijkvormig gemaakt aan Zijn beeld. Daar bidden we nu elke dag om: ‘O Zoon, maak ons Uw beeld gelijk.’

BIJBELSE BEGRIPPEN

Het is goed om ons in dit verband te verdiepen in de betekenis die de begrippen: levendmaken, wedergeboorte en bekering in de Bijbel hebben.

LEVEND MAKEN

Het begrip levend maken of levend gemaakt worden komt vaak voor in de Bijbel, onder andere in Psalm 119:25, 37, 40, 88, 107, 149, 154, 156, 159; Psalm 138:7; Psalm 143:11; Jesaja 57:15; Johannes 6:63; Romeinen 4:17; 8:11; 1 Korinthe 15:22; 2 Korinthe 3:6; Efeze 2:5; Kolossenzen 2:13. De uitdrukking wordt in deze teksten, kort aangeduid, gebruikt in drie betekenissen:

1. Het gebracht worden in een nieuwe situatie door verlossing van tegenslagen en andere noden.

2. De innerlijke vernieuwing van de mens door de Heilige Geest, soms met een ethische toespitsing.

3. De opstanding van het lichaam in de toekomst bij de wederkomst van Christus.

In de Bijbel wordt het begrip levend maken niet gebruikt in de zin dat een geestelijk dode zondaar een moment beleeft dat hij van dood levend wordt. Het gaat om een geestelijke vernieuwing, in het Nieuwe Testament meestal direct verbonden met Christus. Dat iemand een radicale, soms plotselinge geestelijke omkeer meemaakt, komt uiteraard in de Bijbel voor (Manasse). Maar deze omkeer wordt niet met de term ‘levendmaking’ aangeduid.

WEDERGEBOREN WORDEN

Het begrip wedergeboorte of wedergeboren worden komt maar enkele keren voor in de Bijbel. In Johannes 3:3 (en 5) en 1 Petrus 1:3, 23 wordt hiervoor een woord gebruikt dat betekent: van boven af geboren worden. Het gaat dan om de algehele geestelijke vernieuwing van ons leven door de Heilige Geest. Wedergeboorte als geestelijke vernieuwing is nodig, omdat God ons op deze manier doet delen in de nieuwe werkelijkheid die van boven (van God) komt door de Heilige Geest.

Hoe die nieuwe werkelijkheid tot stand komt, leert Jezus in het vervolg van Johannes 3: door het geloof in Hem. De doop is hiervan teken en zegel (Titus 3:5: bad der wedergeboorte).

Dan komt het begrip wedergeboorte nog voor in Mattheüs 19:28. Het betekent daar: de algehele vernieuwing van hemel en aarde, zoals die eenmaal werkelijkheid zal worden bij de wederkomst van Christus.

BEKERING

Met het begrip bekering wordt in de Bijbel inhoudelijk bezien ook het proces van geestelijke vernieuwing aangeduid. Bij bekeerd wórden ligt de nadruk op Gods werk. Bij zích bekeren ligt de nadruk op de daad van de mens. Deze twee grijpen in elkaar.

Bekering, waarvoor verschillende woorden worden gebruikt, is een algemene term die inhoudelijk verschillende betekenissen kan hebben. Meestal is er ook sprake van een toespitsing naar de praktijk van het leven en gaat het dan om het breken met een bepaalde zonde of met het leven in de zonde.

LEVENSLANG

Als deze woorden (levend maken, wedergeboorte, bekering) een proces aanduiden, vaak een levenslang proces van geestelijke vernieuwing, is het beter niet te spreken over een wedergeboren iemand, een bekeerd iemand, een levend gemaakt iemand. Dat suggereert te veel dat je op een bepaald moment de wedergeboorte achter de rug hebt.

Dat kent de Bijbel en ook onze belijdenis niet. Wie Schrift met Schrift vergelijkt, ziet dat het steeds om een proces van levenslange vernieuwing gaat, dat hier op aarde maar ten dele is en eenmaal volmaakt zal worden.

Hier steekt het nauw. Het mag in het geloofsleven nooit om de wedergeboren mens gaan, maar altijd alleen om Christus. Of – zoals ik vroeger hoorde zeggen – het gaat niet om de christen, maar om Christus. Naar mijn ervaring is het zo dat, wanneer het op het punt van de wedergeboorte gaat schuiven, zoals in de wedergeboortetheologie, het vroeger of later overal gaat schuiven. Hetzij naar de kant van een ultragereformeerde spiritualiteit, hetzij naar de kant van evangelische belevingen of naar een (onduidelijke) mix van beide, zoals bij Heart Cry.

GEVAREN

Zodra de wedergeboren mens centraal komt te staan, zijn er (minstens) twee gevaren. Ten eerste worden mensen die zich onwedergeboren voelen, passief (lijdelijk). Daarnaast vinden mensen die zich wel wedergeborenen voelen, in hun wedergeboorte de norm voor wat waar en onwaar is.

Daar zijn al wat ongelukken door gebeurd. Men kan de grip op deze verschuivingen nog meer gaan verliezen door het feit dat de noties van het verbond en de doop als kinderdoop niet doordacht worden of zelfs helemaal buiten beeld blijven. Dat wreekt zich vroeg of laat.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 7 augustus 2015

De Waarheidsvriend | 20 Pagina's

GEESTELIJKE VERNIEUWING

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 7 augustus 2015

De Waarheidsvriend | 20 Pagina's

PDF Bekijken