Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Over geloof en wetenschap (V)

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Over geloof en wetenschap (V)

6 minuten leestijd

Een uitweg?
In de vorige twee artikelen besprak ik twee gevaren, als het gaat over de verhouding van geloof en wetenschap. Het ene gevaar was de vrees om zich ermee bezig te houden. Het andere gevaar was de aanpassing; daarbij kan het gebeuren dat bepaalde wetenschapstheorieën zo machtig over ons worden, dat we geen gezaghebbend spreken van God in zijn Woord meer overhouden.
De vraag kan gesteld worden, of er een uitweg is. Als we ons niet willen aanpassen in die zin, dat de Schrift moet wijken voor menselijke theorieën, is er dan toch een verantwoorde manier om geloof en wetenschap met elkaar in verband te brengen?
Dat zal dan een manier moeten zijn, waarbij aan de Schrift geen geweld wordt aangedaan. En eigenlijk zeg ik dan nog onvoldoende. Want dat zou nog kunnen betekenen, dat een bepaalde wetenschap, natuurwetenschap b.v. of psychologie, punt één is, de voorrang heeft, vrij baan krijgt, en dat we dat dan zó doen, dat het ermee door kan, omdat de Schrift er óók nog is en daar kunnen we geen afstand van doen. Dan zou de wetenschap punt één zijn en de Schrift punt twee. En dat mag nooit.
Dus moet ik het beter zeggen.
Het zal een manier moeten zijn, waarbij de Schrift maatgevend is, normatief. Waarbij de Here in zijn Woord blijft spreken, kan uitspreken, en we naar Hem luisteren.
En kan dat? Buigen voor de Schrift als Gods Woord en ook eerlijk wetenschappelijk bezig zijn?
Daar zijn en daar worden indrukwekkende pogingen toe gedaan en dat kan worden samengevat onder het woord harmonisatie.

Harmonisatie
Harmonisatie is een woord, waaruit al blijkt dat het een poging is om de resultaten van verschillende wetenschappen in harmonie, in overeenstemming te brengen met de Schrift.
Uitgangspunt daarbij is de gedachte, dat het boek van de natuur niet in strijd kan zijn met het boek van de Schriftuur. Onze Nederlandse Geloofsbelijdenis noemt de schepping zo: de schepping is een schoon boek, waarin alle schepselen, grote en kleine, gelijk als letteren zijn, die ons de onzienlijke dingen van God geven te aanschouwen. Beide boeken zijn geschreven door dezelfde Auteur en kunnen dus niet met elkaar in tegenspraak zijn. Welnu, in het boek van de Schriftuur is al eeuwenlang gelezen, en het boek van de schepping wordt hoe langer hoe beter gelezen. Al wat daarin gevonden wordt, moet met de Schrift in overeenstemming zijn.
Ieder, die voor Gods Woord wil buigen, zal deze regel graag aanvaarden. Het komt er dan wel op aan, dat we allebei de boeken goed en zuiver lezen. Het is de vraag, of we er met harmoniseren komen.
Zodra bekend werd, dat het onderzoek van de aardkorst en de aardlagen heel wat opleverde, kwam de vraag, of alle vondsten en gegevens wel binnen de zes dagen van Genesis 1 onder te brengen waren.
En toen bleek, dat dit niet kon, leken er twee mogelijkheden te zijn. De eerste was, een geweldige tijdsruimte te stellen tussen Gen. 1:1 en 2 enerzijds en Genesis 1:3 enz. anderzijds. Alle vormingen in de aardlagen, verschuivingen, gebergtevormingen, misschien ook vorming van fossielen, lagen daartussen en dat zou dan een oplossing betekenen.
De andere oplossing leek erin te liggen, de zes dagen te lezen als zes tijdperken. Is er in de zesdaagse schepping niet een opklimming in scheppingsdaden te zien, van levenloze stof naar organisch leven, van planten via dieren naar de mens? En geven wetenschappelijke theorieën ook niet een opklimming langs dezelfde lijn te zien?
Maar deze oplossing leek mooier dan ze is. Want wie geeft ons het recht om zo met Gen. 1 om te gaan? Bovendien komt men in grote moeilijkheden met de plaatsing van zon, maan en sterren op de vierde dag. En het zou er op lijken, alsof de openbaring van God zich bediende van een beknopte geologische en biologische tijdschaal, voorzover die in de negentiende en twintigste eeuw ontdekt (of liever gezegd samengesteld) was.
Het hoofdbezwaar tegen pogingen in deze richting moet hierin gezocht worden, dat er twee geheel verschillende dingen met elkaar vergeleken worden.
Wat ons in de Heilige Schrift gegeven wordt, is Gods openbaring. En al wat mensen wetenschappelijk kunnen ontdekken en publiceren, is informatie.

Openbaring en informatie
Wat God ons in zijn Woord openbaart, zijn dingen die wij mensen, hoe serieus we ook zoeken en nagaan, nooit zouden kunnen weten, omdat ze menselijk onderzoek en begrip te boven gaan.
In het artikel van de Nederlandse Geloofsbelijdenis, dat ik zoëven al aanhaalde (art. 2) over het schone boek, staat verder: Ten tweede, geeft Hij zichzelf ons nog klaarder en volkomener te kennen door zijn heilig en Goddelijk Woord, te weten, zoveel als ons van node is in dit leven, tot zijn eer, en de zaligheid der zijnen.
Dat is heel prachtig gezegd. In dit leven, dit aardse leven, waar wij God nooit zouden kunnen ontdekken of kennen, gééft Hij Zichzélf te kennen. Dat is openbaring. En dan met een heel speciaal doel: tot zijn eer, en tot de zaligheid der zijnen.
Daarom is er ons heel veel aan gelegen om dit bijbelse woord „openbaring" te blijven gebruiken. Geen wetenschappelijk vorser zou ooit hierin kunnen doordringen.
En dàt is ook Genesis 1.
Het andere woord is informatie. Dat is wetenschappelijk te verkrijgen. Wie de aardse gegevenheden, stoffelijk, psychisch, astronomisch of om welke vakgebieden het ook gaat, zuiver en diepgaand en met verfijnde instrumenten onderzoekt, komt veel te weten. Eerlijke wetenschappelijke kennis dwingt dan ook veel respect af en zal de gelovige brengen tot bewondering en aanbidding van de grote Schepper. Informatie is ook na te rekenen voor iemand die er verstand van heeft. Wetenschappelijke kennis staat open voor controle en verdere ontwikkeling.
Het is daarom wat verwarrend, om hetgeen de Schrift ons over de geschapen wereld zegt, informatie te noemen. Ik weet wel, dat deze term nog al eens gebruikt wordt door bijbelgelovige wetenschapsmensen in hun bestrijding van de evolutieleer en ik waardeer de goede bedoeling, maar de Schrift is er niet voor gegeven om ons informatie te geven, ook wanneer ze ons over veel informeert. Artikel 2 van onze Geloofsbelijdenis had ons dat al kunnen leren.
Het is daarom ook niet zo simpel, dat we kunnen zeggen: de twee boeken kunnen elkaar niet tegenspreken. Ze liggen wel op een verschillend vlak.

Hoogeveen, K. Boersma

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 1 april 1983

De Wekker | 12 Pagina's

Over geloof en wetenschap (V)

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 1 april 1983

De Wekker | 12 Pagina's

PDF Bekijken