Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Noah, Aronofsky’s interpretatie van Genesis 6-9

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Noah, Aronofsky’s interpretatie van Genesis 6-9

5 minuten leestijd

'Ik kon me totaal niet identificeren met de hoofdrolspeler', zei een vriendin van mij na het zien van de nieuwe film Noah. Zelf is zij niet christelijk en ze had ook niet eerder de geschiedenis van Noach en de zondvloed uit Genesis 6-9 gehoord. Men zou zeggen, dan was de verfilming ervan toch een mooie uitkomst om haar ermee bekend te maken. Ik zou graag zeggen 'jazeker', maar de versie van de liberaal Joods opgegroeide regisseur Darren Aronofsky geeft genoeg reden om er kritisch mee om te gaan.

Cham (opnieuw) gediscrimineerd
Noach, de ark, de dieren, de zondvloed en de regenboog. Van jongs af aan was dat mijn favoriete Bijbelverhaal. Het blijft mij fascineren. Toen ik hoorde dat het verfilmd zou gaan worden, werd ik wel benieuwd. Een paar weken geleden zag ik de film met heel wat niet-christelijke vrienden van me. Maar die nacht kon ik slecht slapen. Er zaten heel veel Bijbelse thema’s in verwerkt, maar het klopte niet. Het ergste voor mij was wel dat Noach Cham geen vrouw gunde en haar maar liet sterven. Nota bene de stamvader van onder andere het volk waar ik uit kom. Iemand die daar wat over doordenkt zou er een subtiele verwijzing in kunnen zien dat de Chamitische volken maar beter niet konden bestaan.

Darren Aronofsky
Voordat men de film kijkt is het misschien goed om te weten dat het logisch is dat het geen ‘christelijke’ Noah kan zijn. Darren Aronofsky is van oorsprong Joods en heeft ook zelf gezegd dat hij binnen de traditie van de Midrasj (de Rabbijnse uitleg van de Tora) te werk is gegaan. Daarnaast is de film ook niet echt gebaseerd op de Bijbel, maar op een stripboekenreeks Noé van hemzelf, scenarist Ari Handel en striptekenaar Niko Henrichon. Deze strip heeft de inspiratie gehaald uit Genesis 1-10. Daarnaast maakte Aronofsky ook gebruik van de Joodse tradities rondom de zondvloed, waaronder ook het boek 1 Henoch, dat met name aan het begin gaat over de godenzonen en de dochters van de mensen.

Met dat laatste is iets merkwaardigs aan de hand in de film. Dr. Jaap Doedens heeft in zijn dissertatie The Sons of God (2014) uiteengezet hoe het nu zit met deze moeilijke passage, die de inleiding vormt op het zondvloedverhaal. De reden voor de val van de engelen in Noah is dat zij medelijden kregen met Adam en Eva, omdat de Schepper hen uit Eden had verdreven. Maar de mensen uit de lijn van Kaïn keerden zich tegen hen. In de Bijbel lezen we een andere reden voor hun komst: de lust voor de mooie dochters van de mensen. Aronofsky twitterde een keer: “Lang leve de nefilim!” Het waren juist deze nefilim (reuzen) die de plaats van Gods naam gingen innemen (vergelijk Genesis 4: 26 met 6: 4). De kijker van Noah krijgt een spontane glimlach en respect voor de gevallen engelen, die Aronofsky nefilim noemt. Waarom? Ze werken hard mee aan de bouw van de ark.¹ Er is een scène waarin Noach de leider van de gevallen engelen, Samyaza, om hulp schreeuwt. Uiteindelijk worden de gevallen engelen vergeven door de Schepper en keren terug naar de hemel. Judas schrijft daarentegen dat God hen heeft bewaard met eeuwige banden voor het oordeel (Judas 6).

Noach geen voorbeeld
Die vriendin van mij kon zich niet met Noach identificeren, omdat hij zijn eigen kleinkinderen wil doden. Volgens hem is de mens zo zondig dat er voor hem na de zondvloed geen plaats meer is om te voorkomen dat de mensheid de schepping opnieuw zou verwoesten. Het klopt natuurlijk wel. De mens bleef zondig na de vloed (Genesis 8: 21), maar om dan van Noach in plaats van een rechtvaardig en onberispelijk man, een psychopaat te maken, gaat behoorlijk ver. Zelfs als Cham hem gered heeft van de dood, terwijl Noach Chams vrouw niet wilde redden, is Noach er nog op uit om de kinderen van Sem te vermoorden. Niet bepaald een rechtvaardig man, van wie de kijker zal zeggen: ‘Wat een voorbeeld. Over hem wil ik meer weten.’

Van Noah terug naar Genesis
Toch zijn er redenen om Noah wel te zien. De film spreekt namelijk over zonden van de mens tegenover zijn Schepper en dat wij het eigenlijk niet waard zijn om nog langer voor deze wereld te zorgen. Het oordeel is daarom onvermijdelijk. De zondvloed is op een Bijbelse manier uitgebeeld met het water uit de hemel en de openbrekende bronnen van de oervloed onder de aarde. God sluit de deur achter Noach en zijn gezin. Aan het eind van de film laat God Zijn boog zichtbaar worden als teken van Zijn verbond met de hele aarde. Sems lijn wordt voortgezet. Misschien zit er dan toch nog een klein beetje evangelie in de film, want uit Sem komt onze Verlosser.

Ondanks dat er veel niet klopt aan Noah geeft het ons in ieder geval een aanleiding om de eerste hoofdstukken van Genesis weer te lezen, daaruit te leren en daarover naar de Heilige Geest, in de gemeente en daarbuiten te prediken.² Onze tijd is immers niet heel anders, dan die van Noach.

¹ Het boek 1 Henoch geeft enigszins aanleiding voor deze opmerkelijke scènes. Het is in deze Joodse traditie echter niet duidelijk welke engelen er aan de bouw van de ark mee helpen.
² Voor een voorbeeld van een recente preek over Noach zie deze link: http://www.leliekerk. nl/nieuws/noach-vond-genade-de-ogen-van-de-heer/

Ganpat Berrevoets is afgestudeerd aan de TUA op het vak Missiologie/Evangelistiek en aan de Universiteit Leiden studeerde hij af op het Oude Testament met Genesis 6-9 als onderwerp. Tegenwoordig is hij o.a. werkzaam als catecheet in de Barnabaskerk van Apeldoorn-Centrum

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van Friday 9 May 2014

De Wekker | 20 Pagina's

Noah, Aronofsky’s interpretatie van Genesis 6-9

Bekijk de hele uitgave van Friday 9 May 2014

De Wekker | 20 Pagina's

PDF Bekijken