Bekijk het origineel

Weg met rationalisaties

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Weg met rationalisaties

3 minuten leestijd

Accountantsfirma KPMG heeft onlangs een wereldwijd onderzoek verricht naar het profiel van de fraudeur in het bedrijfsleven. Wat hebben frauderende bestuurders, managers en werknemers met elkaar gemeen? Wat typeert mensen die sjoemelen, stelen of vals spelen? Wat kenmerkt mensen die knoeien in de boeken, de waarheid verdraaien of opzettelijk liegen?

Drogredenen

Een van de belangrijkste kenmerken is dat fraudeurs hun gedrag rationaliseren. Voorafgaand aan de overtreding bedenken zij een reden waarom hun gedrag niet fout is. Veelvoorkomende drogredenen zijn: "Ik heb er recht op", "het is maar één keertje", "iedereen doet het" en "het loopt zo'n vaart nog niet." Het eigen geweten wordt op deze manier gesust.

Wat vervolgens opvalt, is dat wanneer mensen veelvuldig hun frauduleus gedrag rationaliseren, zij ook gaan geloven dat ze niets fout deden. Sterker nog, vaak zijn ze stellig van mening dat ze iets goed deden: "Ik deed het omdat mijn baas het vroeg", "ik deed het om de doelstellingen van de organisatie te halen", "ik deed het om de klant te helpen" en "ik deed het omdat mijn gezin het financiële extraatje goed kon gebruiken."

Zelfs als men tegen de lamp is gelopen, kan men daardoor zonder blikken of blozen doen alsof er niets aan de hand was. Men raakt blind voor het eigen gedrag.

Wat beangstigend is, is dat een dergelijke blindheid onze kringen niet vreemd is. Want waarom spreken mensen soms zo kwaad over elkaar, terwijl z ij nota bene in dezelfde kerk zitten? Waarom sluiten mensen zich soms zo af voor kritiek, terwijl het overduidelijk is dat zij een scheve schaats rijden of de plank volledig misslaan? Waarom verdraaien mensen soms zo de waarheid, terwijl het negende gebod toch klip en klaar stelt dat niemand een valse getuigenis zal spreken?

Rationalisaties zijn een belangrijk wapen van de duivel. Mensen spreken kwaad over elkaar zonder dat men het als kwalijk ziet omdat "de ander aanstoot geeft", "het toch gezellig is" en "iedereen het doet." Mensen sluiten zich af voor kritiek omdat "ik zelf wel uitmaak wat ik doe", "de ander maar eerst de balk in zijn eigen oog moet verwijderen" en "ik aan geen mens verantwoording schuldig ben." En mensen verdraaien de waarheid omdat "het doel de middelen heiligt", "een leugentje om bestwil moet kunnen" en "we toch allemaal zondig zijn."

Waarheid

Het gebruik van rationalisaties zegt veel over de mens. Over de hoogmoedigheid om eigen gebreken en fouten niet toe te geven en zich zo goed mogelijk voor te doen. Over de slapte om met alle winden mee te waaien en niet uit te komen voor eigen principes. Over de afgunst om anderen die het beter hebben en doen in een kwaad daglicht te zetten en geen genoegen te nemen met wat we zelf hebben en kunnen.

Wie de Waarheid met een grote letter liefheeft, kan de waarheid met een kleine letter niet veronachtzamen. Christenen dienen dan ook te strijden tegen rationalisaties, zowel op het werk als thuis en in de kerk. Het middel in deze strijd zijn het licht en de verlichting van de Heilige Geest. Om zo te weten welk gedrag God van ons verwacht en te voorkomen dat we onze eigen valse werkelijkheid creëren.

De auteur is hoogleraar bedrijfskunde aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en directeur bij KPMG. Reageren aan scribent? Nietbijbroodalleen@refdag.nl.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 24 augustus 2007

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

Weg met rationalisaties

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 24 augustus 2007

Reformatorisch Dagblad | 18 Pagina's

PDF Bekijken