+ Meer informatie

GOEREE-OVERFLAKKEE

De longen van de randstad

12 minuten leestijd

Binnen het uur reist men tegenwoordig van Rotterdam centraal-station naar Middelharnis eerst per metro naar het Zuidplein en vandaar met de bus door de Hoekse Waard naar Flakkee. Als het weer gunstig is, kan men zelfs nog van een fraai uitzicht genieten. In een gemakkelijke bus (sneldienst) gaat men via de Haringvlietbrug naar Middelharnis het centrum van het eiland.

Op Goeree-Overflakkee zelf komt een vreemdeling ongetwijfeld in moeilijkheden wanneer hij per openbaar vervoer van het ene dorp naar het andere wil. De kans is groot, dat hij dan een keer moet overstappen om de goede aansluiting te krijgen. Bijna alle bussen rijden namelijk via Middelharnis. Daarom kan men, na sluitingstijd van de scholen, de jeugd veelvuldig langs de weg zien staan met de rechterduim omhoog, proberend een lift te krijgen.

VEERDIENSTEN

Enkele jaren geleden nog was het eiland geheel geïsoleerd op drie veerverbindingen na. Wilde men van de „overkant" naar het eiland, dan kon gebruik gemaakt worden van de veerdiensten Middelharnis-Hellevoetsluis (die het laatst is opgeheven), Oolensplaat-Willemstad en van Den Bommel naar Numansdorp. Toen duurde de reis van de randstad naar Flakkee ongeveer drie uur.

In 1964 kwam de Haringvlietbrug, als onderdeel van de Deltawerken gereed. Deze nieuwe verbinding bracht vele voordelen, aangezien de eilandbewoners nu de mogelijkheid hadden werk te zoeken in Rotterdam, op Rozenburg of in het Botlekgebied. Dagelijks trekken nu dan ook honderden uit de dorpen naar de randstad om er hun brood te verdienen. Men was ook niet meer gebonden aan de vastgestelde tijden voor de veerdiensten.

De tolbrug krijgt een steeds grotere verkeersstroom te verwerken. Niet alleen het verkeer van de eilanden naar de randstad, maar zelfs dat uit Noord-Brabant en nog verder (Antwerpen) maakt gebruik van de Haringvlietbrug, waarvan het tolgeld in de loop der jaren drastisch verlaagd kon worden. Het bruggeld is voor niemand, ook de vrachtvervoerders, nog langer een probleem. Een relatief klein gedeelte maakt thans gebruik van de onlangs opengestelde Haringvlietdam tussen Stellendam en Oostvoorne.

ONTSTAAN

Het voormalig eiand Goeree-Overflakkee is ontstaan uit diverse eilandjes met als grootste Goeree (reeds voor de Romeinse tijd bewoond) en het eiland Overflakkee. De beide „hoofdeilanden" werden tezamen met vele andere tot één geheel gevormd, Goeree-Overflakkee met een oppervlakte van 25.000 ha. ongeveer 34.000 inwoners, 35 polders, 85 kilometer waterkerende dijken en 18 kilometer duinen.

Het gebied werd in de loop der eeuwen vele malen door overstromingsrampen getroffen, het laatst in 1953 waarbij al in Oude-Tonge 312 mensen het leven lieten, welk aantal neer komt op ongeveer 10 procent van de bevolking. In Oude-Tonge werd daarom een massagraf aangelegd op een dijkje, dat als enige plaats in het dorp niet onder water heeft gestaan. Op Goeree-Overflakkee wordt nog elk jaar de rampnacht herdacht, een nacht waarin bijna iedereen wel een familielid heeft verloren.

ZUID-HOLLAND-ZUID

Tot 1966 bestonden er op het eiland dertien gemeenten, welk aantal in dat jaar na een gemeentelijke herindeling werd teruggebracht tot vier, namelijk Oost-Flakkee met het raadhuis in Ooltgensplaat, Dirksland, Middelharnis en Goedereede.

De grootste politieke partij op het eiland is de SGP (elke gemeente heeft na de laatstgehouden verkiezingen een SGP-wethouder), waarop de PvdA en de AR volgen.

De heer J. H. Koppelaar, wethouder in Middelharnis, vertelde ons het een en ander over het streekplan Zuid-Holland-zuid, waarin Goeree-Overflakkee ligt. Het eiland is ingedeeld bij die gebieden die geen eigen streekplan op tafel hebben kunnen leggen. De heer Koppelaar zei helemaal niet gelukkig te zijn met het plan want „Flakkee is bij een aantal gebieden gevoegd, waarmee het in het geheel geen bindingen heeft. Er is geen rekening gehouden met de inspraak van de bevolking, hetgeen toch zonder meer had moeten gebeuren. Ook is er gesteld dat de bevolking niet meer dan één tot drie procent mag groeien, hetgeen in strijd is met al eerder gemaakte structuurschetsen. Uiteraard is hiertegen van de zijde van de gemeenten en op hearings heftig geprotesteerd", aldus de heer Koppelaar. Goeree-Overflakkee moet samen met Schouwen-Duiveland de „groene long" tussen de randstad en het industriegebied rondom de Westerschelde blijven.

LUCHTHAVEN

Bij onze tocht over het „eiland" hebben wij verschillende keren de eventuele aanleg van een tweede luchthaven voor de Goerese kust ter sprake gebracht. De bevolking trok als één man heftig van leer tegen het voorstel. Opmerkingen als „funest en rampzalig voor het eiland" waren vesl geuite kreten. De heer Koppelaar: „Ik hoop niet dat het vliegveld er komt aangezien Goeree daar volledig ongeschikt voor is. Volgens de tekeningen moet men het lawaai tot op een afstand van 35 kilometer kunnen horen, bijna het gehele eiiand en met name de bevolking van Herkingen en in iets mindere mate die van Rockanje, plaatsen die in de aanvliegroute liggen, zullen veel geluidshinder ondervinden".

„Ook is het plan onbegrijpelijk en in strijd met het eerder genoemd streekplan, want door de aanleg van de luchthaven zal Goeree-Overflakkee nooit die functie kunnen vervuïïem, welke het eiland is toegedacht, namelijk een groene long tussen twee industriegebieden", zo betoogde de heer Koppelaar.

KERKELIJK

Vooral door de geïsoleerde ligging is Goeree-Overflakkee nog vrij sterk orthodox georiënteerd, wat ook in het kerkelijk leven tot uiting komt. Hierover voerden wij gesprekken met de Hervormde predikant ds. W. van Gorsel in Oude-Tonge en ds. P. Blok in Dirksland, predikant der Geref. Gemeente.

De Hervormde kerk op Goeree-Overflakkee telt dertien gemeenten met vijftien predikantsplaatsen, waarvan er een vacant is. In de Hervormde kringen op het eiland is alom een secularisatie merkbaar. Ds. Van Gorsel acht dit in hoofdzaak te wijten aan de invloed van buitenaf, de zorgenaamde ,,import". „Het oude en eigene is aan het verdwijnen. Goeree is niet meer de oase van rust die het altijd geweest is". Toch was ds. Van Gorsel niet al te pessimistisch gestemd. Het verenigingsweirk op het eiland heeft een duidelijke vorm en bevindt zich wat betreft het jeugdwerk in goede handen bij de heer A. J. Terlouw. De jongeren beleggen een jaariijkse toogavond en doen ook aan strandevangeljsatie, waarvoor van de zijde van de toeristen een brede belangstelling bestaat. Ds. Van Gorsel heeft goede hoop dat deze zal toenemen. Het Hervormde kerkblad De Zaaier wordt op het eiland veel gelezen en oefent een samenbindende functie uit.

Een klein deel van de bevolking op Goeree-Overflakkee is Rooms-katholiek en in Oude-Tonge zelfs ongeveer een derde deel. Dit heeft wel invloed op de rest der bevolking die zich uit in een lossere levensstijl. Aan de andere kant is het echter opmerkelijk, dat er in verhouding weinig gemengde huwelijken voorkomen. De PvdA oefent als tweede partij in grootte na de SGP veel invloed uit.

Van de eilandbewoners wist ds. Van Gorsel te vertellen dat ze „huiveringwekkend eerlijk" zijn. ,,Nooit wordt er achter je rug gekletst. Ze zeggen ronduit waar het op staat en ik kan me voorstellen dat het soms wel hard aankomt en pijn doet. Door deze eerlijkheid zijn veel voorkomende familievetes nogal moeilijk op te lossen.

In de pendel naar de industriegebieden zag ds. Van Gorsel een gevaar. De werkomstandigheden worden de mensen mooi voorgeschoteld. Ze zijn de gehele dag van huis en de moeder staat dan alleen in het gezin en voor de moeilijke taak de kinderen op te voeden. De mannen komen op hun werk in aanraking met een geheel ander slag mensen en de verleiding is dan groot dat men met zijn oude gewoonten breekt, waarvan een simpel voorbeeld is het bidden en danken bij het eten tijdens het werk", aldus ds. Van Gorsel.

DS. P. BLOK

Bij de Gereformeerde gemeenten op het eiland zijn deze moeilijkheden niet urgent. Ds. P. Blok is de enige predikant van dit kerkverband en met acht consulentschappen is er veel werk voor hem zodat het ambtelijke werk op zijn schouders rust. „Wel is het er prettig werken en de band tussen de gemeenten onderling is bijzonder goed", zo zei ds. Blok. „Invloed van buitenaf is nauwelijks merkbaar. De kracht van de Waarheid speelt een grote rol. Hoe de jeugd dit alles ondergaat is nog moeilijk te zeggen. Het proces is nu ongeveer tien jaar aan de gang, zodat er nog weinig valt te constateren", volgens ds. Blok.

Mede door de binding met de kerk en de achting voor de ambten laat men zich niet zo gauw beïnvloeden. Voor de catechesaties bestaat een ruime belangstelling; op de dinsdagavonden onderwijst ds. Blok oudere gemeenteleden over de belijdenisgeschriften.

De verenigingen hebben zich de laatste jaren sterk ontwikkeld. Het districtsjeugdwerk geeft een eigen blaadje uit, waarin allerhande onderwerpen besproken worden. „De moeilijkheden moeten worden opgevangen en eerlijk bezien; de kerkelijke activiteiten spelen hierbij een grote rol", aldus ds. Blok.

Op de vraag of geen der andere gemeenten op het eiland in staat zou zijn een eigen predikant te onderhouden, zei ds. Blok: „Dat is zeer zeker wel het geval. Gemeenten zoals Middelharnis, Ouddorp en Herkingen kunnen gemakkelijk de financiële lasten van een eigen predikant dragen en diverse keren heeft men geprobeerd er een te beroepen. De mensen zijn hier zeer offervaardig en Middelharnis heeft trouwens reeds verscheidenen predikanten gehad".

Tot slot zegt ds. Blok nog enke wensen te hebben. Betreffende het onderwijs zag hij graag een rechts georiënteerde middelbare school. Hij dacht hierbij aan een HAVO in een eigen sfeer.

Een ander punt dat volgens ds. Blok zwaar weegt is de structuur van het eiland. „We mogen ons eigen karakter niet verspelen; jaren geleden bracht de Commissaris van de Koningin in Zuid-HoHand een bezoek aan Dirksland. Ik heb hem toen gevraagd rekening te houden met gedachten die op het eiland leven. Hij antwoordde op deze vraag, dat dit zeker de aandacht had en verzekerde dat er rekening mee gehouden werd." Alleen vraag ik me nu af: weegt het nog?"

MONUMENTEN

Het eiland Goeree-Overflakkee is zeker de moeite van het bezichtigen waard; overal in de dorpjes ziet men historische gebouwen, die veelal uit de middeleeuwen stammen. De Hervormde kerken zijn stuk voor stuk bezienswaardigheden. In Middelharnis en Ooltgensplaat staan prachtige gemeentehuizen, terwijl Ooltgensplaat ook nog een verdedigingswerk, het fort, rijk is en men verder overal molens ziet. Bijna elk dorp heeft dan ook een Molendijk, waarop de vaak gerestaureerde molens staan te pronken. Enkele ervan zijn nog in gebruik.

RECREATIE

's Zomers trekken vele mensen naar het meest westelijke punt van het eiland, namelijk de kop van Goeree en Ouddorp staat vanouds bekend als een gezinsbadplaats, waar de rust, die langzamerhand schaars wordt in ons land, nog te vinden is. Er zijn daar talrijke kampeerterreinen en recreatiecentra. Van verschillende zijden wordt deze recreatieve ontwikkeling enigszins wantrouwig bekeken en men stelt zich wat afzijdig op tegen de verder opdringende recreatie.

We hadden een gesprek met de heer J. Muurling, beheerder van het recreatiecentrum Het Toppershoedje uitgaande van de Hervormde Stichting Recreatie in Driebergen die op diverse plaatsen in Nederland dergelijke terreinen exploiteert. In Ouddorp vindt men er bungalows, een groot groepsverblijf en ruimten waar tenten en caravans neergezet kunnen worden. Volgens de heer Muurling betrekken steeds meer mensen een „tweede huis". Men kan dan in de weekends en rond Pasen en Pinksteren naar de bungalow of caravan gaan om zich los te maken van de stadsemoties. In de zomervakantie trekt men veelal naar het buitenland en wordt de caravan of bungalow verhuurd. Ouddorp staat echter bekend als een rustige plaats, waar juist die mensen heengaan, die niet van mondaine plaatsen als Zandvoort houden.

MOTIEVEN

Als motief is reeds genoemd het wegvluchten uit de onrust van de randstad. Andere oorzaken zijn naar de mening van de heer Muurling de verstedelijking en daaraan vast gekoppeld de vereenzaming, terwijl — in veel mindere mate — het nog steeds als „statussymbool" geldt, wanneer je buiten de officiële zomervakantie naar buiten trekt.

„Ons streven is", aldus de heer Muurling, „om mensen hier zo goed mogelijk op te vangen en in contact te brengen met de andere gasten. Tenten bijvoorbeeld worden in een kring gezet, zodat het zogenaamde „brinkidee" ontstaat: de mensen zijn verplicht toenadering te zoeken, waarin kinderen een grote rol spelen".

Uiteraard mag een ieder zelf weten hoe hij zijn tijd wil doorbrengen. „Ik kan me voorstellen, dat een dokter die een jaar lang in direct contact staat met al dan niet plezierige mensen wel een aantal weken in een absolute rust wil doorbrengen. Een ander voorbeeld is een lopende-bandwerknemer die zonder twijfel actief bezig moet zijn. Toch blijft altijd nog ongeveer 20 procent van de mensen onbereikbaar". Daarom organiseert men op de camping ook excursies naar het natuurreservaat De Beer.

LANDBOUW

Voor de landbouwers op het eiland is het afgelopen jaar niet rooskleurig geweest; de hoofdprodukten aardappelen en uien maken zeer slechte prijzen. Vooral het speculatieve artikel de ui (juin zoals men op het eiland pleegt te zeggen) zit ver onder de prijs. Drie tot vijf cent zijn „normale" prijzen. Duizenden kilo's worden, evenals aardappels, opgeslagen.

De oorzaak van de lage prijs kan gezocht worden in het feit dat er verleden jaar goede prijzen zijn gemaakt en dat de boeren zich hierdoor hebben laten misleiden. Genoemde produkten zijn teveel gepoot en mede door het weer van de laatste maanden is de oogst zeer overvloedig geweest, hetgeen ook in de Noordoostpolder valt te constateren.

Een trieste zaak is ook de indirecte concurrentie van Frankrijk. De Franse regering geeft niet-officiële subsidies door de vervoerkosten voor haar rekening te nemen, waarbij het niet uitmaakt welke de eindbestemming is. Zodoende kan men op de Nederlandse veilingen Franse en zelfs Egyptische uien van uitzonderlijk goede kwaliteit zien liggen.

De heer H. R. de Kreij uit Middelhamis vertelde ons dat er reeds op grote schaal gesaneerd wordt, mede door de geringe belangstelling voor het landbouwvak. De eerste klas van de landbouwschool telt slechts drie leerlingen.

Ook de gladiolen waarvan 20 procent op Goeree-Overflakkee wordt gekweekt, brengen hun kostprijs niet op.

VISSERIJ

Gelukkig gaat het met de visserij op het eiland veel beter. De vanouds bekende vissersplaatsjes Stellendam, Ouddorp en Goedereede hebben nu als gemeenschappelijke ligplaats de haven van Stellendam waar ook de visafslag is gevestigd. Op deze visafslag werd het afgelopen jaar voor tien miljoen gulden aangevoerd, waaronder zeer veel tong. Zelfs vissers uit Vlaardingen en Scheveningen komen naar de vismijn van Stellendam om daar hun vangsten te verkopen. Het ligt in de bedoeling om in de toekomst een nieuwe visafslag te bouwen. Stellendam heeft een eigen visserijschool, waarvoor nog een brede belangstelling bestaat.

Opmerkelijk is dat de garnalen nog veelal thuis gepeld worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.