Bekijk het origineel

Zoektocht naar bedrijfsethiek

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie
Print this document

Zoektocht naar bedrijfsethiek

3 minuten leestijd

Er was eens een tijd dat bedrijven die een eigen ethische code hadden, moesten uitleggen waarom zij over een dergelijk document beschikten. Het was toch wel bijzonder dat een bedrijf zijn ethiek op papier zette en dit openlijk communiceerde. Maar naarmate de afgelopen veertig jaar steeds meer bedrijven een eigen code ontwikkelden moesten vooral de grotere bedrijven zónder code steeds meer gaan uitleggen. Uit een code werd immers de bedrijfsethiek afgelezen.

Er was eens een tijd dat bedrijven met een code konden volstaan. Maar toen ging het mis. Goed mis. Bedrijven met oogstrelende en soms tranentrekkende codes gingen begin deze eeuw in de fout. In hun code verboden zij iedere vorm van bijvoorbeeld fraude en corruptie, terwijl dit in de praktijk juist stelselmatig plaatsvond. Wat zegt een code dan nog?

Symbool voor de kanteling in denken is het Amerikaanse energiebedrijf Enron. Dit bedrijf had een zestig pagina's tellende, kleurrijke code, waarvoor het zelfs een prijs had gekregen voor de beste code in Amerika. Maar nog geen jaar later bleek dat het bedrijf zich jarenlang schuldig had gemaakt aan een van de grootste boekhoudfraudes ooit.

Niets

Een code zegt daarom eigenlijk niets. Daarom stimuleren sinds enkele jaren wetgevers, koepelorganisaties en toezichthouders dat bedrijven maatregelen treffen om hun code in te voeren. Vooral de grotere bedrijven treffen een scala aan maatregelen.

Maar zijn we er nu? De financiële instellingen die in Amerika nu (bijna) omvallen beschikken allemaal over prachtige ethiekprogramma's. Ondertekening van een code is goed bedoeld, maar wat zegt dit als dit klakkeloos gebeurt? Een training is aardig, maar wat zegt dit als de leidinggevende afsluit met de woorden: "Zo, en dan nu weer het echte werk." Steeds meer gaat het daarom om de vraag of deze maatregelen er niet alleen zijn, maar dat ze effectief zijn.

Waarin schuilt dan wel de ethiek van een bedrijf? De ethiek van een bedrijf schuilt primair in zijn cultuur, de normen en waarden die door managers en medewerkers worden gedeeld, de wijze waarop zij onderling en met externen omgaan. De huidige cultuur is niet uit een code en aanvullende maatregelen af te lezen, maar uit de intenties en het gedrag van betrokkenen.

Oog

Er zijn vier belangrijke vragen om de ethiek van een organisatie bloot te leggen. Ten eerste: weten managers en medewerkers welke ethische normen gelden? Of zijn zij zich onbewust van hun ethische verantwoordelijkheden? Ten tweede: zijn managers en medewerkers ook gemotiveerd om ethisch te handelen? Of zijn zij uiteindelijk slechts gericht op winstmaximalisatie en omzetgroei?

Ten derde: zijn ethische dilemma's bespreekbaar? Of worden serieuze vragen weggehoond? En ten slotte: wordt ethisch gedrag beloond en onethisch gedrag bestraft? Of krijgt de succesvolle manager die de moraal aan zijn laars lapt toch promotie?

Bedrijven die ethiek serieus nemen dienen zich niet blind te staren op codes en aanvullende maatregelen. Het is zaak vooral een cultuur te creëren waarin ethisch gedrag wordt gestimuleerd. Degenen die de ethiek van bedrijven reguleren, bewaken en toetsen, zouden juist hiervoor oog moeten hebben.

De auteur is hoogleraar bedrijfsethiek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en directeur bij KPMG Integriteit. Reageren aan scribent? nietbijbroodalleen@refdag.nl.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 19 september 2008

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

Zoektocht naar bedrijfsethiek

Bekijk de hele uitgave van vrijdag 19 september 2008

Reformatorisch Dagblad | 22 Pagina's

PDF Bekijken