Digibron cookies

Voor optimale prestaties van de website gebruiken wij cookies. Overeenstemmig met de EU GDPR kunt u kiezen welke cookies u wilt toestaan.

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies

Noodzakelijke en wettelijk toegestane cookies zijn verplicht om de basisfunctionaliteit van Digibron te kunnen gebruiken.

Optionele cookies

Onderstaande cookies zijn optioneel, maar verbeteren uw ervaring van Digibron.

Bekijk het origineel

Reformatie en muziek zijn onafscheidelijk

Bekijk het origineel

PDF Bekijken
+ Meer informatie

Reformatie en muziek zijn onafscheidelijk

3 minuten leestijd Arcering uitzetten

LEUVEN – Reformatie en muziek hebben alles met elkaar te maken. Niet alleen was in de 16e eeuw het lied een belangrijk middel om de nieuwe leer te verspreiden, ook schreven reformatoren uitgebreid over de waarde van muziek. Zelfs in de polyfone motetmuziek is de nieuwe theologie aan te wijzen.

In Heverelee (België) kwam gisteren een internationaal gezelschap van theologen, Bijbelwetenschappers, historici en musicologen bijeen voor de driedaagse conferentie ”Music & Theology in the European Reformations”, georganiseerd door onder andere de Katholieke Universiteit Leuven. Bewust spreken de organisatoren over de reformaties: het gaat niet alleen over de lutherse en de calvinistische, maar ook over de vernieuwingsbeweging van de dopersen en die binnen de Rooms-Katholieke Kerk.

Over de lutherse visie op muziek spraken dr. Miikka Anttila (Helsinki) en dr. Inga Mai Groote (Zürich). Volgens Anttila staat bij de Wittenberger reformator voorop dat muziek een bron van vreugde is. Muziek en liederen zijn een manier om het Evangelie door te geven. Muziek is lieflijk en mooi en maakt creatief: vanuit de blijdschap van het geloof zullen er steeds nieuwe liederen geboren worden.

Luthers visie werkte door, liet Groote zien. Als de lutherse theoloog David Chytraeus, die onder invloed van Wittenberg stond, in 1575 een commentaar op Deuteronomium schrijft, maakt hij bij het lied van Mozes in hoofdstuk 32 ineens een fors uitstapje. Uitvoerig gaat hij in op de twaalf modi (toonsoorten) en hun betekenis (affecten) en ook geeft hij een chronologie van de kerkmuziek: van de hemelse muziek van de engelen via Mozes, Maria en Ambrosius naar zijn eigen tijd.

Vaak is benadrukt hoe reformatoren als Luther en Bucer voor hun visie op muziek te rade gingen bij Paulus en de kerkvaders. Dr. Daniel Trocmé-Latter (Cambridge) toonde echter aan dat er bij deze reformatoren ook invloeden zijn te bespeuren van 14e- en 15e-eeuwse ‘ketters’ als Savonarola, Huss en Wycliffe. Als Bucer bijvoorbeeld klaagt over het feit dat de duivel de muziek in zijn greep heeft, waardoor deze mooie gave van God wordt misbruikt, dan lijkt dat veel op wat Savonarola (Florence) schrijft over de polyfone muziek, die volgens hem een uitvinding van de duivel is om mensen af te leiden van het gebed.

De lezing van dr. Robin Leaver (Yale University) zoomde in op de betekenis van Melanchthon voor het lutherse kerklied. Die wordt vaak niet groot genoemd, vooral in vergelijking met zijn vriend Luther. Melanchthon schreef dan ook alleen gedichten en liederen in het Latijn. Volgens Leaver is er echter indirect een grote impuls uitgegaan van het werk van Melanchthon. Zo spoorde hij zijn studenten aan om gedichten te maken om hun ideeën samen te vatten. Maar meer nog: de studenten vertaalden meer dan twintig van Melanchthons Latijnse verzen in het Duits. Die liederen kwamen vervolgens in de gezangboeken terecht.

Dr. Maarten Wisse (Amsterdam) liet zien hoe veranderende theologische visies ook in de muziek aan te wijzen zijn. De polyfone motetten van de voorreformatorische Josquin des Prez bij het begin van het Johannesevangelie vertolken de oude, statische visie op de drie-eenheid en de godheid van Christus. Orlando di Lasso echter schreef rond 1566 motetmuziek bij Johannes 1 („het Woord is vlees geworden”) waarin de nieuwe, radicalere uitleg van dit gedeelte in de muziek te zien is, aldus Wisse.

Dit artikel werd u aangeboden door: Reformatorisch Dagblad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Bekijk de hele uitgave van donderdag 20 september 2012

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

Reformatie en muziek zijn onafscheidelijk

Bekijk de hele uitgave van donderdag 20 september 2012

Reformatorisch Dagblad | 14 Pagina's

PDF Bekijken