Barst in paars bastion

Gistermorgen al grapte de SGP-fractie in een persbericht dat oud-CDA-leider Lubbers, hoewel afgetreden, meer onrust in de paarse coalitie weet te veroorzaken dan zijn partijgenoot De Hoop Scheffer, dezer dagen aanvoerder van Harer Majesteits meest loyale oppositie. Tijdens het spoeddebat van vannacht bleek de juistheid van die waarneming.

Premier Kok en minister Van Aartsen van Buitenlandse Zaken gaven beiden een andere lezing van de gang van zaken die geleid heeft tot de benoeming van Lubbers tot hoge commissaris van de vluchtelingen bij de VN. Door de wijze waarop beide collega's elkaar openlijk afvielen, lieten zij de Kamer in verbijstering achter. Kan De Hoop Scheffer nog geen deuk in het paarse pakje boter slaan, Lubbers sloeg vannacht een barst in het paarse bastion.

Op het eerste gezicht lijkt het conflict wellicht niet meer dan een Haags gezelschapsspelletje, cirkelend om de vraag wie op welk moment wat wist en wie niet, en wie wie over wat informeerde. Maar achter dat vermoeiende gekissebis gaat wel een reëel probleem schuil, zo niet een heuse vertrouwenscrisis. Wat moeten we anders concluderen uit het feit dat premier Kok zijn minister van Buitenlandse Zaken niet in vertrouwen wilde nemen over de kans dat de kandidatuur van Pronk voor de hoge VN-post zou stranden en dat Lubbers de nieuwe kandidaat was?

Als daaruit de suggestie sprak dat hij Van Aartsen niet vertrouwde, was die indruk "onbedoeld en te betreuren", zei Kok van de week. Maar toen Kok vannacht de gebeurtenissen reconstrueerde, viel een getergde Van Aartsen hem openlijk af door te zeggen dat hij de naam van Lubbers al in een eerder gesprek met Kok had genoemd. De irritatie van Van Aartsen is begrijpelijk, omdat Kok hem een paar weken geleden nog openlijk is afgevallen over zijn uitspraken over de verkiezingen in Joegoslavië. Twee keer excuses in drie weken is wat te veel van het goede.

Kok zei zich niet te herinneren dat Van Aartsen de naam van Lubbers al had genoemd en weet dat -in een lubberiaanse formulering- aan een "verschillend herinneringspatroon." Maar het verschil van mening toont vooral aan dat Kok geprobeerd heeft zijn rol bij de benoeming van Lubbers als belangrijker voor te stellen dan deze in feite is geweest. Door diens kandidatuur tegenover iedereen te verzwijgen, zou hij hebben voorkomen dat de naam van Lubbers rond zou gaan zingen, wat in de "boze internationale wereld" over het algemeen de zekerste garantie voor het falen van de uiteindelijke benoeming is. Vannacht is duidelijk geworden dat zijn voorstelling van zaken onjuist is.

Het was zijn eigen minister die dat aan het licht bracht. In de Nederlandse parlementaire geschiedenis is het drie keer eerder voorgekomen dat twee ministers elkaar openlijk afvielen. Het grote verschil met vannacht is echter, dat dit keer niet de minister maar de minister-president daarvan het slachtoffer is geworden. Kok verliet de Kamer gisteren met een fikse schram op zijn gelaat. Van Aartsen liep met o pgeheven hoofd de zaal uit, door een andere deur dan Kok.

Wellicht is er bij Kok sprake van vermoeidheid en verliest hij de regie over zijn coalitie. Als vice-premier en premier zit hij al bijna twaalf jaar op het pluche. Het proces van afbladdering heeft vannacht keihard ingezet, want Koks imago van degelijkheid en eerlijkheid heeft een flinke deuk opgelopen.

Bovendien is iedereen het erover eens dat dit incident nog een staartje krijgt. Want als de verstoorde verhoudingen binnen de ministersploeg blijven voortbestaan, kan het kabinet zo niet verder. De crisis van vannacht is waarschijnlijk de eerste stap op weg naar een voortijdige val van dit kabinet. Gezien alle narigheid die 'paars' ons heeft gebracht, is dat een vooruitzicht dat zeker op een dag als vandaag niet ondankbaar hoeft te stemmen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Terug naar resultaten Printen