De schoonheid van het alledaagse

De stoel van de afbeelding is niet opvallend. Eigenlijk is hij wel bekend, een tamelijk traditioneel model. Bij nadere beschouwing -in werkelijkheid is dat beter te zien dan op een afbeelding- sluit de verschijning aan op de traditie, blijkt dat de ontwerper over alles opnieuw heeft nagedacht. Met als uitgangspunt een bestaand type stoel, heeft hij de constructie verbeterd en de verhoudingen aangepast.

Een belangrijk effect van de verbeterde constructie was dat de stoel heel licht en sterk geworden is. Zo weegt hij nog maar 1700 gram. En om te bewijzen dat de sterkte door de verbeterde constructie was toegenomen gooide de ontwerper zijn stoel van de vierde verdieping van een huis naar beneden. Hij trof hem onbeschadigd aan.

De ontwerper van het meubel uit 1957 was Gio Ponti (1891-1979). De Italiaanse architect stond bepaald niet als een traditionele ontwerper bekend. Integendeel, het is onder andere Ponti's verdienste geweest dat de naoorlogse moderne Italiaanse vormgeving zo'n grote vlucht heeft genomen. Toch heeft Ponti bij deze stoel voor het traditionele uitgangspunt gekozen. Typisch modern was zijn werkwijze waarin hij alle elementen tot het minimaal noodzakelijke terugbracht en waardoor het nieuwe model andere eigenschappen heeft dan het voorbeeld. Hij oogt transparanter, de zitkwaliteit is verbeterd en hij is zoals gezegd lichter en sterker.

Oppervlakkig bezien blijft het een traditionele stoel, met de alledaagsheid van iets dat we al kennen. Bij aandachtig bekijken blijkt dat Ponti tegelijkertijd iets heel nieuws ontworpen heeft. Alleen degene die bereid is goed te kijken kan het nieuwe ontdekken. Echte aandacht leidt tot inzicht en verwondering, ook bij alledaagse dingen.

Schrijven over alledaagse zaken in een kunstrubriek als deze is een hachelijke zaak. Weliswaar kunnen we het over de bouwkunst of de meubelkunst hebben, maar dan gaat het meestal niet over alledaagse gebouwen en meubels. De Sint-Jan in Den Bosch of Gouda, de koorbanken in de Grote Kerk van Dordrecht, dat is pas kunst! Ik wil dat niet ontkennen, maar de gedachte dat kunst niet over het alledaagse zou gaan, leidt tot consumptiegedrag. Sowieso is massaal toeristisch bezoek van genoemde gebouwen een vorm van cultuurconsumptie, maar, erger nog, het leidt tot de gedachtegang dat datgene wat kennelijk niet tot die hogere vorm van kunst behoort dus ook geen waarde in zichzelf heeft en dus niet waard is om aandacht te krijgen. Niets is minder waar. De aandacht voor het alledaagse en de liefdevolle omgang met het gewone is voor kunstenaars altijd een bron van inspiratie geweest.

Dichters en schilders laten ons vaak een wereld zien die we -net zoals de stoel van Ponti- meestal wel kennen, maar die we nog zo niet zagen zoals de dichter of schilder hem ons voorstelde. De kunstenaar is een eye-opener. Hij activeert de verbeelding van de toeschouwer en laat op een nieuwe manier de alledaagse werkelijkheid zien. En wonderlijk genoeg wordt die werkelijkheid ook weer door de kunstenaar gevormd. Want wie ziet de brug bij Zaltbommel niet door de ogen van Nijhoff? Of wie is in een oude historische binnenstad tussen Blokker en Kruidvat niet op zoek naar het straatje van Vermeer?

Alledaagse dingen kunnen de moeite waard worden voor wie ontdekt dat ze -net zoals bij de stoel van Ponti- een eigen kwaliteit hebben. Hiervoor is aandacht en niet consumptie vereist, want consumptie staat haaks op echte aandacht en liefde voor de dingen. Na gebruik weggooien. Schoonheid vraagt aandacht, ook de alledaagse.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen