LOT EN DAAD, GELUK EN REDE IN HET GRIEKSE DENKEN

Dr. R. Bakker, LOT EN DAAD, GELUK EN REDE IN HET GRIEKSE DENKEN, met een voorwoord van prof. dr. J. de Graaf, 190 blz., f 7.90, Erven J. Bijleveld, Utrecht, 1957.

Prof. dr. J. de Graaf en dr. R. Bakker zijn bezig met het schrijven van een ge-

schiedenis der wijsgerige ethiek onder de titel De bezinning over goed en kwaad in de geschiedenis van het menselijJc denhen. Het eerste deel, omvattende de geschiedenis der ethiek van Solon tot Marcus Aurelius, is van de hand van dr. Bakker versohenen. De volgende delen: De ethiek van een gekerstende levensarde, van Ambrosius tot Dante, en De mondige mens tussen goed en kwaad, van Petrarca tot Sartre, zullen binnenkort verschijnen.

Dr. Bakker is leraar klassieke letteren en is aan de theologische faculteit van de R.ü. te Utrecht bij prof. Severijn gepromoveerd op het wijsgerige onderwerp Het wijsgerig en psychologisch denken van Carl Gustav Carus in het licht van zijn Godsbeschouwing. Hij is dus wel bij uitstek gekwalificeerd om over de Griekse wijsgerige ethiek te schrijven.

De schrijver deelt zijn boek naar de gebruikelijke indeling van het Griekse denken in, maar ziet tegelijk een ontwikkeling: Oorsprong: de voor-socratische periode; bezinning: de periode der sophisten, van Socrates, Plato; uitbouw: Aristoteles, het epicureisme, de stoa, de Griekse tragedie.

Wij vinden het een geslaagd boek. In de eerste plaats omdat het helder, boeiend en vlot geschreven is zonder te kort te doen aan de wetenschappelijke verantwoordelijkheid. De schrijver put uit de bronnen van diverse denkers, de noten achter in het boek geven een uitgebreide literatuur aan. O.m. heeft hij dankbaar gebruik gemaakt van do Griekse teksten uit C. J. de Vogel, Greek philisophy I en II, ook van een overdruk van het nog niet verschenen derde deel.

Als tweede kwaliteit van het boek kan genoemd worden die der moderne actualiteit. De lijnen worden doorgetrokken naar het heden. Bepaalde ethische denkbeelden worden geconfronteerd met de beschouwingen van Descartes, Kant, Kierkegaard, Nietzsche en Heidegger. Het maakt ons wel wat voorzichtiger, al te snel het existentiële denken tegenover het Griekse „intellectualisme" af te grenzen. In dit verband miste ik de vermelding van de typisch existentiële betrokkenheid in de mens-God relatie bij Plato, waarop Gerhard Gloege wijst in zijn artikel Der theologische Personalismiis als dogmatisches Probleem in Kengma und Dogma, Ie Jg. 1955, Göttiugen, S. 23-41. Maar ook ten onzent zegt prof. De Sopper, dat „het hem wel zeker lijkt dat Plato, als hij in onze tijd leefde, geen voorstander zou zijn van de bewustzijnsfilosofie, maar eerder van de existentiefilosofie" in Wat is philosophic, 2e druk, blz. 130. De verhouding van de existentiefilosofie tot het Griekse denken schijnt veel ingewikkelder te zijn dan alleen maar een verzet tegen het Griekse „intellectualisme".

Gelukkig dat ook de schrijver het één en ander op het spoor is en ons dat meedeelt: Socrates' „deugd is inzicht" mag niet te intellectualistisch worden geïnterpreteerd (blz. 38), het is ook realisering in de persoonlijk-concrete daad. Bij Plato vinden wij in latere geschriften (blz. 59) de rehabilitatie van het lichaam, het lichaam is niet slechts de kerker voor de ziel. Vandaar uit is een brug te slaan naar de moderne opvattingen. Verwonderlijk is hoeveel moderne opvattingen impliciet verborgen liggen in het Griekse denken.

Op waardige w^jze besluit het boek met de Griekse tragedie: woord, angst, leed, de dood, vrijheid en verantwoordelijkheid, de tragische heros, altemaal trefwoorden, die ook in de werken van Nietzsche, Heidegger, Simone de Beauvoir en Simone Weil zijn terug te vinden. Als met kleine tere penseelstreken schildert de schrijver behoedzaam en bescheiden de verbindingen.

Dr. Bakker geeft niet zijn eigen visie vanuit theologische en wijsgerige voor-

onderstellingen, hij eonfionteeit ons met de Griekse ethiek zelf. Het boek moge als handleiding gebruikt worden door een ieder, die belangstelling heeft voor het Griekse denken omtrent de problematiek van verantwoord handelen.

A.

H. J.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Terug naar resultaten Printen