Prins Bernhard bruist van levenslust

Dik een jaar geleden had niemand het geloofd dat de prins vandaag zijn negentigste verjaardag zou kunnen vieren. Op 18 mei 2000 vreesde zijn familie voor zijn leven. De prins lag in het Academisch Centrum Utrecht na een ingreep aan de dunne darm, toen zijn toestand ernstig verslechterde door een afgebroken brug. Zijn dochters en een aantal kleinkinderen spoedden zich naar het ziekenhuis, op het ergste voorbereid. Een van de kleinzoons vroeg zijn opa of hij ging sterven. Op dat moment nam zijn gezondheidstoestand een keer ten goede.

Voor de zoveelste keer in zijn leven had prins Bernhard de dood in de ogen gezien, maar zijn tijd was nog niet gekomen. Zelf merkte hij na een eerdere ernstige ziekte op: "Altijd als ik er beroerd aan toe was, heb ik de absolute wil gehad weer beter te worden."

De levenslust die uit die wil spreekt, heeft hem er ook vorig jaar weer bovenop gebracht. Zelfs een tumor in de borst, die eind december werd verwijderd, dwong de prins niet tot een bestaan achter de geraniums. Kort na deze laatste ingreep -het aantal operaties dat de prins heeft ondergaan is de vijftig al ruim gepasseerd- vertrok prins Bernhard naar Afrika. Daar reikte hij dit voorjaar een paar onderscheidingen uit aan Afrikanen die zich verdienstelijk hadden gemaakt voor de natuur.

Kwiek

Wie hem tijdens zijn openbare optredens gadeslaat, krijgt niet de indruk te doen hebben met een hoogbejaarde. Neem bijvoorbeeld 28 maart. Plaats van handeling: Universiteit Nyenrode bij Breukelen. De prins is aanwezig bij de opening van het dr. Albert Heijn Gebouw. Precies om half vijf stopt de hofauto. Kwiek loopt de prins af op de autoriteiten die hem welkom heten. Aandachtig luistert hij vervolgens naar de toespraken. Na een genoeglijk samenzijn van pakweg een halfuur vindt hij het genoeg. De prins vertrekt.

Heel tv-kijkend Nederland ziet op 17 mei een opnieuw monter ogende opa. Voor aanvang van de huwelijkssluiting van prins Constantijn en Laurentien Brinkhorst wisselt hij grapjes uit met Máxima Zorreguieta. Met de verloofde van zijn oudste kleinzoon praat hij als ze onder elkaar zijn Spaans. Als het hem gegeven is, zal hij ongetwijfeld op 2 februari 2002 in Amsterdam bij het huwelijk van Willem-Alexander en Máxima aanwezig zijn.

Misschien dat hij dan terugdenkt aan de dag waarop hij, dan dik 65 jaar geleden, de echtgenoot werd van de Nederlandse troonopvolgster. Als geen ander weet hij waaraan Máxima begint. Hij hoefde bij zijn entree in 1936 weinig tegenstand te overwinnen. Zelfs zijn lidmaatschap van de nazipartij NSDAP leek er niet toe te doen. Prins Bernhard was meer dan welkom. Met zijn jawoord op 7 januari 1937 leek de toekomst van het Nederlandse koningshuis verzekerd, dat op dat moment uit koningin Wilhelmina en prinses Juliana bestond.

Vier dochters, veertien kleinkinderen en een achterkleinkind vormen zijn nakroost. Met hen heeft hij een goede band. De kinderen en kleinkinderen komen steevast langs in Italië als de prins daar de zomer doorbrengt. Alleen, tegenwoordig. Prinses Juliana's gezondheid laat het niet meer toe dat zij hem vergezelt. Haar wegglijden in de tijd maakt het contact met haar voor hem moeilijk.

Ook hierdoor laat prins Bernhard zich niet uit het veld slaan. Dat heeft hij nog nooit gedaan. Zelfs in de donkerste jaren van de Tweede Wereldoorlog wist hij in Londen, waar hij gescheiden van zijn gezin woonde, zijn levenslust te behouden. Het deed de Britse koning George VI naderhand opmerken: "Van alle mensen die ik ken, ben jij de enige die van de oorlog genoten heeft."

Bevordering

De oorlog is een scharnierpunt in het leven van de prins. In Londen groeit hij uit tot de steun en toeverlaat van koningin Wilhelmina. Hij wordt haar oog en oor als het om regeringszaken gaat. Wilhelmina beloont hem daarvoor met de ene bevordering na de andere, overigens zeer tot misnoegen van de verantwoordelijke premier Gerbrandy. Opperbevelhebber van het Nederlandse leger wordt hij door toedoen van de Amerikaanse generaal Eisenhower niet. Als pleister op de wonde mag hij zich bevelhebber van de Binnenlandse Strijdkrachten noemen.

In die hoedanigheid neemt hij deel aan de bevrijding van Nederland en is hij op 5 mei 1945 in Wageningen aanwezig bij de capitulatie van de Duitsers. Bij degenen die onder zijn bevel staan en bij het voormalig verzet kan de prins niet meer stuk. De veteranen laten ook nu nog geen gelegenheid onbenut om hem hun loyaliteit te tonen.

De Tweede Wereldoorlog bezorgt hem niet alleen grote populariteit, maar maakt hem ook te groot voor ministeriële correcties. Die komen er in de eerste decennia na 1945 dan ook niet. Achtereenvolgende premiers en ministers laten hem zijn gang gaan. Als inspecteur-generaal van de land- en luchtmacht en marine krijgt hij zitting in allerlei raden en instanties van het ministerie van Defensie.

Van de diensten van de prins maken ook de andere ministeries graag gebruik. Zij schakelen hem in om orders in de wacht te slepen of om moeilijkheden op te lossen. Bijvoorbeeld tijdens het bezoek aan Argentinië begin jaren vijftig. Het levert Werkspoor een grote order op. Achter de rug van de prins om betaalt de Nederlandse regering 30 miljoen gulden aan steekpenningen aan de Argentijnse dictator Perón. Bernhard denkt dat de onderscheiding die hij aan Evita Perón heeft uitgereikt, de doorslag heeft gegeven.

Argentinië vormt het begin van een reeks goodwill-reizen, waarmee de prins een belangrijke bijdrage levert aan de wederopbouw van de Nederlandse economie. Hij blijkt deuren te kunnen openen die voor anderen gesloten blijven. Iedereen die ertoe doet in het Nederlandse economische leven zoekt tussen 1945 en 1976 de vriendschap van de prins.

Keerpunt

Het keerpunt komt in 1976. De prins blijkt over de schreef te zijn gegaan. Een commissie van drie onderzoekt wat later de Lockheed-affaire is gaan heten. De commissie kan niet het keiharde bewijs vinden dat de prins steekpenningen heeft aangenomen van de Amerikaanse vliegtuigfabrikant Lockheed. Hij heeft zich wel "toegankelijk getoond voor onoorbare verlangens en aanbiedingen", oordeelt de commissie.

De prins legt zijn militaire functies neer en draagt een aantal jaren geen uniformen meer. Aan dit zogenaamde uniformverbod maakt premier Lubbers in 1991 een eind. Op 5 mei dat jaar verschijnt de prins in Wageningen weer in militair tenue. Het zit hem als gegoten. "Er hoefde geen knoop te worden verzet."

Na het oordeel van de commissie van drie is de prins overigens niet bij de pakken neer gaan zitten. Hij blijft banden houden met instellingen en ondernemingen. Als zijn vrouw in 1980 aftreedt als koningin, krijgt hij nog meer ruimte om zijn leven naar eigen wens in te vullen. Verplichte nummers als staatsbezoeken zijn voorgoed verleden tijd.

In de loop der jaren is de prins het rustiger aan gaan doen. In 1998 snijdt hij de banden door met 80 organisaties, voornamelijk op sportgebied. Van hen wil hij geen post en uitnodigingen meer ontvangen. Hij legt zich toe op de drie zaken die het meest zijn belangstelling hebben: verzets- en veteranenorganisaties en natuurbescherming. Zijn grote passie -het vliegen- heeft hij al in 1994 vaarwel gezegd. Van snelle auto's houdt hij nog steeds. In de garage op Paleis Soestdijk staat een Ferrari waarmee zijn chauffeur hem af en toe rijdt.

Het behoort tot de geneugten des levens die de prins zich niet laat ontzeggen. Evenmin als het glas bier dat hij elke ochtend drinkt of de wijn. Voor het geval zijn gastheer of -vrouw niet het juiste merk heeft, neemt de prins zijn eigen fles mee.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen