Tornen aan federaal Joegoslavië

Nog altijd is Joegoslavië een federatie van twee deelrepublieken: Servië (inclusief de provincies Kosovo en Vojvodina) en Montenegro. Zowel Servië als Montenegro heeft een eigen deelstaatregering. Op overkoepelend niveau is er de federale regering van de SRY, de socialistische republiek Joegoslavië. Er zijn politici in Joegoslavië die een ingrijpende decentralisatie en federalisatie van de bondsstaat Joegoslavië voorstaan. Alleen dan zou het land werkelijk democratisch en Europees worden.

Het is de vraag of president Kostunica daartoe de aangewezen persoon is. Kostunica is een legalist en tornt liefst weinig aan de vorm van de bondsstaat zoals die nu is. Hij wil binnen de bestaande kaders hervormingen doorvoeren.

Niet voltooid

De Servische premier Zoran Djindjic (DOS, Democratische Oppositie) en met hem vele anderen vinden dat Joegoslavië de overgang van dictatuur naar democratie nog lang niet volwaardig heeft voltooid. De restanten van de dictatuur liggen er nog. Nu is Joegoslavië nog te veel de erfenis van Milosevic.

Breuk

De Joegoslavische president Kostunica heeft zich van meet af aan fervent verzet tegen de uitlevering van Milosevic. Zijn houding ten opzichte van het Westen was altijd afstandelijk. Het moet voor hem bitter zijn dat de westerse geldsluizen naar Joegoslavië pas werden opengezet kort na het moment dat Milosevic zijn intrek nam in een Scheveningse cel. Kostunica zegt ook dat Djindjic hem niet op de hoogte heeft gebracht van de uitlevering, iets wat Djindjic bestrijdt. Met zijn opstelling heeft Kostunica veel populariteit verloren. Verwierf Djindjic dezer dagen de reputatie van een berekenbare partner van het Westen, Kostunica wordt eerder afgeschilderd als iemand die zich in een nationaal-romantische bunker verschuilt.

Een ander punt is de breuk van de federale regering van Joegoslavië. De socialistische SNP uit Montenegro die hierin zitting heeft en die op federaal niveau zelfs samenwerkt met de DOS, heeft het vertrouwen in de regering opgezegd. De SNP wilde niet dat Milosevic werd uitgeleverd en ziet dit als precedent voor volgende uitleveringen.

De SNP zit in Montenegro zelf in de oppositie. Montenegro wordt geregeerd door president Milo Djukanovic, die tegen voortzetting van de federatie Joegoslavië is. Djukanovic, onlangs nog beschuldigd van internationale smokkel in sigaretten, boycot Belgrado op alle fronten. Daarentegen wil de Montenegrijnse SNP de federatie handhaven. Geen wonder, want de SNP werkte jarenlang samen met Milosevic. Het is in dat opzicht begrijpelijk dat de federale SNP de uitleveringswet in het Joegoslavische parlement zo lang mogelijk tegenhield. Toen de regering de uitlevering per decreet wilde regelen, stapten de ministers van de SNP op. SNP-premier Zoran Zizic trad eind vorige week af toen Milosevic werd uitgeleverd.

Coalitiebesprekingen

In principe hadden er nu vervroegde verkiezingen moeten komen tenzij werd besloten tot een minderheidskabinet. Toch zitten vervroegde verkiezingen er niet in, omdat de SNP op haar schreden is teruggekeerd. Zizic wil de breuk lijmen, geen vervroegde verkiezingen laten plaatsvinden en de federatie behouden.

Op zich is dat een gemakkelijke keus. Zizic weet dat de andere Montenegrijnse zetels leeg blijven en dat de SNP zich dankzij de absentie van de dissidente Montenegrijnen op federaal niveau kan handhaven. In principe zullen verkiezingen weinig verandering brengen in dit scenario. Mede omdat de premier ook weer uit Montenegro moet komen en dus een SNP'er zal zijn omdat de president, Kostunica, een Serviër is. Zou de premier niet Zizic zijn, dan misschien Predrag Popovic van de kleine Montenegrijnse volkspartij NS, die een bondgenoot is van de SNP.

Intussen is president Kostunica besprekingen begonnen om een nieuwe federale regering te vormen. Met een nieuwe coalitieregering wil Kostunica voorkomen dat er een diepere breuk komt tussen Servië en Montenegro, de twee republieken die samen Joegoslavië vormen.

Verlamd

De houding van Montenegro, dat openlijk streeft naar onafhankelijkheid, is van doorslaggevend belang bij de besprekingen met Kostunica. Het parlement van Montenegro koos gisteren na wekenlange onderhandelingen een nieuwe coalitieregering. Die bestaat merendeels uit partijen die de onafhankelijkheid nastreven.

Omdat vervroegde verkiezingen niets zullen opleveren, heeft het er alles van weg dat de reserves van de instituties van de federatie Joegoslavië zijn uitgeput. De Montenegrijnen van Djukanovic' DPS (Democratische socialisten) interpreteren dat zelfs als: zie je wel, de werkelijkheid leert dat Servië en Montenegro twee onafhankelijke staten moeten zijn. Servië heeft Milosevic uitgeleverd en niet, zoals het hoort, Joegoslavië. Dus Servië zelf verklaart de federatie dood en het wordt tijd dat we met z'n allen afscheid nemen van de federatie Joegoslavië.

Het conflict tussen Djindjic en Kostunica is vooralsnog niet voorbij en heeft consequenties voor de DOS. Destijds werd de DOS voor de presidentsverkiezingen van oktober 2000 opgezet als een brede oppositiebeweging om Milosevic te verslaan. Maar nu wordt het verschil tussen de liberale en westers georiënteerde Democratische partij (DS) van Djindjic en de nationalistische democratische partij van Servië van Kostunica (DSS) almaar groter. Vrijdag besloot de DSS zich zowel op federaal als op Servisch niveau terug te trekken uit de DOS-fracties. Gesuggereerd wordt daarom dat de DSS wel eens op federaal niveau met de SNP en de NS in zee zou kunnen gaan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen