Rust voor de Friese Sint-Gertrudis

Het immense kerkgebouw is met zijn losstaande toren een bijzondere verschijning in het Friese land.

De huidige hervormde predikant van Workum, dr. J. D. Th. Wassenaar, noemde zijn inmiddels twee jaar oude dochtertje naar de S.-Gertrudis: Klaske Martina Gertruda.

De restauratie van de kathedraal heeft heel wat jaartjes in beslag genomen: Van 1939 tot 1951. Het oudste gedeelte van de kerk, het koor, dateert van omstreeks 1480. Het koor maakte oorspronkelijk deel uit van een eenbeukige kerk, waarvan de fundamenten in het dwarsschip zijn aangetroffen.

Tijdens de binnenlandse onlusten die Friesland in het begin van de zestiende eeuw teisterden, werd de kerk zwaar getroffen. Zowel in 1515 als in 1523 werden kerk en toren verwoest. Na 1523 begonnen de Workumers met de herbouw. Grootse plannen lagen daaraan ten grondslag. Van de oorspronkelijke kerk was alleen het koor nog over. In aansluiting daarop trokken ze het transept op. De toren kwam in de periode tussen 1523 en 154 5 tot stand.

De bouw van het schip verliep moeizaam. Mogelijk dachten de Workumers tot in de zeventiende eeuw dat ze de kerkbouw volgens hun plannen konden voltooien, maar ze besloten toch tot realistischer maatregelen. De kerk zou nooit zo groot worden als de bouwers aanvankelijk van plan waren. Vandaar dat de toren nog steeds losstaat van de rest van het gebouw.

In 1613 kreeg de toren een koepeltje, in 1615 sloten de bouwers de westzijde van de kerk af. Daarbij werd de muur niet tot de top opgetrokken: het meest westelijke gedeelte van het schip werd met een lessenaarsdak afgesloten en de topgevels werden met een houten schot gedicht.

De herinrichting van de kathedraal gaf de nodige spanning in hervormd Workum. Op 11 mei 1948 wijdde de kerkenraad hier een aparte vergadering aan. Er waren twee stromingen. Ds. P. de Bruin wilde alle nadruk op de woordverkondiging leggen: de kansel moest centraal staan. De andere stroming, onder leiding van ds. A. de Jonge, was meer liturgisch georiënte erd. De nadruk lag op de viering van de sacramenten. De avondmaalstafel moest centraal staan. Uiteindelijk kwam het tot een compromis. Op de middag van 21 juni 1951 vond de overdracht van de St.-Gertrudiskerk plaats.

In de afgelopen vijftig jaar hebben in de St.-Gertrudiskerk diverse veranderingen plaatsgevonden. In de oorspronkelijke restauratieplannen zouden de koorbanken -net als in de Middeleeuwen- een luifel krijgen, waarvoor de in Workum geboren beeldhouwer Tjipke Visser 46 beeldjes (18 mensenfiguren en 28 engelenfiguren) sneed. Vanwege de kosten werd het project vereenvoudigd. Pas in 1992 nam de kerkvoogdij de kooroverkapping in gebruik. Met het plaatsen van de beeldjes en het overkappen van de banken was een belangrijk stuk verfraaiing in het koor aangebracht.

Gildebaren

De St.-Gertrudiskerk geniet landelijke bekendheid vanwege de aanwezigheid van een bijzondere collectie gildebaren. In 1975 kregen ook die een opknapbeurt. Later namen restaurateurs de preekstoel, de vroedschapsbank, de rouwborden en de kroonluchters onder handen. In 1981 nam de hervormde gemeente het door Flentrop gerestaureerde orgel in gebruik.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen