Martelaar moet spelregels nog leren

"Er zijn twee belangrijke, complexe situaties", legt Van Boven uit. "De ene betreft de moord en deportatie van etnische Albanezen in 1999 in Kosovo, waarvoor hij nu al is aangeklaagd. De andere betreft wreedheden begaan door Servische troepen in Servië, Kroatië en Bosnië, in de jaren daarvoor. De aanklacht is op het ogenblik alleen nog maar beperkt tot wat zich in de Joegoslavische provincie Kosovo heeft afgespeeld. Dat is gemakkelijker te bewijzen omdat Milosevic president was van Joegoslavië, opperbevelhebber was van de strijdkrachten én aan het hoofd van de politie stond."

"De wandaden die zijn gepleegd in Kosovo kunnen hem gemakkelijker worden aangerekend dan die in Bosnië en Kroatië. In het tweede geval droeg hij weliswaar politieke verantwoordelijkheid, maar zijn precieze rol ten aanzien van wat daar is gebeurd, valt moeilijker vast te stellen en nog moeilijker te bewijzen."

Gemene zaak

Hoofdaanklaagster van het tribunaal Carla del Ponte heeft inmiddels aangekondigd de aanklacht mogelijk tot andere gebeurtenissen uit te breiden. Voor het zover is, zal er nog wel enige tijd verstrijken. Ook zonder uitbreiding van de aanklacht zal het maanden duren voordat het proces daadwerkelijk van start gaat.

"Men moet in de eerste plaats proberen blunders of fouten te voorkomen en bewijs van elders halen, van instanties uit bijvoorbeeld Joegoslavië. Het is afwachten hoeveel medewerking zij zullen verlenen. De processen in Neurenberg en Tokio hebben minder lang geduurd. Al het materiaal was al in handen van de geallieerden, hier moet het nog goeddeels worden vergaard", zegt Van Boven.

Hij tekent daarbij aan dat de grootste uitdaging voor de aanklagers erin ligt Milosevic' politieke rol strafrechtelijk hard te maken. In Kosovo verkeerde Milosevic in een positie waarin hij, al zou hij geen opdracht tot misdaden hebben verstrekt, ze in ieder geval had kunnen voorkomen. Dat kan hem medeplichtig, dus strafbaar, maken. Ten aanzien van Bosnië en Kroatië ligt dat lastiger, want hij had niet direct een bevelhebbersrelatie. Daar lagen andere, meer indirecte verbanden.

De arrestatie en voorgeleiding van aangeklaagden die momenteel nog steeds niet in Den Haag zitten, zoals (destijds generaal) Ratko Mladic en (destijds president van de Republika Srpska) Radovan Karadzic, zou het veel gemakkelijker maken het bewijs rond te krijgen. Van Boven: "Je hebt mensen nodig uit Bosnië en Kroatië die verklaren bevelen uit Belgrado te hebben ontvangen." En daarvan zitten er nog niet zo veel in de Scheveningse gevangenis.

"Het lijkt mij daarom verstandig als het tribunaal zich eerst concentreert op de huidige aanklacht. Men heeft zich niet voor niets op Kosovo geconcentreerd. In politiek opzicht zou het Westen er overigens wel eens minder belang kunnen hebben als Bosnië en Kroatië bij de aanklacht worden betrokken. De akkoorden van Dayton [inzake de toekomst van Bosnië] zijn met hem afgesloten. Toen had hij nog aanzien. In die periode hebben de andere westelijke mogendheden gemene zaak met hem gemaakt. Maar het tribunaal mag daaraan geen boodschap hebben."

Op zijn beurt lijkt Milosevic geen boodschap te hebben aan het tribunaal. Hij stelde het gisteren zonder juridische bijstand, om eens goed duidelijk te maken dat hij als martelaar terechtstaat in een politiek showproces. Van Boven betwijfelt of hij kan volhouden dat het tribunaal in juridisch opzicht non-existent is, wanneer keer op keer harde aanklachten op tafel komen.

Generaal

"De vraag naar de wettigheid van het tribunaal is een achterhoedegevecht. Vraagstukken over de geldigheid zijn al aan de orde geweest in het allereerste proces, tegen Dusko Tadic. Natuurlijk kan hij proberen politiek garen te spinnen bij zijn proces, bijvoorbeeld door de NAVO-bombardementen aan de kaak te stellen. Maar het zal uitgesproken moeilijk worden verzet te plegen, zonder verder aan de procedure zelf deel te nemen."

Hoewel het tribunaal de juridische regels strikt zal handhaven, is de verwachting van Van Boven dat het proces tegen Milosevic veel meer een politieke lading zal aannemen dan voorafgaande zaken. "Er zijn al processen gevoerd tegen verdachten met de rang van generaal, zoals Tihomir Blaskic uit Kroatië en generaal Radislav Krstic. Deze verdachten droegen militaire verantwoordelijkheid. Ditmaal betreft het de persoon met de hoogste politieke verantwoordelijkheid. Dat maakt verschil."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen