"Terugsturen naar Noord-Irak op dit moment onverantwoord"

Naar zijn overtuiging is Koerdistan lang niet zo veilig als het jongste ambtsbericht van het ministerie van Buitenlandse Zaken wil doen geloven. Hij noemt het "heel ernstig" dat het document slechts informatie uit de tweede hand bevat.

Al enkele jaren is de politiek bezig met het opschonen van een lijst met landen waar het onveilig zou zijn. Door het sein op veilig te zetten, wordt de weg gebaand om afgewezen asielzoekers (mensen die niet als politieke vluchteling kunnen worden aangemerkt) daadwerkelijk terug te sturen. Morgen moet de Tweede Kamer instemmen met de veiligverklaring van Angola en Tsjetsjenië. Er blijven dan nog maar twee onveilige landen over: Afghanistan en Sierra Leone.

De drie noordelijke provincies van Irak, waar de Koerden sinds 1992 een vorm van zelfbestuur hebben, zijn anderhalf jaar geleden al als veilig gebied aangemerkt. Toch staat ook Noord-Irak morgen weer ter discussie, omdat er een nieuw ambtsbericht van het ministerie van Buitenlandse Zaken over het gebied is verschenen. Dat rept wederom van veiligheid en stabiliteit, in weerwil van de verschrikkelijke verhalen die Koerdische asielzoekers erover vertellen.

Het kabinet wil doorgaan met het terugsturen van de vele afgewezen asielzoekers naar Noord-Irak. Een aantal kamerfracties vertrouwt het echter niet meer zo. D66 en GroenLinks hielden vanmiddag in de Tweede Kamer een hoorzitting. Daar sprak onder anderen Soeterik. De Irak-deskundige van de Middle East Research Associates (MERA) legde de vinger bij de toenemende dreiging van Iraks dictator Saddam Hussein.

"Alles wijst erop dat het regime van Saddam Hussein weer aan het opkrabbelen is", meent Soeterik. "Die ontwikkeling wordt in het ambtsbericht van Buitenlandse Zaken onvoldoende meegenomen. Maar hij is er wel. De Koerden hebben eigenlijk alle reden tot vrees."

Saddam wordt toch klein gehouden door het sanctieregime van de Verenigde Naties?

"De sancties staan onder grote druk. Saddam heeft ervoor gezorgd dat vooral de onschuldige burgerbevolking onder de sancties lijdt. Daardoor is er een vrij krachtige internationale lobby ontstaan voor het aanpassen en afzwakken van de sancties. Tegelijkertijd zie je dat het internationale bedrijfsleven Irak aan het herontdekken is. Als er straks ook nog een krachtige bedrijvenlobby ontstaat om van het sanctieregime af te komen, kan het snel gebeurd zijn. Bovendien gaat het Irak economisch voor de wind door die toegenomen belangstelling van het bedrijfsleven en door de hoge olieprijzen."

Wat is uw conclusie?

"Irak krabbelt weer op en dat betekent groot gevaar voor Noord-Irak. Internationaal is er een drang waar te nemen om weer normale relaties aan te knopen met Irak. Net als met Noord-Korea, wat toch een politiestaat blijft. Ook in de Arabische wereld beschouwt men de herbewapening van Saddam Hussein momenteel even als een secundair probleem. Alle aandacht gaat uit naar het conflict tussen Israël en de Palestijnen. Daarin is Saddam als de grote vijand van de pro-Israëlische VS een medestander in plaats van een tegenstander."

Wat is dan concreet het gevaar voor Noord-Irak?

"Saddam maakt steeds weer duidelijk dat hij met de Koerden nog een rekening heeft te vereffenen. Zo heeft hij nog niet zo lang geleden een groot aantal Koerden uit Kirkuk, dat vlakbij Noord-Irak ligt, gedeporteerd. Nu geniet Noord-Irak nog de bescherming van de no-fly-zones van de VN. Als die straks ook onder druk komen, staat niets hem nog in de weg om korte metten te maken. En nu al hoor je geluiden dat de bewaking van de no-fly-zones een riskante aangelegenheid begint te worden vanwege Saddams luchtafweer."

Zijn er ook interne omstandigheden die Noord-Irak in uw ogen onveilig maken?

"Dan noem ik de invallen van het Turkse leger en de PUK-partij in gebieden waar de Koerdische afscheidingsbeweging PKK zit. Onschuldige burgers worden nogal eens het slachtoffer van zulke acties."

U noemt het onder al die omstandigheden onverantwoord om asielzoekers terug te sturen. Het ambtsbericht meldt echter dat het veilig is.

"Ik heb via uw krant vernomen dat er al twee jaar lang geen Nederlandse diplomaten meer in het gebied zijn geweest. Dat vind ik heel ernstig. Het toont aan dat Buitenlandse Zaken een beetje op de automatische piloot heeft gewerkt. Het is voor diplomaten best mogelijk om er binnen te komen, zeker gezien onze goede betrekkingen met Turkije. Ik vind het juist in dit geval onbegrijpelijk, omdat zo veel Koerden rondlopen met een gevoel van onveiligheid. Dan is het toch ontzettend belangrijk om zelf eens de sfeer te gaan proeven? Een steenrijke Koerd uit Noord-Irak vertelde onlangs dat hij al zijn rijkdom over zou hebben voor een veilig bestaan in West-Europa. Dat zegt toch iets?"

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Terug naar resultaten Printen