Ontkerkelijking blijft voorlopig toenemen

Hoewel het aantal mensen groeit dat niet meer tot een kerk behoort, lijkt het 'geloven buiten de kerk' in de lift te zitten. In 1998 lag het percentage van de bevolking dat het bestaan van een hemel aanvaardt op 55 procent. Dat is 6 procent hoger dan in 1991. Een stijging van 7 procent is waarneembaar in de acceptatie van leven na de dood. Het geloof aan de hel steeg in de bedoelde periode met 8 procent tot 26 procent. Eenzelfde stijging zit er in de aanvaarding van religieuze wonderen. Het aantal Nederlanders dat aan het bestaan daarvan geloof hecht, ligt nu op 40 procent.

De hoeveelheid kerkgangers neemt echter nog steeds af. Dit betekent dat behalve de buitenkerkelijkheid ook de randkerkelijkheid toeneemt. In 1980 bezocht nog 40 procent van de leden van de kerk wekelijks minstens één keer de zondagse eredienst. In 1991 bleek het percentage kerkbezoekers teruggelopen tot 31 procent. En in 1999 kwam het niet boven de 23 procent. 36 procent van de leden van de kerk bezocht vorig jaar af en toe eens een dienst. Dat was een stijging ten opzichte van 1991 met 11 procent. Bijna een kwart van de leden liep het kerkgebouw helemaal voorbij. Het rapport concludeert dan ook dat de randkerkelijkheid op 60 procent ligt.

De bevolking staat minder gereserveerd tegenover transcendentale, bovenaardse denkbeelden, zegt het rapport. Dat lijkt gepaard te gaan met een strengere moraal en grotere traditionaliteit. Maar lang niet in alle opzichten. De ondervraagden vinden vaker dat het gezinsleven eronder zou kunnen lijden als de vrouw werkt. Het aantal mensen dat hierop "ja" zegt, steeg van 28 in 1991 tot 38 procent in 1998. 55 procent van de geënquêteerden keurde in 1998 een abortus af die als oorzaak heeft dat de ouders een laag inkomen hebben. In 1991 was dat 50 procent. De weerstand tegen belastingfraude neemt eveneens toe.

Etnische minderheden

Maar er was sprake van afnemend verzet tegen abortus als er sprake is van zekerheid dat een kind met ernstige gebreken ter wereld zal komen. Ook de acceptatie van seks voor het huwelijk en de aanvaarding van homoseksualiteit veranderde niet. De aanhang voor liberale opvattingen bleek in deze gevallen zeer groot. Vrijwel alle ondervraagden keuren seks voor het huwelijk goed, maar verzetten zich tegen het 'slippertje', een seksuele relatie buiten het huwelijk.

Ook etnische minderheden hebben te maken met kerkverlating. Vooral jonge Antillianen en Surinamers keren de kerk de rug toe; 59 procent van de tweede generatie Antillianen noemt zich buitenkerkelijk tegenover 22 procent van de eerste generatie. Bij de Surinamers zijn deze percentages respectievelijk 42 en 19. Naar schatting zal ongeveer 10 procent van de Turkse en Marokkaanse jongeren in Nederland de islam verlaten als de druk van het milieu wegvalt.

Het SCP publiceerde ook reeds in 1994 en 1997 rapporten over secularisatie in Nederland. Deze studies gaven aan dat het proces van ontkerkelijking langzaam voortschrijdt. De resultaten spoorden echter niet met cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek uit 1996. Volgens het CBS zou het proces zich niet voortzetten.

De publicatie is gebaseerd op het gegevens uit het onderzoeksprogramma Culturele Veranderingen in Nederland van het SCP en op het International Social Survey Programme waaraan het SCP deelneemt. Voor wat betreft 1999 veranderde de manier van enquêteren. Er was geen sprake meer van een mondelinge benadering. De ondervraagden konden via de computer zelfstandig een vragenlijst invullen.

Zie ook pag. 2: SoW houdt kerkverlating niet tegen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen