Is de “frontier”-gedachte een sprookje?

De eerste historicus die zich in de Verenigde Staten met de “fronrier”-gedachte en de gevolgen van het wegvallen daarvan bezighield, was Frederick Jackson Turner. Hij publiceerde in 1893 een belangwekkend artikel, waarin hij zijn visie op de betekenis van de “fronrier” voor net karakter van het Amerikaanse type mens en de Amerikaanse democratie gaf. Hij bezag de gehele Amerikaanse geschiedenis vanuit het oogpunt van de “Westward movement”. Niet de koloniën aan de Atlantische kust hadden Amerika tot Amerika gemaakt, al waren zij de eersten geweest; het wezen van Amerika ontstond in het Westen.

Cultuur

In de oorspronkelijke dertien koloniën woonden blanken die allemaal hun wortels in het oude Europa hadden en die, ondanks hun protest tegen een Europese overheersing, in wezen Europees dachten. Pas toen de kolonist de wildernis van het Wilde Westen introk, veranderde zijn wezen. De wildernis beheerste hem. Om te overleven gedroeg hij zich als bijna-Indiaan, zodat hij zelfs op den duur „een oorlogskreet schreeuwde en een scalp nam op ortho dox-Indiaanse wijze”, aldus Turner. Het milieu aan de “frontier” was te sterk voor de pionier. Pas toen hij zich aan zijn omgeving aangepast had, kon hij beginnen deze omgeving om te vormen en in cultuur te brengen.

Bij dat omvormen van de wildernis ontstond vervolgens geen evenbeeld van de samenleving van het oude Europa. Het “nieuwe product” dat voortkwam uit de smeltkroes van het “frontier”-le ven, was Amerikaans! Hoe verder de “frontier” naar het westen opschoof hoe Amerikaanser de samenleving werd. Uiteraard was het karakter van de “frontier”-samenleving in de loop van de honderd jaar dat men naar het westen trok, wel veranderd. De landbouw-”frontier” in de Mississippi-vallei vroeg een andere aanpak dan de mijnbouw-”frontier” in de Rocky Mountains. Evenwel geldt dat in ieder van deze gebieden van de pionier dezelfde geest van doorzet tingsvermogen en flexibiliteit geëist werd.

Het is begrijpelijk dat deze theorie van Turner veel aanhang in de Verenigde Staten vond. Het gaf de Amerikaan een gevoel van eigenwaarde en van zelfvertrouwen in eigen kunnen. Niet voor niets gebruikte Kennedy dit beeld van de Amerikaan om de mensen voor zijn veeleisende plannen te winnen. Vrijwel alle historici namen Turners theorie over. Zelfs nog na de Tweede Wereldoorlog achtte geen universiteit haar geschiedenisafdeling compleet zonder “fronder”-specialist.

Anderzijds werd Turners these ook duchtig onder vuur genomen, zelfs zodanig dat velen zijn theorie tegenwoordig als mythe van de hand wijzen. Er valt volgens hen veel af te dingen op de invloed die de “frontier” op de rest van de samenleving gehad heeft. Zodra ergens in het Westen een nederzetting ontstorid waarin de burgers een enigszins geregeld leven begonnen te leiden, namen zij de “way of life” over die zij vroeger in de steden en dorpen in het Oosten gewend waren geweest. Het grootste gedeelte van de wortels van de Amerikaanse cultuur wordt daarom bij nadere invulling toch in de oude koloniën aan de oostkust van de Verenigde Staten gevonden.

Uitdagingen

Een van de critici van Turner, George W. Pierson, vraagt zich per onderdeel van de samenleving af wat de Amerikanen dan wel uit de wildernis hebben overgenomen. Hij komt vervolgens tot de conclusie dat een proces als de Industriële Revolutie, dat de samenleving compleet veranderde, geen raakvlakken met het Wilde Westen heeft. Ook de godsdienst, de muziek, de dichtkunst, architectuur en wetenschap vinden hun oorsprong in het Oosten en niet in het Westen, bewijst Pierson.

Een praktisch oezwaar dat tegen Turners these aangevoerd wordt, is dat zij in het begin van de twintigste eeuw tot neerslachtigheid en gebrek aan initiatief onder de Amerikanen geleid heeft. Zij hadden immers geen “frontier” meer. De mogelijkheid om nieuwe uitdagingen aan te gaan was verloren gegaan. Zij waren door Turners theorie zo gericht op die ene mogelijkheid van de westwaartse beweging, dat uitdagingen van andere aard niet in hun brein opkwamen, aldus de critici.

De theorie van Turner over de “frontier-mind” en de betekenis daarvan voor de Amerikaanse samenleving is geworden tot een legende. De herinnering aan de onverschrokkenheid en wilskracht van de pioniers is echter springlevend. Kennedy maakte in ieder geval dankbaar gebruik van de “frontier’ -gedachte om mensen aan te sporen de confrontatie aan te gaan met nieuwe “frontiers”. Dat gold op maatschappelijk terrein, zoals hij in de eerste plaats wilde zien, maar ook in de meest etterlijke zin door onderzoek naar de mogelijkheden van de ruimtevaart te stimuleren. Voorlopig zouden daar weer genoeg grenzen te verleggen zijn om de “frontier”-geest levend te houden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen