Radicaal einde van historie suikerfabriek

De jaren 1880 tot 1890 waren zeer slechte jaren voor de landbouw. De tarwe bracht bijna niets op, terwijl de aardappelen door gebrek aan bestrijdingsmiddelen jaarlijks verrotten in de grond. Het was in deze tijd dat enige boeren hier de eerste suikerbieten gingen verbouwen. De suikerfabrieken stonden in Brabant. Maar de aanwezigheid van bruggen en sluizen en de afwezigheid van diep vaarwater maakten de aanvoer per schip heel kostbaar. Dit was de reden waarom een vertegenwoordiger van deze fabriek rond ging, om een gunstiger plaats te zoeken. Men dacht deze gevonden te hebben bij Oud-Beijerland. Gelegen aan het Spui, aan breed en diep vaarwater, geen sluizen en geen hinderlijke bruggen en géén concurrenten. (De suikerfabriek te Puttershoek bestond toen nog niet). Na gebleken geschiktheid werd het terrein, een stuk weiland van 7 ha aangekocht voor vijfduizend gulden per ha. In 1901 werd een N.V. opgericht met een kapitaal van 850.000 gulden. Zo kon met de terreinwerkzaamheden worden begonnen. 

"Peefabriek"
Het fabrieksgebouw kwam op de opgehoogde grond te staan, tevens was er ruimte voor een bezinkvijver en een zoetwaterreservoir. Aan de kant van het Spui werden twéé havens gegraven en het terrein er langs werd tot 2.20 meter boven NAP opgehoogd. Besloten werd om de suikerfabrieken te Groenendaal en Roosendaal die met moeilijkheden betreffende de aanvoer van de suikerbieten worstelden over te brengen naar Oud-Beijerland. Zodra in 1901 de campagne was afgelopen werden de machines uit de fabrieken overgebracht. De nieuwe fabriek was één van de grootste van ons land. Ze kreeg de naam van Zuid-Hollandsche Beetwortel suikerfabriek. Daar men deze naam een hele mond vol vond werd het in de volksmond al snel de „peefabriek". De stichters van de fabriek namen hun vaste werkvolk, opzichters, tinunerlui, bietenzaaiers etc. mee om het bedrijf met deskundig personeel ongestoord voort te kunnen zetten. 

Argwanend
Aanvankelijk waren de inwoners van Oud-Beijerland helemaal niet zo ingenomen met de vestiging van de fabriek. Men keek wat argwanend aan tegen de gang van zaken. En men vond die Brabanders maar een eigenaardig volkje, gauw aangebrand en niet vies van een borrel. De meesten zijn echter naar hun oude omgeving teruggekeerd.
In 1919 werd de fabriek een onderdeel van de Centrale Suiker Maatschappij C.S.M. Jaarlijks vonden er verbouwingen, uitbreidingen en vernieuwingen plaats. In 1950 werd de fabriek geautomatiseerd. Er werden nieuwe ketels geplaatst, een automatische stookinrichting aangebracht en een pulpdrogerij toegevoegd. In het begin van de vijftiger jaren werd er ook één van de beide schoorstenen gesloopt. Er was echter een probleem. De suikerfabriek was wel van Oud-Beijerland, doch de grond waarop deze stond was van Nieuw-Beijerland. Daarom werd door Oud-Beijerland al het mogelijke gedaan in 1934 om een grenswijziging toe te passen zodat het gedeelte, ter grootte van ruim 10 ha, Oud-Beijerlands grondbezit werd. Deze grenswijziging kreeg niet zo gemakkelijk haar beslag. De gemeenteraad van Nieuw-Beijerland verzette zich met hand en tand tegen dit voornemen. 

Vervoer
Men sprak van grondhonger van de zijde van Oud-Beijerland en zei dat het niet de bedoeling was om bouwterrein te hebben, maar dat het begonnen was om de suikerfabriek, en dat men de twee daar aanwezige cafés zondagssluiting wilde opleggen. In Oud-Beijerland moesten nl. de cafés op zondag gesloten zijn, in tegenstelling met Nieuw-Beijerland, waar ze geopend waren. Eén der Nieuw-Beijerlandse raadsleden veroordeelde het annexatieplan heftig en noemde-het „diefstal van de erven onzer vaderen". Doch ondanks het verzet werd de grenswijziging toch een feit. 
In 1898 werden de eerste tramlijnen geopend. De predikanten van de Ned. Hervormde Gemeenten behorende tot de ring Beijerland, hadden hier ernstige bezwaren tegen. Men vreesde dat hier door een aanmerkelijke toename van ontheiliging van de Dag des Heeren te verwachten was. Men verzocht de gemeenteraden hiervoor geen toestemming te verlenen dan onder de uitdrukkelijke voorwaarde, dat daarbij geen zondagsdienst zou worden ingevoerd. Hoewel de tram bij velen niet positief overkwam heeft het toch een flink aandeel gehad in het vervoer van de suikerbieten. In 1956 werd de tramexploitatie in de Hoeksche Waard beëindigd. Vanwege de zeer gunstige ligging werd een groot percentage bieten per schip aangebracht. Later kwamen de tractoren en vrachtwagens in opmars zodat de boeren de bieten zelf konden brengen.
De suikerfabriek verleende aan ongeveer 110 personen werk, hier kwamen er tijdens de campagne nog zo'n 50 tot 60 man bij. Tijdens de campagne, die ongeveer 12 weken duurde, werd in het begin van de zeventiger jaren bijna 38 miljoen kilo suikerbieten verwerkt, aangevoerd uit zuid-west en midden Nederland.

Sluiting
Hoewel de fabriek nog wel produktief was vergde de aanschaf van nieuwe machines, een te grote investering. Hier kwam nog bij dat er geen uitbreidingsmogelijkheden waren. Zodat men besloot om in 1972 tot sluiting over te gaan.
In 1973 werd het complex van de suikerfabriek, groot 23 ha, door de C.S.M, te koop aangeboden. Na jaren leegstand rees de vraag op wat er met deze grond moest gebeuren. Besloten werd om er geen industrie op te vestigen, omdat er een centraal industrieterrein aanwezig is. Men besloot tot het bouwen van woningen, een sportcomplex en een jachthaven. In 1979 werd het bestemmingsplan goedgekeurd door de raad. Doch Gedeputeerde Staten verleende geen goedkeuring in verband met de chlooropslag bij het drinkwaterbedrijf De Beerenplaat. Deze bezwaren vervielen in 1982 door een omschakeling in het produktieproces van de Beerenplaat waardoor het chloorgebruik drastisch werd teruggebracht.
De eerder gemaakte plannen moesten worden teruggenomen wegens de economische recessie. In de bijstelling die daarop volgde, werd uitgegaan van een aanzienlijk soberder opzet. De grote jachthaven werd geschrapt, de twee natuurlijke havens werden nu voldoende geacht. Het aantal te bouwen woningen onderging geen verandering. Wel koos de projectontwikkelaar in overleg met de gemeente voor een andere goedkopere invulling. Als alles volgens plan verloopt zal in januari 1985 een begin gemaakt worden met de bouw van de woonwijk Spuioever. Er zullen zo'n 600 woningen komen.

Sloop
Voor het zover is dient eerst volgens afspraak projectontwikkelaar Spuioever BV eerst de oude fabriek te slopen. Inmiddels heeft men een onderzoek ingesteld naar de bodemgesteldheid van de grond. Het slopen van de fabriek belooft een bijzonder tijdrovend karwei te worden. Want men vermoedt dat de suikerfabriek steunt op meer dan 180 heipalen, die allen uit de grond gehaald dienen te worden om het terrein bouwrijp te kunnen maken.
Voor het bouwrijp maken moet de grond opgehoogd worden. Hiervoor wil men onder meer het puiin van de fabriek benutten. Men verwacht dat de sloopwerkzaamheden ongeveer drie maanden gaan duren. De meters lange schoorsteen zal met behulp van springstoffen worden gesloopt. Al met al is met de sloop van de Oud-Beijerlandse suikerruïne een kleine miljoen gulden gemoeid.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen